Kortyzol, popularnie nazywany hormonem stresu, odgrywa kluczową rolę w regulacji wielu procesów fizjologicznych: gospodarki węglowodanowej, pracy układu odpornościowego, rytmu dobowego czy reakcji adaptacyjnych organizmu. Dla dietetyków temat ten ma szczególne znaczenie – wahania kortyzolu wpływają na apetyt, magazynowanie tłuszczu, poziom energii i zdolność regeneracji. Książka dr n. med. Katarzyny Skórzewskiej porządkuje wiedzę o tym hormonie i pokazuje, jak możemy z nim „współpracować”, zamiast bezskutecznie próbować go zwalczać.

27 września w Warszawie odbyła się kolejna edycja Konferencji Food Forum Questions&Answers „Nutrihacking. Jak prawidłowe odżywianie może wydłużyć i polepszyć jakość życia Twoich pacjentów?”. To wydarzenie, które – jak co roku – zgromadziło liczne grono ekspertów z zakresu dietetyki, medycyny, biochemii i nauk o zdrowiu, a także praktyków, dla których żywienie człowieka stanowi pasję i codzienną misję.

Anarchia żywieniowa, nazywana również chaosem żywieniowym, to zjawisko charakteryzujące się brakiem regularności i struktury w sposobie odżywiania, często spotykane we współczesnym społeczeństwie. Do jego przyczyn należą szybkie tempo życia, stres, praca zmianowa, brak czasu na przygotowanie posiłków oraz czynniki psychologiczne, takie jak impulsywność czy jedzenie emocjonalne. Artykuł omawia konsekwencje zdrowotne anarchii żywieniowej, w tym zwiększone ryzyko otyłości, zespołu metabolicznego i zaburzeń odżywiania. Przedstawiono także strategie zaradcze, takie jak edukacja żywieniowa, wprowadzanie stałych pór posiłków, korzystanie z dzienników żywieniowych oraz techniki terapeutyczne oparte na CBT, ACT i mindfulness. Podkreślono rolę świadomego planowania posiłków oraz narzędzi cyfrowych w przywracaniu regularności i kontroli nad sposobem odżywiania.

Przewlekłe dolegliwości bólowe są coraz większym problemem, a liczba osób dotknięta objawami stale rośnie. Ból znacznie pogarsza jakość życia i utrudnia codzienne funkcjonowanie. W tym przypadku pomocna może okazać się dieta przeciwzapalna, bazująca na produktach spożywczych, które wspierają organizm i charakteryzują się działaniem przeciwzapalnym. Dodatkową pomocą może być suplementacja kwasami omega-3, kurkuminą i cynamonem. Kolejnym istotnym aspektem terapii przewlekłego bólu są jelita, ponieważ ich zdrowie przekłada się na funkcjonowanie całego organizmu.

Zaburzenia depresyjne i lękowe należą do najczęstszych współczesnych problemów zdrowia psychicznego związanych z prowadzonym stylem życia. W ostatnich latach rośnie zainteresowanie rolą mikrobioty jelitowej w regulacji zdrowia psychicznego, co otworzyło nowy kierunek badań i interwencji terapeutycznych. Kluczowym elementem tego podejścia jest koncepcja psychobiotyków – specyficznych mikroorganizmów lub ich metabolitów, które, poprzez modulację osi jelito–mózg, mogą korzystnie wpływać na nastrój i emocje. Najlepiej przebadane szczepy to Lactobacillus rhamnosus JB-1, Bifidobacterium longum 1714, kombinacja L. helveticus Rosell-52 i B. longum Rosell-175. Psychobiotyki są dobrze tolerowane i mogą stanowić obiecujące uzupełnienie terapii zaburzeń psychicznych. Kierunkiem przyszłych badań jest personalizacja leczenia (precision psychobiotics) oparta na profilu mikrobioty i biomarkerach.

Zaburzenie z napadami objadania się (BED) jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem odżywiania, które dotyka ok. 3% populacji. Artykuł omawia aktualną wiedzę na temat patofizjologii BED, ze szczególnym uwzględnieniem roli mechanizmów regulacji głodu i sytości oraz czynników ryzyka, takich jak stres, presja społeczna, zaburzenia hormonalne i trudności emocjonalne. Przedstawiono również skuteczne strategie dietetyczne, w tym regularność posiłków, zwiększenie podaży białka, mindful eating i monitorowanie sygnałów głodu, które wspierają terapię BED.

Problemy trawienne, takie jak biegunki i zaparcia, stanowią powszechne dolegliwości, które znacząco obniżają jakość życia i mogą prowadzić do poważniejszych schorzeń. Kluczowym elementem wspierającym zdrowie jelit jest błonnik pokarmowy – naturalny składnik roślinny, który odgrywa wszechstronną rolę w regulacji pracy przewodu pokarmowego. Artykuł szczegółowo omawia działanie błonnika, wskazując na jego zdolność do modulowania mikrobiomu jelitowego, funkcjonowania bariery jelitowej oraz komunikacji w osi jelito–mózg. Wyróżnia się dwa główne typy błonnika: rozpuszczalny i nierozpuszczalny. Błonnik rozpuszczalny, fermentowany przez bakterie jelitowe, działa jako prebiotyk, wspierając rozwój korzystnej mikrobioty i produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), które odżywiają komórki jelitowe i wzmacniają barierę jelitową. Jest szczególnie pomocny w przypadku biegunek, pomagając zagęścić stolec. Z kolei błonnik nierozpuszczalny zwiększa objętość treści kałowej i przyspiesza jego pasaż przez jelita, będąc nieocenionym składnikiem w walce z zaparciami. W artykule przedstawiono również konkretne źródła błonnika zalecane w diecie przy obu dolegliwościach, podkreślając znaczenie stopniowego zwiększania jego spożycia i odpowiedniego nawodnienia. Zbilansowana dieta bogata w błonnik jest fundamentem optymalnego zdrowia jelit i ogólnego dobrostanu, przyczyniając się także do prewencji chorób przewlekłych.

Utrzymanie prawidłowej odporności i stabilnego poziomu energii stanowi jeden z kluczowych warunków zachowania zdrowia oraz wysokiej jakości życia. W obliczu rosnących obciążeń cywilizacyjnych, niedoborów pokarmowych i zmiennych warunków środowiskowych, organizm ludzki wymaga wsparcia zarówno na poziomie metabolicznym, jak i immunologicznym. Coraz większe znaczenie przypisuje się synergii składników odżywczych z czynnikami stylu życia, które w połączeniu mogą skutecznie wspierać procesy energetyczne, regulację odporności oraz adaptację do sytuacji stresowych. W niniejszym opracowaniu przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat naturalnych metod wspierania witalności w oparciu na dowodach naukowych i wynikach badań klinicznych.

Hiperandrogenizm u kobiet jest zaburzeniem endokrynologicznym, prowadzącym do nadmiernej produkcji androgenów, co skutkuje występowaniem takich objawów, jak hirsutyzm, trądzik, łysienie androgenowe oraz zaburzenia płodności. Objawy te w znacznym stopniu obniżają jakość życia pacjentek, wpływając nie tylko na ich zdrowie fizyczne, ale również na dobrostan psychiczny i funkcjonowanie społeczne. Ze względu na ograniczoną skuteczność dotychczasowych metod leczenia oraz ryzyko działań niepożądanych, konieczne jest poszukiwanie nowych, wielokierunkowych strategii terapeutycznych. W artykule przedstawiono potencjalną rolę probiotykoterapii, synbiotykoterapii oraz fitoterapii jako innowacyjnych uzupełnień standardowego leczenia hiperandrogenizmu, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na parametry hormonalne, metaboliczne oraz objawy kliniczne. Wyniki dotychczasowych badań sugerują, że takie podejścia mogą stanowić obiecujące wsparcie w poprawie jakości życia kobiet cierpiących na hiperandrogenizm, zwłaszcza w przebiegu zespołu policystycznych jajników.

Artykuł omawia rolę prawidłowego żywienia dzieci w wieku szkolnym, wpływ nadwagi, niedoborów składników odżywczych i tłuszczów trans na zdrowie, funkcje poznawcze i stabilność emocjonalną. Przedstawiono zalecenia dietetyczne oraz potencjał diety MIND, nawodnienia i suplementacji omega-3 oraz witamin z grupy B.

Zespół jelita drażliwego (IBS) o podłożu zapalnym stanowi szczególne wyzwanie terapeutyczne, zwłaszcza u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit (IBD), u których objawy mogą utrzymywać się nawet w okresie remisji. Patogeneza opiera się na mechanizmach, takich jak nadwrażliwość trzewna, dysbioza, podostry stan zapalny czy zaburzenia osi jelito–mózg. Leczenie obejmuje podejście zintegrowane: modyfikacje dietetyczne (m.in. dieta niskofodmapowa, błonnik rozpuszczalny), farmakoterapię (leki przeciwskurczowe, przeciwdepresyjne, rifaksymina) oraz probiotykoterapię wspomagającą równowagę mikrobioty jelitowej. Istotną rolę odgrywają także terapie psychologiczne, w tym terapia poznawczo-behawioralna i hipnoterapia. Kompleksowe podejście pozwala poprawić jakość życia pacjentów i złagodzić objawy, mimo że wiele metod leczenia opiera się na danych pochodzących z badań nad klasycznym IBS.

ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym charakteryzującym się nadpobudliwością, impulsywnością i trudnościami w koncentracji. Styl życia, w tym dieta, wpływa na nasilenie objawów. Osoby z ADHD częściej spożywają żywność przetworzoną i wykazują niedobory mikroelementów, takich jak żelazo, magnez, cynk, foliany czy witami- ny D3 i B12. Optymalizacja stanu odżywienia, oparta na indywidualnej ocenie stanu biochemicznego, może wspierać funkcjonowanie układu nerwowego i efektywność terapii.