Program „Moje Zdrowie” to kompleksowy program profilaktyczny finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Ruszył 5 maja 2025 r. i zastąpił dotychczasowy pilotaż „Profilaktyka 40+”. Skierowany jest do wszystkich dorosłych (20+ bez górnej granicy wieku).

Czas okołomenopauzalny to spore wyzwanie dla organizmu kobiety, zarówno w kontekście komfortu psychicznego, jak i z uwagi na inne procesy, które mają miejsce w ustroju. Menopauza wyraźnie wpływa na stan odżywienia. Wiąże się ze zwiększonym ryzykiem przyrostu masy ciała, a zwłaszcza otyłości sarkopenicznej, która oznacza jednoczesny spadek masy mięśniowej. Zmiany te przekładają się również na zwiększone ryzyko kardiometaboliczne. Warto jednak pamiętać, że objawy i konsekwencje zdrowotne w okresie premenopauzalnym i w menopauzie mogą być w sposób znaczący zminimalizowane poprzez utrwalenie pożądanych nawyków związanych z codzienną aktywnością fizyczną oraz dostarczanie do organizmu odpowiedniej ilości makro- i mikroskładników. Istotnym składnikiem w diecie kobiet w okresie okołomenopauzalnym są kwasy tłuszczowe omega-3, które regulują zarówno procesy związane z neurotransmisją oraz stanem zapalnym, jak i szeroko pojęty metabolizm. Kompleksowe i spersonalizowane podejście terapeutyczne obejmujące cały styl życia jest niezwykle istotne u każdej kobiety w okresie peri- i menopauzalnym.

Kwasy omega-3, szczególnie DHA i EPA, odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego. Wspierają neurogenezę, działają przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie oraz zwiększają poziom BDNF, wpływając na nastrój, pamięć i odporność na stres. Ich niedobór wiąże się z depresją, chorobami neurodegeneracyjnymi i zaburzeniami lękowymi. Suplementacja omega-3, zwłaszcza preparatami bogatymi w EPA, może wspomagać leczenie psychiatryczne i prewencję zaburzeń psychicznych.

Uzdrowiska od wieków łączyły wodę, przyrodę i kulturę. Ale dopiero teraz, w obliczu zmian klimatu, kryzysu zdrowia psychicznego, nadmiernej liczby bodźców docierających każdego dnia do ludzi oraz potrzeb starzejącego się społeczeństwa, te trzy elementy zaczynają współdziałać w sposób systemowy. Potwierdziło to międzynarodowe sympozjum „Cura Silva Days”, które odbyło się w dniach 29-30 maja 2025 r. w Bad Orb, niemieckim kurorcie w sercu Spessartu (Hesja). Las, nauka, praktyka  Spotkanie miało charakter interdyscyplinarny i międzykontynentalny. W Bad Orb pojawili się badacze i praktycy z Japonii, Kanady, Niemiec i Polski. Na czele z prof. Qingiem Li z Tokio, uważanym za twórcę koncepcji „leśnej medycyny” (ang. forest medicine) oraz prof. Melissą Lem, kanadyjską lekarką rodzinną i współtwórczynią narodowego programu „zielonych recept” (ang. green prescriptions). Nie zabrakło również polskich akcentów – współautor tej relacji, prof. Piotr Tryjanowski, dzielił się doświadczeniami z badań nad wykorzystaniem obserwacji ptaków w terapiach. Sympozjum połączyło klasyczną formułę wykładową z praktycznymi pokazami. W istocie była to konferencja naukowa skierowana głównie do lekarzy różnych specjalności: od medycyny sportowej, przez gastrologię, gerontologię, kardiologię, balneologię i neurologię, po psychiatrię. Program miał zachęcić do wymiany myśli, współpracy i szerokiego spojrzenia na potrzeby pacjenta oraz podejmowane terapie. Uczestnicy mieli okazję nie tylko wysłuchać prezentacji o neurobiologicznych podstawach terapii leśnych (fMRI, pomiary kortyzolu, termografia), ale również wziąć udział w zajęciach z waldbaden, jogi, qigongu czy medytacji z ptakami. Tłem wydarzenia było badanie zależności między stresem a kąpielami leśnymi (shinrin-yoku) w kontekście ich leczniczych właściwości. Nowością było przedstawienie naukowych dowodów na wpływ kąpieli leśnych na poziom oksytocyny, nazywanej hormonem szczęścia. U osób chorujących na depresję regularne przebywanie w lesie znacząco zwiększało jej stężenie we krwi. Miejscem spotkania był nieprzypadkowo Bad Orb – uzdrowisko z wielowiekową tradycją, znane z solanek, tężni i klimatu. Dziś miasto stara się być liderem nowego myślenia o zdrowiu. Inicjatywa „Cura Silva” zakłada przekształcenie lokalnego lasu w certyfikowany kur- i heilwald, zintegrowany z miejskim centrum rehabilitacji „Balnova”. Trwa proces legislacyjny, którego celem jest umożliwienie nadawania takiego statusu lasom leczniczym również w Hesji (na wzór Meklemburgii-Pomorza Przedniego i Nadrenii-Palatynatu). Henning Strauss, lokalny przedsiębiorca i inicjator zmian, wielokrotnie podkreślał: „Mamy trzy atuty: las, wodę i naukę. Musimy je połączyć w spójną ofertę dla nowoczesnej kuracji”. Jego działania mają charakter holistyczny, łącząc zdrowie ludzi, dobro społeczności lokalnej i zrównoważony rozwój. Tradycja spotyka współczesność  W Bad Orb odwołano się również do dziedzictwa ks. Sebastiana Kneippa – prekursora hydroterapii i podejścia holistycznego, znanego z prostych, skutecznych metod opartych na ruchu, wodzie i roślinach. Współczesnym odpowiednikiem były prezentacje dr. Tima Hollsteina na temat terapii zimnem i fizjologii brunatnej tkanki tłuszczowej – oparte zarówno na doświadczeniu klinicznym, jak i na badaniach na modelach zwierzęcych. Hollstein podkreślał, że krioterapia i morsowanie mogą wspomagać metabolizm, układ odpornościowy oraz redukcję stanów zapalnych. To metody proste, tanie i coraz lepiej udokumentowane naukowo. Las niejedno ma imię  Leśna terapia nie jest już tylko intuicyjnym spacerem. Jak podkreśla prof. Qing Li, współczesna forest medicine to narzędzie prewencji i rehabilitacji, oparte na empirycznych danych, uruchamiające wszystkie zmysły. Mierzymy poziomy adrenaliny, noradrenaliny, serotoniny i kortyzolu, zmiany w pracy układu odpornościowego. Wiemy, że regularne przebywanie w lesie obniża ciśnienie, poprawia sen, a nawet wpływa na ekspresję genów. Choć sam las to potężne narzędzie, czasem potrzeba więcej: kulturowego bodźca, wspólnoty, przewodnika. W tym kontekście terapeutyczna ornitologia – wsłuchiwanie się w ptasie głosy, rozpoznawanie gatunków, obserwacja zachowań – staje się formą poznawczej medytacji. Prof. Melissa Lem z Kanady zaprezentowała program „zielonych recept”, wdrażany we współpracy lekarzy rodzinnych i parków narodowych. Pacjent może otrzymać formalne skierowanie na aktywność w przyrodzie, a czas spędzony w lesie traktowany jest jako integralna część ścieżki terapeutycznej. Program ten, dobrze udokumentowany i oceniany, cieszy się poparciem pacjentów i instytucji zdrowia publicznego, przekładając się na realne oszczędności systemowe. Las i scena  Wyjątkowość wydarzenia polegała również na jego połączeniu z festiwalem „Wald & Wonne”. Na scenie w parku odbywały się science slamy, warsztaty i występy artystyczne. W programie: joga, warsztaty oddechowe, medytacja ptasia, propozycje dla dzieci, lokalna kuchnia, koncerty – m.in. popularnej wokalistki Lei. Całość relacjonowano na bieżąco w mediach społecznościowych, pokazując światu nowe możliwości terapeutycznego kontaktu z naturą. Organizacja zasługuje na uznanie – zajęcia były profesjonalnie prowadzone z poszanowaniem potrzeb różnych grup wiekowych i poziomów sprawności. Współpraca naukowców i praktyków nie była teoretyczna – wielu prelegentów prowadziło zajęcia w terenie. Dzieci uczące się rozpoznawania ptasich głosów były prowadzone przez profesorów z tytułami medycznymi i publikacjami w prestiżowych czasopismach. Budziło to zachwyt uczestników i kolegów po fachu nie tylko przez innowacyjność, ale i przez dostępność metody, łamiącej bariery specjalizacji i akademickiej wyniosłości. Warto też odnotować doskonałe relacje medialne – zarówno w prasie, radiu, telewizji, jak i na wszystkich największych platformach społecznościowych. Szczególnie wyróżniały się profesjonalnie ilustrowane zdjęciami i filmami materiały publikowane na Instagramie. Sama organizacja wydarzenia zasługiwała na wyróżnienie – zdrowotnie zintegrowany charakter konferencji dawał się odczuć od pierwszych chwil. Uczestnicy mieli czas na rozmowy, wymianę doświadczeń i regenerację. Przerwy kawowe oferowały naturalne soki i lokalne przekąski zamiast typowego bufetu z kawą i ciasteczkami. Serwowano m.in. kanapki z regionalnymi wędlinami i serami. Uczestnicy korzystali z biodegradowalnych identyfikatorów, a zamiast rozdawnictwa gadżetów promowano notowanie we własnych notesach. Transport na warsztaty do lasu i na pole golfowe był sprawnie skoordynowany z komunikacją publiczną. To nie tylko kwestia logistyki – to coraz częstszy standard, świadczący o głębszym rozumieniu zdrowia, ekologii i gościnności. Tego rodzaju podejście wpisuje się w postulaty zrównoważonych konferencji, o którym to modelu ostatnio coraz głośniej. Gdzie szukać dalszych informacji?  Osoby zainteresowane tą tematyką znajdą więcej informacji w publikacjach naukowych autorstwa zaproszonych prelegentów. To nie tylko źródło inspiracji, ale i fundament dalszego rozwoju terapii opartych na naturze – podejścia, które w dobie narastających problemów psychicznych powinno być traktowane nie jako alternatywa, lecz jako integralna część systemu zdrowia publicznego.  Bibliografia  Heckmann J.G., Kiem M., Immich G. Foresttherapy as a nature-based intervention: an option for neurological rehabilitation? Complementary Medicine Research. 2024; 31(1): 56–63. Hollstein T., Piaggi P. How can we assess „thrifty” and „spendthrift” phenotypes? Current Opinion in Clinical Nutrition & Metabolic Care. 2023; 26(5): 409–416. Lemieux C.J. et al. Prescribing Nature for Human Health: An Examination of Public Interest, Barriers and Enablers Related to Nature Prescription Programming in Canada. Wellbeing, Space and Society. 2025; 8: 100251. Li Q. Effects of forest environment (Shinrin-yoku/Forestbathing) on health promotion and disease prevention – the Establishment of „Forest Medicine”. Environmental Health and Preventive Medicine. 2022; 27: 43. Li Q., Takayama N., Katsumata M., Takayama H., Kimura Y., Kumeda S., Imai M. Impacts of forest bathing (Shinrin-Yoku) in female participants with depression/depressive tendencies. Diseases 2025; 13(4): 100. Simonienko K., Murawiec S., Tryjanowski P. The impact of ecotherapeutic mental health interventions (forest therapy, therapeutic ornithology and nature-based mindfulness) on stress reduction and mental wellbeing: a qualitative analysis. Journal of Psychiatry &Clinical Psychology 2023; 23(4): 324–331. Tryjanowski P., Beim M., Nowak M.K., Simonienko K. Zrównoważony charakter konferencji naukowych – kluczowa rola transportu. Nauka. 2025; 1: 123–134.

Surowce lecznicze pochodzące z Chin są coraz częściej łączone z klasyczną medycyną europejską i zachodnim ziołolecznictwem. Dzięki badaniom klinicznym możemy wskazać nowe obszary zastosowań podstawowych ziół tradycyjnej medycyny chińskiej. Korzenie piwonii wykazują silne działanie przeciwzapalne i neuroochronne. Nasiona brzoskwini są źródłem amigdaliny o spodziewanej aktywności przeciwnowotworowej. Korzenie lukrecji chińskiej łagodzą przebieg rozrostu stercza oraz ułatwiają pielęgnację jamy ustnej.

Preparaty ziołowe mogą stanowić uzupełnienie terapii zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, do których należą: choroba refluksowa przełyku (GERD), dyspepsja czynnościowa, zespół jelita nadwrażliwego (IBS), wzdęcia i zaparcia czynnościowe. Zastosowanie w terapii zespołu jelita nadwrażliwego może znaleźć olejek mięty pieprzowej, a przy refluksie żołądkowo-przełykowym – kłącze ostryżu długiego. Warto pamiętać, że rośliny ziołowe (a szczególnie preparaty ziołowe zawierające wyekstrahowane części tych roślin) mogą wchodzić w interakcje z lekami farmakologicznymi.

U sportowców intensywny wysiłek fizyczny w połączeniu z dietą wysokobiałkową może prowadzić do zaburzeń mikrobioty i osłabienia bariery jelitowej. Niestrawione białka ulegają fermentacji w jelicie grubym, generując toksyczne metabolity, które nasilają stany zapalne i zwiększają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Probiotykoterapia stanowi cenne wsparcie, pomagając niwelować te niekorzystne efekty. Odpowiednio dobrane probiotyki łagodzą dolegliwości żołądkowo-jelitowe, wspierają regenerację, poprawiają adaptację do wysiłku oraz wzmacniają odporność. Zaleca się wybór preparatów wieloszczepowych o klinicznie udokumentowanej skuteczności, które mogą wykazywać działanie synergiczne, zwiększając skuteczność zarówno diety, jak i treningu.

Sposób porodu wpływa na mikrobiotę jelitową noworodka. Cesarskie cięcie może przyczyniać się do jej zubożenia z jednoczesnym wzrostem potencjalnie chorobotwórczych bakterii. Stosowanie vaginal seeding, kontaktu skóra do skóry oraz karmienia piersią, a także probiotyków z formułą Claudio De Simone wspiera odbudowę mikrobioty u dziecka po porodzie cesarskim cięciem.

Dyslipidemia, definiowana jako nieprawidłowy poziom lipidów we krwi, jest jednym z kluczowych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (ang. cardiovascular diseases – CVD), m.in. miażdżycy, zawału serca oraz udaru mózgu. Nowe wytyczne wprowadzają istotne zmiany w diagnostyce, leczeniu oraz strategiach prewencji, które mają na celu zmniejszenie ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych u naszych pacjentów.

Zaparcia stanowią istotny problem kliniczny, często przewlekły i uciążliwy, dotykający osoby w różnym wieku i będący wynikiem złożonego oddziaływania czynników dietetycznych, środowiskowych, behawioralnych, metabolicznych i farmakologicznych. W leczeniu zaparć zaleca się podejście etapowe, rozpoczynające się od interwencji niefarmakologicznych, takich jak modyfikacja diety, zwiększenie aktywności fizycznej i nawodnienia, a w razie braku skuteczności – przechodzące do zastosowania łagodnych środków przeczyszczających.

Zespół metaboliczny to złożony stan kliniczny, w którego leczeniu dieta i suplementacja odgrywają zasadniczą rolę. Artykuł omawia skuteczność diet śródziemnomorskiej i DASH, zwracając uwagę na korzyści płynące z ich stosowania w kontekście poprawy profilu lipidowego, kontroli glikemii i ciśnienia tętniczego. Przedstawiono kluczowe składniki odżywcze oraz nutraceutyki, które mogą wspierać terapię, w tym błonnik, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, chrom, kwasy tłuszczowe omega-3 i bioaktywne związki roślinne (berberyna, cynamon, polifenole). Podkreślono również znaczenie indywidualnej edukacji żywieniowej oraz konieczność ostrożnego podejścia do suplementacji.

Zakażenie Helicobacter pylori jest jednym z najczęstszych zakażeń przewodu pokarmowego na świecie. Dane z Europejskiego Rejestru Leczenia H. pylori (ang. European Registry on the Management of Helicobacter pylori Infection – Hp-EuReg) z lat 2013–2025 dostarczają unikalnych informacji o skuteczności i bezpieczeństwie stosowanych terapii eradykacyjnych w warunkach codziennej praktyki lekarskiej. W artykule omówiono rolę i znaczenie Hp-EuReg, aktualne strategie terapeutyczne, opracowane na podstawie danych zebranych w Hp-EuReg, ze szczególnym uwzględnieniem terapii poczwórnej zawierającej bizmut (BQT), przestrzegania zaleceń, oporności bakterii na antybiotyki, stosowania probiotyków oraz efektywności leczenia eradykacyjnego w różnych grupach pacjentów. Przedstawiono także rekomendacje dotyczące optymalizacji leczenia i kierunki dalszych badań.