OPIS PRZYPADKU Powód wizyty u lekarza Pacjentka zgłosiła się z powodu otyłości. Podaje, że już w dzieciństwie miała nadmierną masę ciała, ale choroba nasiliła się kilka lat temu, kiedy zaszła w ciążę. W wywiadzie odnotowano liczne próby redukcji masy ciała poprzez dietę i zwiększenie aktywności ruchowej, również z pomocą dietetyków. W przeszłości przynosiły efekty, ale ograniczone i krótkotrwałe. W ostatnim czasie nawet stosowanie ścisłej diety nie przynosi zadowalających efektów. Przestrzeganie zaleceń dietetycznych jest dla niej trudne. Zgłasza brak odczuwania sytości – nigdy nie czuje się w pełni najedzona. Ponadto po posiłkach pojawia się senność i duża chęć jedzenia słodyczy. Brak efektów wpływa negatywnie na motywację pacjentki. Jest emocjonalnie wyczerpana, nie czuje się dobrze w swoim ciele. Nie ma siły do podejmowania aktywności fizycznej. Prowadzi siedzący tryb życia i pracę biurową. Często brakuje jej czasu na przygotowywanie posiłków. Dane i pomiary Płeć Wiek Masa ciała Wysokość BMI kobieta 30 lat 106 kg 163 cm 39,9 kg/m2 (zakres wartości prawidłowych: 18,5–24,9 kg/m2) Jednostki chorobowe: brak Alergie i nietolerancje pokarmowe: nie stwierdzono Leki: nie przyjmuje Badania laboratoryjne, które zgodnie z wytycznymi należy wykonać u każdego chorego na otyłość [1] glikemia na czczo, doustny test tolerancji 75 g glukozy (OGTT) lub oznaczenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c); profil lipidowy (stężenia cholesterolu: całkowitego [TC], frakcji lipoprotein o małej [LDL‑C], dużej [HDL‑C] oraz innej niż duża gęstości [nie‑HDL‑C], a także triglicerydów [TG]); stężenie kwasu moczowego; stężenie hormonu tyreotropowego (TSH); aktywność aminotransferazy alaninowej (ALT) i asparaginianowej (AST); stężenie kreatyniny w surowicy z oszacowaniem wartości przesączania kłębuszkowego (eGFR), morfologia krwi obwodowej; badanie ogólne moczu.   Badania obrazowe Do rozważenia USG jamy Brzusznej, głównie celem oceny wątroby pod kątem występowania stłuszczenia oraz dróg żółciowych pod kątem występowania kamicy żółciowej. Powyższe badania laboratoryjne i obrazowe mają na celu przede wszystkim poszukiwanie powikłań otyłości. Otyłość wtórna jest rzadka – jeśli na podstawie badania przedmiotowego i podmiotowego podejrzewamy otyłość wtórną (np. w przebiegu zespołu Cushinga, hipogonadyzmu, niedoczynności przysadki) należy pacjentkę skierować do endokrynologa. Wyniki badań laboratoryjnych Wskaźnik Wynik badania Wartość referencyjna Morfologia bez istotnych odchyleń   Kreatynina 0,58 mg/dl 0,5–1 mg/dl Kwas moczowy 5,7 mg/dl 2,6–6 mg/dl CRP < 1 mg/l < 5 mg/l Glukoza na czczo 92 mg/dl 70–99 mg/dl Insulina na czczo 17 μIU/ml 2–25 μIU/ml HOMA 3,86 <2,5 Hemoglobina glikowana 4,80% < 4,0–6,0% Kortyzol 10 μg/dl   TSH 0,576 μIU/ml 0,35–4,94 μIU/ml ALT 36,5 U/l 10–41 U/l AST 20,7 U/l 10–37 U/l Bilirubina całkowita 0,87 mg/dl < 1,20 mg/dl Fosfataza alkaliczna 70 U/l 40–129 U/l GGTP 40 U/l 0,0–38 U/l Cholesterol całkowity 222 mg/dl < 190 mg/dl HDL-cholesterol 58 mg/dl 35 mg/dl LDL-cholesterol 139 mg/dl < 115 mg/dl Triglicerydy 121 mg/dl 65–150 mg/dl W badaniu przedmiotowym BP – 132/81 mmHG HR spoczynkowe – 82/min   WNIOSKI Z WYWIADU I WYNIKÓW BADAŃ Pacjentka choruje na otyłość pierwotną II stopnia na granicy z otyłością III stopnia. Prawdopodobnie do rozwoju otyłości doprowadziły czynniki behawioralne, środowiskowe i genetyczne już w okresie dzieciństwa. Wraz z nagromadzeniem tkanki tłuszczowej, hipertrofią adipocytów i dysregulacją wydzielania adipokin narastały zaburzenia typowe dla choroby otyłościowej [2]. U pacjentki obserwujemy klasyczne zaburzenie podwzgórzowego ośrodka głodu i sytości – pacjentka nie odczuwa prawidłowo sytości, co doprowadza do nadmiernego spożycia pokarmów. W badaniach laboratoryjnych widzimy pierwsze powikłania otyłości – insulinooporność (HOMA 3,86) oraz hipercholesterolemię. W kontekście zgłaszanych objawów szczególnie istotna jest insulinooporność. Tłumaczy ona poposiłkową senność i wzmożony apetyt na słodycze. Prawdopodobnie narastanie oporności tkanek na insulinę w ostatnim czasie wpłynęło na mniejszą efektywność diet stosowanych przez pacjentkę (hiperinsulinemia jako czynnik sprzyjający gromadzeniu tkanki tłuszczowej i utrudniający jej redukcję). W związku z powyższym pacjentka, poza zmianą nawyków żywieniowych i aktywnością fizyczną, wymaga wprowadzenia farmakoterapii otyłości. Cele leczenia Z punktu widzenia lekarza nadrzędnym celem leczenia otyłości nie jest sama w sobie redukcja masy ciała, a poprawa stanu zdrowia i jakości życia pacjenta. U opisywanej pacjentki chcemy uzyskać poprawę w zakresie stężenia lipidów, poprawę wrażliwości tkanek na insulinę, obniżyć ciśnienie krwi i zmniejszyć spoczynkową częstość pracy serca. Tym samym chcemy uniknąć rozwoju dalszych powikłań otyłości. Otyłość powoduje ponad 200 znanych powikłań, w tym cukrzycę typu II, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę i – co się z tym wiąże – zdarzenia sercowo-naczyniowe (tj. zawały serca, udary mózgu, chorobę tętnic obwodowych), obturacyjny bezdech senny, zwyrodnienia stawów i wiele innych [3]. Chcemy też poprawić samopoczucie psychiczne pacjentki, ułatwić jej wykonywanie codziennych czynności i podejmowanie aktywności fizycznej. Proponowane postępowanie Farmakoterapia: lek z grupy analogów GLP-1 lub podwójny analog GLP-1 i GIP Leki z tej grupy są szczególnie wskazane u pacjentów z otyłością i powikłaniami metabolicznymi, jak u opisywanej pacjentki [1]. Działają na podwzgórzowy ośrodek głodu i sytości zmniejszając łaknienie i zwiększając uczucie sytości, dzięki czemu pacjentce łatwiej będzie utrzymać deficyt kaloryczny. Ponadto wpływają na ośrodek nagrody ograniczając jedzenie hedonistyczne, tzw. zachcianki (cravings) oraz jedzenie emocjonalne. Ułatwi to pacjentce ograniczenie spożywania słodyczy i dokonywanie zdrowszych wyborów żywieniowych. Co więcej, leki te poprawiają wrażliwość tkanek na insulinę i regulują wydzielanie insuliny w sposób zależny od glikemii. Wpłynie to na poprawę samopoczucia pacjentki i poprawi efektywność redukcji masy ciała. Czas trwania leczenia Leczenie farmakologiczne otyłości w świetle aktualnych wytycznych powinno trwać minimum 12 miesięcy. Niekiedy konieczne może być leczenie przewlekłe – otyłość to choroba przewlekła z tendencją do nawrotów. Opisywana pacjentka choruje na otyłość od wielu lat, choroba jest w znacznym nasileniu, ryzyko nawrotu otyłości w jej przypadku jest bardzo duże. Leczenie w zespole Leczenie otyłości, szczególnie tak zaawansowanej, jak u opisywanej pacjentki, powinno odbywać się w zespole terapeutycznym. W skład takiego zespołu, poza lekarzem, powinien wchodzić dietetyk, psycholog i fizjoterapeuta. By uzyskać istotne i trwałe efekty poza farmakoterapią pacjentka wymaga zmiany nawyków żywieniowych i relacji z jedzeniem z pomocą dietetyka i psychologa oraz wdrożenia dostosowanej do jej możliwości aktywności fizycznej z udziałem fizjoterapeuty. ZALECENIA DIETETYCZNE ISTOTNE Z PUNKTU WIDZENIA LEKARZA Nie dieta, a zmiana nawyków. Zalecany deficyt kaloryczny na poziomie 500–700 kcal. W trakcie farmakoterapii, szczególnie w pierwszych jej miesiącach, apetyt jest bardzo mocno obniżony, przez co pacjentki jedzą zbyt mało. Warto zadbać, by pacjentka nie zapominała o jedzeniu i spożywała odpowiednią liczbę kalorii. Zalecane spożycie białka na poziomie 1,5–2 g/kg docelowej masy ciała/dzień. W trakcie farmakoterapii mogą się pojawić objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wzdęcia, biegunki, zaparcia, refluks, zgaga itd. Układając plan żywieniowy warto unikać produktów mogących te objawy nasilać i poradzić pacjentce jak sobie z nimi radzić, np. na najczęściej występujące nudności pomaga spożywanie częściej mniejszych porcji, picie dużej ilości płynów, unikanie leżenia przez 1–2h po jedzeniu czy napary (np. z mięty, imbiru). Ograniczenie spożycia owoców. Zalecane unikanie produktów o wysokim indeksie glikemicznym.   Efekty po 6 miesiącach leczenia Pacjentka jest pod opieką obesitologa, dietetyka i fizjoterapeuty. Jest leczona analogiem GLP-1 oraz zmianą nawyków żywieniowych i aktywnością fizyczną.  Pacjentka zgłasza, że odczuwa sytość, łatwiej jest jej kontrolować jedzenie, czuje, że zdrowsze odżywianie weszło jej w nawyk. Nie odczuwa już senności poposiłkowej, ma dużo energii. Chodzi codziennie na spacery, wykonuje 10 tys. kroków dziennie. Dodatkowo 2 razy w tygodniu wykonuje trening siłowy na siłowni. Dane i pomiary po 6 miesiącach leczenia Masa ciała – 84,5 kg (− 21,5 kg) Wysokość – 163 cm BMI – 31,80 kg/m2 (zakres wartości prawidłowych: 18,5–24,9 kg/m2)   Wyniki kontrolnych badań laboratoryjnych: Wskaźnik Wyniki badania Wartość referencyjna Morfologia bez istotnych odchyleń   Kreatynina 0,61 mg/dl 0,5–1 mg/dl Kwas moczowy 4,6 mg/dl 2,6–6 mg/dl CRP < 1 mg/l <5 mg/l Glukoza na czczo 84 mg/dl 70–99 mg/dl Insulina na czczo 11,4 μIU/ml 2–25 μIU/ml HOMA 2,3 < 2,5 Hemoglobina glikowana 5,14% < 4,0–6,0% Kortyzol 15,9 μg/dl   TSH 1,110 μIU/ml 0,35–4,94 μIU/ml ALT 34 U/l 10–41 U/l AST 18 U/l 10–37 U/l Bilirubina całkowita 0,45 mg/dl < 1,20 mg/dl Fosfataza alkaliczna 67 U/l 40–129 U/l GGTP 21 U/l 0,0–38 U/l Cholesterol całkowity 174 mg/dl < 190 mg/dl HDL-cholesterol 52 mg/dl 35 mg/dl LDL-cholesterol 105 mg/dl < 115 mg/dl Triglicerydy 90,5 mg/dl 65–150 mg/dl W badaniu przedmiotowym: BP – 122/71 mmHG HR spoczynkowe – 75/min   Poza redukcją znacznej liczby kilogramów widzimy dużą poprawę w zakresie zdrowia i samopoczucia pacjentki. Udało się uzyskać normalizację lipidów, nie obserwujemy już w wynikach badań insulinooporności, spadło również ciśnienie krwi i spoczynkowa częstość pracy serca. Pacjentka bardzo dobrze toleruje farmakoterapię, w pierwszym miesiącu odczuwała jedynie okresowo nudności. Stosuje się do zaleceń dietetycznych. Mimo uzyskania już bardzo zadowalających wyników, zalecane jest kontynuowanie zarówno farmakoterapii, jak i interwencji dotyczących stylu życia.   Bibliografia Bąk-Sosnowska M., Białkowska M., Bogdański P. i wsp. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024 – stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Med Prakt wyd spec. 2024: 1–116. Longo M., Zatterale F., Naderi J. i wsp. Adipose Tissue Dysfunction as Determinant of Obesity-Associated Metabolic Complications. Int J Mol Sci. 2019; 20(9): 2358. Prospective Studies Collaboration, Whitlock G., Lewington S., Sherliker P. i wsp. Body-mass index and cause-specific mortality in 900 000 adults: collaborative analyses of 57 prospective studies. Lancet. 2009; 373(9669): 1083–

Nieswoiste choroby zapalne jelit (NChZJ) stanowią coraz częstszy problem w praktyce klinicznej. Ponieważ stosowane dotychczas terapie farmakologiczne okazują się często nieskuteczne, a dodatkowo obarczone są licznymi, uciążliwymi dla pacjentów skutkami ubocznymi, poszukuje się nowych metod leczenia. Jedną z substancji, która zwróciła uwagę świata naukowego jest kwas masłowy – krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy, wytwarzany w jelicie grubym w wyniku fermentacji mikrobiologicznej. Okazuje się, że dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym i immunomodulującym może on stanowić potencjalny element terapii NChZJ.

Nieswoiste choroby zapalne jelit (NChZJ) charakteryzują się objawami takimi jak ból brzucha, biegunka i utrata masy ciała. Obecne metody leczenia NChZJ obejmują leki przeciwzapalne, immunosupresyjne i terapie biologiczne. Trwają jednak badania nad nowymi metodami leczenia, które mogą mieć większą skuteczność i korzystniejszy profil bezpieczeństwa. Kwas masłowy, krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy, z uwagi na swoje właściwości przeciwzapalne i immunomodulujące zwrócił uwagę badaczy jako potencjalny element terapii NChZJ. Kwas masłowy jest wytwarzany przez mikrobiotę jelitową poprzez fermentację błonnika pokarmowego. Jest on niezbędnym źródłem energii dla kolonocytów i odgrywa rolę w utrzymaniu integralności bariery jelitowej. Badania wykazały, że kwas masłowy może zmniejszać stan zapalny w jelitach poprzez hamowanie produkcji cytokin prozapalnych i promowanie produkcji cytokin przeciwzapalnych. Modulując odpowiedź immunologiczną, kwas masłowy pomaga przywrócić równowagę mikroflory jelitowej i poprawić funkcjonowanie bariery jelitowej. Może to prowadzić do zmniejszenia aktywności choroby i objawów u pacjentów z NChZJ.

Airwaves, marka bezcukrowych gum do żucia z portfolio Mars, odświeża wygląd i pozycjonowanie, prezentując inspirowaną opiniami fanów zintegrowaną kampanię reklamową. W ramach kampanii „Daj się ponieść z Airwaves” („Ride The Airwaves”) marka zaprasza konsumentów na intensywną „przejażdżkę do odświeżenia”.  

Kawa to znacznie więcej niż codzienny napój dodający energii. W świecie kulinarnym ekskluzywne kawy ziarniste zyskały status porównywalny z winami czy wykwintnymi deserami – są doceniane za złożoność smakową, aromat i pochodzenie. Dziś prawdziwi smakosze potrafią rozpoznać region, z którego pochodzi kawa, jej odmianę oraz metodę przetwarzania.

Magnez to czwarty najważniejszy pierwiastek w ludzkim ciele, uczestniczący w ponad 300 reakcjach enzymatycznych. Jego niedobór, choć często bagatelizowany, może zakłócać pracę układu nerwowego, mięśniowego i sercowo-naczyniowego. Szacuje się, że nawet 90% Polaków może mieć zbyt niski poziom tego pierwiastka, głównie z powodu diety ubogiej w orzechy, nasiona i pełne ziarna. W artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać niedobór magnezu, do czego prowadzi długotrwały deficyt oraz jak bezpiecznie uzupełniać jego poziom.

Lodówka jest miejscem, gdzie przechowujemy produkty spożywcze, w tym te, które wymagają chłodzenia, takie jak mięso, nabiał czy warzywa. Dobrze dobrana lodówka pomoże utrzymać produkty świeże przez dłuższy czas, co wpływa na jakość jedzenia i zdrowie domowników. Wobec tego wybór opisywanego urządzenia nie może być przypadkowy. Czym zatem kierować się podczas wybierania lodówki? Na jakie funkcje warto zwrócić uwagę?

Zielona moc warzyw! Pełna świeżości i aksamitnej konsystencji zupa z groszku i cukinii to doskonały wybór na lekki, zdrowy posiłek. Delikatny smak warzyw podkreślają aromatyczne przyprawy, tworząc pyszną kompozycję.

Nie tylko wzbogacają codzienną dietę, ale także urozmaicają smak wielu potraw. Doskonale sprawdzą się jako szybka przekąska w ciągu dnia oraz składnik deserów, sałatek czy dań wytrawnych. Dzięki różnorodności dostępnych wariantów każdy znajdzie coś dla siebie – od delikatnie słodkich moreli po orzeźwiającą żurawinę.

Zapraszamy do obejrzenia retransmisji webinaru pt. Helicobacter pylori – co warto wiedzieć? Podczas spotkania eksperci omówili kluczowe zagadnienia dotyczące tej bakterii, w tym epidemiologię, diagnostykę, leczenie oraz rolę probiotyków i diety w terapii. Webinar Helicobacter pylori Prof. dr hab. n. med. Wojciech M. Marlicz, konsultant w dziedzinie gastroenterologii, oraz prof. dr hab. n. med. Ewa Stachowska, specjalistka biologii medycznej i nauk o żywieniu, przedstawili uczestnikom najnowsze informacje na temat zakażenia H. pylori. W trakcie spotkania poruszone zostały takie tematy jak: Epidemiologia, diagnostyka, leczenie zakażenia. Kto jest narażony na konsekwencje zakażenia? Probiotyki i dieta – antidotum czy wsparcie? Europejski Rejestr H. pylori. Pomimo zmniejszającej się częstości zakażenia H. pylori w ostatnim okresie, infekcja tą bakterią nadal dotyczy ok. 44% ludzi na świecie i 66% osób w Polsce. Ponieważ stwierdzenie infekcji H. pylori u osoby dorosłej jest wskazaniem do leczenia, kluczowe znaczenie ma ustalenie prawidłowych wskazań do testowania w kierunku zakażenia. To świetna okazja, aby dowiedzieć się więcej o tej bakterii, zarówno dla lekarzy, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę na temat postępowania w przypadku zakażenia H. pylori, jak i dla pacjentów, którzy interesują się tematem medycznym, diagnostyką oraz leczeniem zakażenia. Zapraszamy do obejrzenia retransmisji i zapoznania się z wartościową wiedzą, którą eksperci podzielili się podczas tego wydarzenia. Organizator webinaru Organizatorem webinaru jest czasopismo Gastroenterologia. Gastroenterologia to kwartalne, specjalistyczne czasopismo medyczne poświęcone nowoczesnej diagnostyce i terapii schorzeń przewodu pokarmowego. Stanowi ono źródło rzetelnej wiedzy dla gastroenterologów i lekarzy rodzinnych, umożliwiając dostęp do najnowszych badań oraz praktycznych wskazówek, które pomagają w codziennej pracy klinicznej. Pod redakcją prof. dr hab. n. med. Piotra Edera, czasopismo dostarcza informacji o innowacyjnych metodach leczenia, zaktualizowanych wytycznych oraz nowych narzędziach medycznych, co czyni je wartościowym wsparciem w skuteczniejszej opiece nad pacjentami.

Nadczynność tarczycy to stan, w którym gruczoł tarczowy produkuje nadmierną ilość hormonów, co prowadzi do przyspieszenia metabolizmu i licznych objawów, takich jak utrata masy ciała, nerwowość, drżenie rąk czy nadmierne pocenie się. Oprócz leczenia farmakologicznego u endokrynologa ważna jest właściwa dieta, która może wspierać organizm w walce z zaburzeniami tarczycy, łagodzić niektóre symptomy i wspomagać regenerację.

20 marca obchodzony jest Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej. To dobry moment, aby przypomnieć, że zdrowie jamy ustnej ma znaczący wpływ na nasze codzienne życie i ogólną kondycję organizmu. Badania Światowej Organizacji Zdrowia wskazują, że aż 3,5 miliarda ludzi na świecie zmaga się z chorobami jamy ustnej, co czyni je jednymi z najczęściej występujących problemów zdrowotnych. Co gorsze – liczba ta sukcesywnie rośnie, a próchnica dotyka mleczne zęby u coraz młodszych dzieci. Dlatego dowiedz się, jak skutecznie dbać o zdrowy uśmiech.