Dyspepsja należy do najczęstszych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i istotnie wpływa na jakość życia pacjentów. W jej łagodzeniu coraz większą rolę odgrywają surowce zielarskie, wykazujące działanie m.in. spazmolityczne, żółciopędne oraz wspomagające trawienie. Celem artykułu jest przedstawienie wybranych roślin leczniczych stosowanych w dyspepsji, ich mechanizmów działania oraz potencjalnych korzyści terapeutycznych. Omówiono także bezpieczeństwo stosowania oraz możliwe ograniczenia fitoterapii w tej grupie schorzeń.

Artykuł omawia żywienie w ciąży w kontekście popularnych mitów i pokazuje, jak świadome decyzje dietetyczne wspierają zdrowie matki i rozwój płodu. Przedstawiono rzeczywiste zapotrzebowanie energetyczne kobiet ciężarnych, zasady bezpiecznego spożycia kofeiny w ciąży, wpływ interakcji składników na wchłanianie żelaza oraz rolę ryb o niskiej zawartości rtęci w diecie ciężarnych.

Otyłość pediatryczna jest obecnie postrzegana jako przewlekła choroba o złożonej etiologii, uwarunkowanej m.in. czynnikami wczesnorozwojowymi i środowiskowymi. Nowoczesna diagnostyka obejmuje ocenę metaboliczną i składu ciała, a leczenie opiera się na indywidualnej dietoterapii, wsparciu rodziny oraz, w wybranych przypadkach, farmakoterapii (np. analogach GLP-1). Kluczowe znaczenie ma także eliminacja stygmatyzacji i podejście holistyczne, łączące aspekty medyczne i psychologiczne.

Otyłość jest przewlekłą, wieloczynnikową chorobą metaboliczną. Semaglutyd, agonista receptora GLP‑1, stanowi istotny przełom w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz otyłości, wykazując wysoką skuteczność w poprawie kontroli glikemii i redukcji masy ciała. W pracy omówiono mechanizm działania leku, wyniki kluczowych badań klinicznych oraz jego wpływ na choroby sercowo‑naczyniowe i powikłania metaboliczne. Przedstawiono także aktualne dane dotyczące bezpieczeństwa terapii, w tym nowe doniesienia na temat działań niepożądanych, a także aspekty społeczne, etyczne i przyszłe kierunki rozwoju terapii inkretynowych.

Grzyby funkcjonalne stanowią element żywności funkcjonalnej o potencjale immunomodulującym i neuroprotekcyjnym. Szczególne znaczenie przypisuje się soplówce jeżowatej (Hericium erinaceus (Bull.) Pers.) oraz shiitake (Lentinula edodes (Berk.) Pegler), których działanie obejmuje modulację osi jelito–mózg, wpływ na mikrobiotę jelitową, wsparcie funkcji poznawczych i układu nerwowego oraz regulację odpowiedzi zapalnej. W artykule omówiono mechanizmy działania tych grzybów oraz potencjalne zastosowania w praktyce dietetycznej.

Selen jest jednym z kluczowych mikroelementów warunkujących prawidłowe funkcjonowanie tarczycy, a jego znaczenie wykracza daleko poza klasyczne ujęcie jako składnika enzymów antyoksydacyjnych. W ostatnich latach, wraz z rozwojem badań nad selenoproteinami, pojawia się bardziej złożony obraz jego działania, obejmujący regulację metabolizmu hormonów tarczycy, modulację odpowiedzi immunologicznej oraz wpływ na stan zapalny i stres oksydacyjny. Jednocześnie rosnąca liczba metaanaliz i badań randomizowanych wskazuje na konieczność bardziej selektywnego podejścia do suplementacji selenu w praktyce klinicznej.

Dysfunkcja osi jelito–wątroba stanowi jeden z kluczowych mechanizmów leżących u podstaw metabolicznych chorób wątroby. Zaburzenia mikrobioty jelitowej, integralności bariery jelitowej oraz sygnalizacji kwasów żółciowych sprzyjają endotoksemii, przewlekłemu stanowi zapalnemu i progresji dysfunkcji wątroby. Dostępne dane wskazują, że dieta i styl życia istotnie modulują te procesy, podczas gdy skuteczność suplementacji i probiotykoterapii pozostaje przedmiotem dalszych badań.

OPIS PRZYPADKU PACJENTA Powód wizyty u dietetyka Pacjentka zgłosiła się do dietetyka w celu ustalenia diety, która pomoże jej osiągnąć prawidłową masę ciała, a także dostosować sposób żywienia do choroby Gravesa-Basedowa, insulinooporności i celiakii. Dane i pomiary Płeć Wiek Masa ciała Wysokość Kobieta 32 lata 75 kg 164 cm   BMI Obwód talii Obwód bioder WHR 27,89 kg/m2 80 cm 111 cm 0,72 – typ gynoidalny Zapotrzebowanie energetyczne PPM = 1454 kcal (według wzoru Mifflina) CPM = 2036 kcal Deficyt energetyczny: 19%; 400 kcal Wartość energetyczna zaproponowanej diety: 1600 kcal   Aktywność fizyczna PAL Częstotliwość treningu Rodzaj treningu Czas trwania jednostki treningowej 1,4 1 × tydzień Jazda na rowerze 1 godz. Stan kliniczny   Choroby:   choroba Gravesa-Basedowa, leczona, diagnoza rok temu, insulinooporność, leczona (lekarz zalecił zmianę stylu życia, tj. redukcję masy ciała i zmianę nawyków żywieniowych, regularną aktywność fizyczną), diagnoza dwa tygodnie temu, celiakia, nieleczona (lekarz zlecił konsultację z dietetykiem), diagnoza dwa tygodnie temu.   Dolegliwości:   nadmierne wypadanie włosów, nerwowość, często pojawiająca się ochota na słodkie potrawy, zmiany nastroju.   Alergie i nietolerancje:   nietolerancja laktozy, nietolerancja glutenu (celiakia).   Stosowane leki:   tiamazol 10 mg/2 × dziennie.   Stosowana suplementacja:   witamina D3 2000 j./1 × dziennie, skrzyp polny 200 mg/1 × dziennie.   Wyniki ostatnich badań laboratoryjnych:   Parametr Wynik Status TSH 3,1 mU/l w normie FT3 5,0 pmol/l w normie FT4 20,2 pmol/l w normie Stężenie glukozy na czczo w surowicy krwi 117 mg/dl ­⬆ Stężenie insuliny na czczo w surowicy krwi 15 mU/ml ­⬆ Wskaźnik HOMA-IR 4,33 ­⬆   Przebyte ciąże: 1 ciąża.   Karmienie piersią:   nie.   Menstruacje:   regularne.   WYWIAD ŻYWIENIOWO-ZDROWOTNY Dzienniczek żywieniowy 24 h   Dzień powszedni Dzień wolny Godziny pobudki i snu Pacjentka wstaje ok. godziny 7:00, chodzi spać ok. godziny 22:00 Pacjentka wstaje ok. godziny 9:00, chodzi spać ok. godziny 00:00 Godziny i skład posiłków Śniadanie (ok. godz. 9:00): bułka pszenna (1 sztuka), masło (1 łyżeczka), polędwica sopocka (2 plastry), pomidor (1 sztuka), herbata czarna (1 filiżanka) z dodatkiem dwóch łyżeczek cukru. Komentarz: posiłek w pracy (brak możliwości zjedzenia posiłku na ciepło).   Drugie śniadanie (ok. godz. 13:00): banan (1 sztuka), jogurt truskawkowy (1 opakowanie 140 g), kawa (1 filiżanka) z dodatkiem trzech łyżeczek cukru. Komentarz: posiłek w pracy (brak możliwości zjedzenia posiłku na ciepło).   Obiad (ok. godz. 17:00): kotlet schabowy (1 sztuka), ziemniaki gotowane (4 sztuki), ogórki kiszone (2 sztuki), napój pomarańczowy (1 szklanka).   Podwieczorek (ok. godz. 19:00): ciasto drożdżowe (2 kawałki, ok. 80 g), napój pomarańczowy (1 szklanka).   Kolacja (ok. godz. 20:00): bułka pszenna (1 sztuka), pasztet drobiowy (2 łyżki), herbata czarna (1 filiżanka) z dodatkiem dwóch łyżeczek cukru Śniadanie (ok. godz. 10:00): jajecznica z kiełbasą (3 jajka, 50 g kiełbasy śląskiej, 1 łyżeczka masła, szczypta soli i pieprzu czarnego), napój jabłkowy (1 szklanka).   Drugie śniadanie (ok. godz. 13:00): płatki kukurydziane (5 łyżek), mleko bezlaktozowe 1,5% UHT (1 szklanka), banan (1 sztuka).   Obiad (ok. godz. 16:00): gulasz wołowy z kaszą gryczaną paloną (porcja ok. 200 g), napój jabłkowy (1 szklanka).   Podwieczorek (ok. godz. 18:00): sernik wiedeński z polewą czekoladową (1 porcja ok. 150 g), kawa (1 filiżanka) z dodatkiem dwóch łyżeczek cukru.   Kolacja (ok. godz. 21:00): bułka pszenna (1 sztuka), masło (1 łyżeczka), ser żółty (2 plastry), ogórki kiszone (2 sztuki) Szacunkowa wartość energetyczna posiłków z całego dnia ok. 1895 kcal ok. 2180 kcal   Styl odżywiania Liczba posiłków 5 Stres a jedzenie Pacjentka zgłasza, że często przyczyną podjadania jest stres w pracy Podjadanie między posiłkami Pacjentka podjada raz na jakiś czas (średnio 2–3 razy w tygodniu) słone przekąski (głównie paluszki, chipsy) oraz czekoladki w pracy. Zdarza się jej również podjadać słone przekąski (głównie popcorn, orzeszki solone) późnym wieczorem w weekendy (średnio 1–2 razy w miesiącu) Wcześniejsze dietoterapie Tak, dieta Dukana trzy lata temu. Efekt – spadek masy ciała o 9 kg w ciągu 2 miesięcy Preferencje żywieniowe Produkty/potrawy, które LUBI pacjentka: wszystkie słodkie produkty, owoce (szczególnie cytrusy, truskawki, maliny), płatki owsiane, migdały, makarony, ryż, zapiekanki, smoothie. Produkty/potrawy, których NIE LUBI pacjentka: bataty, oliwki, suszone pomidory, cynamon, kiwi   Styl życia Charakter pracy Siedząca Godziny pracy 8:00–15:00 Praca zmianowa 1 zmiana/8:00–15:00 Czas snu w dni powszednie Pobudka: godz. 7:00 Sen: godz. 22:00 Czas snu w dni wolne Pobudka: godz. 9:00 Sen: godz. 24:00 Dodatkowe informacje o pacjentce Przed zdiagnozowaniem choroby Gravesa-Basedowa, celiakii oraz insulinooporności pacjentka nie zwracała uwagi na to, co je. Dlatego obawia się, jak będzie wyglądać jej dieta po wizycie u dietetyka. Podczas konsultacji poprosiła, aby potrawy były łatwe i szybkie w przygotowaniu, ponieważ wcześniej nie gotowała zbyt dużo i nie ma na to wiele czasu (opieka nad 3-letnim dzieckiem). WNISOKI Z WYWIADU Biorąc pod uwagę informacje, jakie udało się uzyskać w trakcie wywiadu z pacjentką, należy wprowadzić zmiany w zakresie: regularności spożywania posiłków (przerwy między nimi są zbyt małe, np. 1 godz., lub zbyt duże, np. 4 godz.), jakości spożywanych produktów (problemem są m.in. ciasta, sklepowe jogurty owocowe, napoje owocowe, bułki pszenne), metod przygotowywania potraw (należy wyeliminować produkty smażone, w panierkach, np. kotlety schabowe), obecności produktów zawierających gluten w diecie (pomimo zdiagnozowanej celiakii w diecie występują produkty zawierające gluten, np. bułki pszenne), liczbę warzyw w jadłospisie (należy zwiększyć ich liczbę), jakości płynów (problemem są napoje owocowe oraz ciepłe napoje z dodatkiem cukru – można zastąpić je domową wodą smakową, np. z dodatkiem świeżych listków mięty i ciepłymi napojami bez dodatku cukru; ze względu na to, że pacjentce jest trudno odzwyczaić się od słodkiego smaku, można na początku dosładzać np. ksylitolem, stewią, erytrytolem. Ponadto pacjentka zgłosiła, że ma mało czasu na przygotowywanie posiłków, że nigdy nie była pod opieką dietetyka i rzadko przygotowuje samodzielnie zdrowe potrawy. Dlatego chciałaby, aby były one proste w wykonaniu. Jest przy tym otwarta na nowe produkty, np. komosę ryżową, nasiona chia, zamienniki cukru. STRATEGIE DIETOTERAPII Kompozycja diety Wartość energetyczna diety 1600 kcal Wielkość deficytu kalorycznego: 19%/400 kcal Zapotrzebowanie na białko 18%/72 g Zapotrzebowanie na tłuszcze 35%/62 g Zapotrzebowanie na węglowodany 47%/188 g Zapotrzebowanie na błonnik 40 g Dzienna liczba posiłków 4 Rozkład wartości energetycznej w posiłkach Śniadanie – 25%, II śniadanie – 10%, Obiad – 40%, Kolacja – 25% Zwiększenie podaży witamin i składników mineralnych Witaminy o właściwościach antyoksydacyjnych (A, C ,E), wapń, selen [4, 5] Zmniejszenie podaży witamin i składników mineralnych Należy uważać na nadmierne ilości jodu w diecie ze względu na możliwość wystąpienia zaburzeń w pracy tarczycy, a także osłabienie odpowiedzi organizmu na stosowany lek (tiamazol). Ilość jodu w diecie nie powinna przekraczać 150 μg na dobę Eliminacja produktów Produkty zawierające gluten i laktozę, produkty o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym Ograniczenie produktów Produkty o wysokiej zawartości jodu (m.in. algi, produkty wzbogacone w ten pierwiastek) oraz sól – ze względu na dodatek jodu oraz fakt, że w nadczynności tarczycy ze względu na zmniejszenie ogólnoustrojowego oporu naczyniowego i zwiększenie częstości akcji serca wzrasta skurczowe ciśnienie tętnicze krwi [6] Suplementacja Witamina D 2000 j./1 x dziennie LISTA ZALECEŃ I PRZECIWWSKAZAŃ [1, 2] Regularność spożywania posiłków – konieczna jest zmiana godzin spożywania posiłków, ponieważ obecnie odstępy między nimi są zbyt małe lub zbyt duże (np. przerwa między śniadaniem a drugim śniadaniem wynosi 4 godz., a między podwieczorkiem a kolacją – 1 godz.). Produkty o wysokim indeksie glikemicznym (np. sernik wiedeński z polewą czekoladową, bułka pszenna) – należy wyeliminować je z diety. Pacjentka ma problem z rezygnacją ze słodkich produktów, dlatego można zaproponować zastąpienie ich (okazjonalnie) produktami dosładzanymi zamiennikami cukru (np. ksylitolem, erytrytolem, stewią). Produkty zawierające gluten – pomimo celiakii w jadłospisie pojawiają się pro- dukty zawierające gluten, który należy wyeliminować (np. bułki pszenne). Liczba warzyw – należy zwiększyć liczbę warzyw w jadłospisie (szczególnie w formie surowej, np. jako dodatek do pieczywa, w postaci surówek i sałatek). Napoje owocowe i ciepłe napoje z dodatkiem cukru – ze względu na insulino- oporność oraz konieczność redukcji masy ciała należy wyeliminować je z diety. Można zastąpić je np. domową wodą smakową (np. z dodatkiem świeżych listków mięty) i ciepłymi napojami bez dodatku cukru (ze względu na to, że pacjentce jest trudno odzwyczaić się od smaku słodkiego, można zaproponować dosładzanie ich niewielką ilością zamienników cukru). TABELA PRODUKTÓW ZALECANYCH, UMIARKOWANIE ZALECANYCH ORAZ NIEZALECANYCH [6–12] Grupa produktów Zalecane Umiarkowanie zalecane Niezalecane Napoje woda, słaba herbata czarna, herbaty owocowe (bez dodatku owoców suszonych i kandyzowanych), czerwona i zielona herbata czarna kawa bez cukru (dodatkiem do kawy może być mleko bez laktozy) słodzone napoje, napoje gazowane, napoje energetyzujące, napoje owocowe, ciepłe napoje z niezalecanymi dodatkami (np. cukrem, śmietanką, mlekiem krowim) Produkty zbożowe produkty zbożowe na bazie mąki: gryczanej, z ciecierzycy/soczewicy, migdałowej, z amarantusa, owsianej bezglutenowej, płatki: owsiane bezglutenowe (górskie lub zwykłe), gryczane, ryż dziki, brązowy, czerwony, czarny, kasza gryczana palona i niepalona (tzw. biała), komosa ryżowa, amarantus (ziarno), makarony: gryczany, z fasoli/soczewicy, konjac (gotowany al dente) kasza jaglana produkty zbożowe na bazie mąki pszennej, żytniej, jęczmiennej orkiszowej, kukurydzianej, ziemniaczanej, ryżowej, płatki: owsiane zawierające gluten, owsiane błyskawiczne, ryżowe, jaglane, pszenne, jęczmienne, żytnie, kasza: jęczmienna (wszystkie rodzaje), manna, kuskus, bulgur, orkiszowa, kaszki błyskawiczne mleczno-zbożowe i zbożowe, amarantus ekspandowany (preparowany, popping), makaron z: mąki pszennej, żytniej, makaron ryżowy, makaron kukurydziany, makaron rozgotowany, ryż biały, ryż rozgotowany, sklepowe produkty o wysokim indeksie zawierające gluten, np. czekoladowe/miodowe/ cynamonowe płatki śniadaniowe, gotowe mieszanki musli Pieczywo pieczywo (najlepiej na zakwasie) o niskim indeksie glikemicznym, na bazie mąk bezglutenowych, np. gryczanej, z nasion soczewicy/ ciecierzycy, owsianej bezglutenowej   pieczywo z mąki pszennej, żytniej, jęczmiennej, orkiszowej, ryżowej, jaglanej, kukurydzianej Dodatki do pieczywa bezglutenowe pasty z warzyw o niskim indeksie glikemicznym i niskim stopniu przetworzenia, „masełko” z awokado, hummus, jajko na twardo, wędlina z dozwolonych gatunków mięs (patrz mięso, drób, ryby) oznaczona jako bezglutenowa, pasty rybne o dobrym składzie oznaczone jako bezglutenowe (najlepiej przygotowane w domu)   sery żółte, sery twarogowe, serki topione, sklepowe pasty warzywne/rybne/jajeczne o wysokim stopniu przetworzenia (np. z dodatkiem aromatów, konserwantów), kiełbasa, salami, boczek, pasztet, konserwy, wędliny podrobowe (np. kaszanka, pasztetowa), dżemy wysokosłodzone, kremy czekoladowe, masło orzechowe z dodatkiem cukru/soli/ utwardzonego tłuszczu Zupy   zupy krem z dodatkiem źródła tłuszczu (patrz: dodatki do zup) zupy zaprawiane mąką, zupy z niedozwolonymi dodatkami (patrz: dodatki do zup), zupy na zakwasie z mąki zawierającej gluten, zupy instant w proszku Dodatki do zup   oliwa z oliwek, pestki dyni, nasiona słonecznika, ryż brązowy, bezglutenowy makaron ugotowany al dente makaron ze zbóż będących źródłem glutenu, rozgotowany makaron, ryż biały, lane ciasto, śmietana Mięso, drób, ryby indyk, cielęcina, kurczak, królik, wędliny z dozwolonych gatunków mięs oznaczone jako bezglutenowe, tłuste ryby morskie 2–3 razy w tygodniu (np. łosoś, makrela, śledź) chude mięso wołowe ryby długożyjące i drapieżne (np. tuńczyk), potrawy mięsne/ rybne z panierką zawierającą gluten (np. paluszki rybne, kotlety mielone, pulpety), wędliny nieoznaczone jako bezglutenowe, paczkowane mięso mielone, pasty rybne/mięsne o wysokim stopniu przetworzenia (np. z dodatkiem aromatów, konserwantów), kiełbasa, salami, boczek, pasztet, konserwy rybne i mięsne, wędliny podrobowe (np. kaszanka, pasztetowa), parówki Nabiał   mleko i produkty bez laktozy do 2% tłuszczu mleko krowie oraz produkty mleczne z mleka krowiego i produkty zawierające je w składzie Warzywa warzywa świeże i gotowane al dente, warzywa mrożone (należy jednak sprawdzić, czy nie zawierają glutenu)   rozgotowane warzywa, warzywa zasmażane/zagęszczane mąką glutenową/w panierce zawierającej gluten, sałatki warzywne oraz inne produkty na bazie warzyw, które mogą zawierać gluten (np. niektóre warzywa mrożone, pasztety warzywne, fasola w puszkach), surówki i sałatki z dodatkiem sosów zawierających cukier/laktozę/gluten (np. sosy na bazie jogurtu, śmietany) Owoce owoce o niskim indeksie glikemicznym, niskim stopniu dojrzałości (m.in. maliny, truskawki, grejpfruty, mandarynki, brzoskwinie, jabłka)   owoce suszone, owoce kandyzowane, owoce z puszki, dżemy wysokosłodzone, owoce przejrzałe Desery   desery bezglutenowe i bezlaktozowe z zamiennikiem cukru (np. stewią, erytrytolem, ksylitolem), do przygotowania bezglutenowych i bezlaktozowych deserów można wykorzystać np. kaszę gryczaną niepaloną/płatki gryczane/płatki owsiane bezglutenowe/napoje roślinne bez dodatku cukru wzbogacone w wapń i witaminy ciasta, ciasteczka i inne wypieki, które mają w składzie mąkę zawierającą gluten/proszek do pieczenia – wyjątkiem jest produkt bezglutenowy/mleko/ cukier, desery mleczno-zbożowe i zbożowe na bazie produktów zawierających gluten (m.in. kaszy manny, ryżu białego) Przyprawy kurkuma, imbir, czosnek, zioła, sok z cytryny sól, pieprz ziarnisty przyprawy typu vegeta, sos sojowy, mieszanki przypraw/ketchup/musztarda/gotowe sosy nieoznaczone jako bezglutenowe oraz zawierające w składzie laktozę, cukier Tłuszcze oleje roślinne nierafinowane, tłoczone na zimno (np. olej lniany, oliwa z oliwek, olej z orzechów włoskich)   smalec, olej palmowy, margaryna w kostce Orzechy i nasiona nasiona roślin strączkowych, orzechy (np. włoskie zawierające dużo kwasów omega-3, laskowe o wysokiej zawartości wapnia), migdały, sezam, siemię lniane, nasiona chia, pestki dyni, nasiona słonecznika   orzechy/nasiona w karmelu, czekoladzie, posypkach, masło orzechowe z dodatkiem cukru/ soli/utwardzonego tłuszczu WSKAZÓWKI DLA DIETETYKA Pacjentka nie była wcześniej pod opieką dietetyka i nie stosowała się do zaleceń żywieniowych, jakie obowiązują w przypadku nadczynności tarczycy, celiakii oraz insulinooporności. W związku z tym konieczne jest przeprowadzenie edukacji żywieniowej, ponieważ początki wprowadzania diety redukcyjnej o niskim indeksie glikemicznym, bez glutenu i laktozy mogą być dla pacjentki trudne. Podczas edukacji żywieniowej, oprócz kwestii dotyczących produktów zalecanych/niezalecanych, metod obróbki produktów itp., warto poruszyć kwestie dotyczące prawidłowego czytania etykiet na produktach spożywczych. Jest to bardzo ważne w przypadku osób z celiakią, ponieważ powinny one wybierać produkty o jak najmniejszym stopniu przetworzenia, z licencjonowanym znakiem Przekreślonego Kłosa. Jeśli dany produkt nie posiada takiego oznaczenia lub napisu „bezglutenowy”, należy dokładnie przeanalizować listę składników (najlepiej jeszcze w sklepie). Ponadto warto przedstawić pacjentce wskazówki dotyczące zakupu pieczywa bezglutenowego. Chleb, bułki, a także mieszanki mąk do samodzielnego wypieku pieczywa muszą mieć na etykiecie zaznaczone, że są produktem bezglutenowym. Pieczywo bez glutenu sprzedawane w sklepie, gdzie obecne są również produkty z glutenem, powinno być pakowane w szczelnie zamykane opakowania (wyjątkiem jest pieczywo sprzedawane w specjalnych piekarniach zajmujących się wyłącznie sprzedażą bezglutenowych produktów). Ponieważ pacjentka ma również insulinooporność, przeciwwskazane są produkty, które mają w składzie m.in. dodatek cukru inwertowanego, syropu glukozowo-fruktozowego, melasy buraczanej, syropu kukurydzianego itp. Ponieważ pacjentka stwierdziła, że czynnikiem prowadzącym do podjadania jest często stres, zaleca się zastosowanie innych metod na rozładowanie napięcia. Pacjentce można zaproponować, np. jogę, relaksacyjne kąpiele/masaże, muzykę relaksacyjną itp. Metoda powinna być dobrana do indywidualnych preferencji i możliwości, aby nie przyniosła odwrotnego efektu, tzn. nie stała się dodatkowym źródłem stresu (np. jeśli zaproponujemy pacjentce treningi z drogim sprzętem, którego nie posiada). Pacjentce warto zalecić wykonywanie regularnych ćwiczeń fizycznych dostosowanych do jej stanu zdrowia, stopnia wytrenowania, a także preferencji. Pacjentka zaznaczyła, że ciężko będzie jej odzwyczaić się od smaku słodkiego. Dlatego na początku można zaproponować jej zamienniki cukru (np. stewię, erytrytol). Należy jednak mieć na uwadze, że nawet produkty z zamiennikami cukru powinny być spożywane okazjonalnie. Celem jest odzwyczajenie się od smaku słodkiego. Po miesiącu od wprowadzenia diety zaleca się wizytę kontrolną i powtórzenie badań w celu kontroli masy ciała oraz stanu zdrowia. Podczas wizyty kontrolnej należy również omówić z pacjentką praktyczne aspekty stosowania jadłospisów. Przed wprowadzeniem diety był duży problem z regularnym spożywaniem posiłków. Dlatego w czasie wizyty kontrolnej należy zapytać, czy problem został rozwiązany i czy takie godziny posiłków oraz zaproponowane potrawy pomagają w utrzymaniu regularnych godzin posiłków.   BIBLIOGRAFIA Gierach M., Gierach J., Junik R. Insulinooporność a choroby tarczycy. Endokrynologia Polska. 2014; 65(I): 13–20. Kryczyk J., Zagrodzki P. Selen w chorobie Gravesa-Basedowa. Postępy Hig. Med. 2013; 67: 491–498. Mackawy A.M., Al-Ayed B.M., Al-Rashidi B.M. Vitamin D deficiency and its association with thyroid disease. Int J Health Sci (Qassim). 2013; 7(3): 267–275. Matulewicz N., Karczewska-Kupczewska M. Insulinooporność a przewlekła reakcja zapalna. Postępy Hig Med. 2016; 70: 1245–1257. Prisant L.M., Gujral J.S., Mulloy A.L. Hyperthyroidism: a secondary cause of isolated systolic hypertension. The Journal of Clinical Hypertension. 2006; 8(8): 596–599. Rayman M.P. The importance of selenium to human health. Lancet. 2000; 356: 233–241. Roy A., Laszkowska M., Sundström J. et al. Prevalence of Celiac Disease in Patients with Autoimmune Thyroid Disease: A Meta-Analysis. Thyroid. 2016; 26(7): 880–890. Suliburska J., Kuśnierek J. Czynniki żywieniowe i pozażywieniowe w rozwoju insulinooporności. Wybrane problemy kliniczne. Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2010; 1(3): 177–183. Sun X., Lu L., Yang R. et al. Increased Incidence of Thyroid Disease in Patients with Celiac Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. PLoS One. 2016; 11(12): 0168708. Tuchendler P., Zdrojewicz Z. Dieta w chorobach tarczycy. Med Rodz. 2017; 20(4): 299–303. Vondra K., Vondra K., Stárka L. et al. Vitamin D and thyroid diseases. Physiol Res. 2015; 64(9): 95–100; indexed in Pubmed: Wolańska-Buzalska D., Zalecenia żywieniowe w nadczynności tarczycy. NCEŻ IŻ, 2017.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to choroba organiczna, w której proces zapalny dotyczy głównie błony śluzowej i lokalizuje się w odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy. Objawia się głównie biegunką z obecnością świeżej krwi w stolcu. Częste powikłanie WZJG to niedożywienie białkowo-energetyczne. Leczenie żywieniowe stanowi nieodłączny element terapii WZJG. W praktyce klinicznej leczenie żywieniowe pacjentów z WZJG opiera się na wytycznych Sekcji Żywienia Klinicznego i Metabolizmu Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna o podłożu immunologicznym, wymagająca zintegrowanego podejścia lekarskiego i dietetycznego. „Złotym standardem” diagnostycznym jest kolonoskopia z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego, uzupełniona o monitorowanie biomarkerów, takich jak kalprotektyna w kale. Współczesna diagnoza dietetyczna wykracza poza samo BMI, kładąc nacisk na analizę składu ciała (BIA, DXA) w celu wykrycia sarkopenii oraz ocenę jakościowych wzorców żywieniowych za pomocą wskaźnika Dietary Inflammatory Index (DII). Nowoczesne zarządzanie chorobą opiera się na modelu biopsychospołecznym, uwzględniającym mikrobiotę jelitową i wpływ stresu, co wymaga ścisłej współpracy interdyscyplinarnego zespołu.

ProBody to oryginalne pieczywo z nasionami i składnikami pełnoziarnistymi stworzone z myślą o aktywnych, preferujących świadomy styl życia konsumentach. Najważniejsze cechy, dzięki którym ProBody jest produktem niezwykle funkcjonalnym, zaspakajającym potrzeby zróżnicowanych odbiorców, to: wysoka zawartość białka: 21,4 g na 100 g wysoka zawartość błonnika pokarmowego: 11,8 g na 100 g obniżona zawartości węglowodanów (w porównaniu z pieczywem mieszanym z ziarnami): 6,1 g na 100 g niski indeks glikemiczny: 33,5! IG ProBody na poziomie 33,5 sprawia, że pieczywo doskonale sprawdza się w uzupełnieniu diety osób o specjalnych potrzebach żywieniowych. Wysoka zawartość białka i błonnika oraz obniżona zawartość węglowodanów powodują, iż pieczywo ProBody pasuje także do niskowęglowodanowego sposobu odżywiania. Właściwości pieczywa ProBody wynikają z jego oryginalnej receptury, która dodatkowo sprawia, że pieczywo ProBody to produkt clean label, czyli nie zawierający w składzie E dodatków. Więcej informacji o ProBody oraz mapa z dostępnością pieczywa stacjonarnie i on-line na https://www.pieczywoprobody.pl/ oraz na IG i FB https://www.facebook.com/chlebprobody/

78 bioaktywnych minerałów w formie jonowej - czego brakuje Twoim pacjentom i dlaczego Dlaczego minerały jonowe działają tam, gdzie suplementy syntetyczne zawodzą - co mówi nauka i dlaczego to ważne dla Twojej praktyki.