Ortoreksja (ang. orthorexia nervosa) to zaburzenie o silnie utrwalonym wzorcu obsesyjnej kontroli jakości pożywienia, prowadzącym do znacznego ograniczenia produktów i sztywności behawioralnej. U sportowców często pozostaje nierozpoznana z powodu kulturowej akceptacji restrykcyjnych diet czy też zachowania wysokiego poziomu dyscypliny żywieniowej. Celem artykułu jest przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat ortoreksji w sporcie z uwzględnieniem klasycznych symptomów oraz działań prewencyjnych.

Helicobacter pylori to Gram-ujemna bakteria kolonizująca błonę śluzową żołądka. Zakażenie H. pylori należy do najczęstszych przewlekłych infekcji bakteryjnych u ludzi [5, 7]. U części osób infekcja może przebiegać bezobjawowo przez wiele lat, jednak przewlekła kolonizacja błony śluzowej żołądka może prowadzić do utrzymującego się stanu zapalnego, choroby wrzodowej oraz zmian przednowotworowych [4–6]. Podstawą leczenia pozostaje eradykacja prowadzona zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi, najczęściej z wykorzystaniem antybiotykoterapii oraz leków zmniejszających wydzielanie kwasu solnego [1–3]. Dieta nie zastępuje leczenia eradykacyjnego, ale może stanowić element wspierający [7]. Wybrane składniki roślinne, zwłaszcza związki polifenolowe, są przedstawione w literaturze jako potencjalne wsparcie eradykacji H. pylori [8].

Żywienie kobiet w okresie przygotowań do ciąży, w trakcie ciąży oraz w okresie laktacji jest szczególnie istotne, ponieważ zarówno nadmiar kalorii, jak i ich niedobór może prowadzić do szeregu konsekwencji u potomstwa. Dobrą praktyką jest wysycenie organizmu niezbędnymi składnikami odżywczymi oraz zmiana nieprawidłowych nawyków żywieniowych jeszcze przed zajściem w ciążę, ponieważ istotne elementy rozwoju płodu zachodzą w pierwszych tygodniach po zapłodnieniu. Poprawne bilansowanie jadłospisu może uchronić przed negatywnymi skutkami niedoborów witamin i składników mineralnych u rozwijającego się płodu.

Well-aging to podejście skoncentrowane na wydłużaniu życia w zdrowiu, a nie wyłącznie długości życia. Energia, sprawność i niezależność w kolejnych dekadach życia budowane są poprzez codzienne wybory. Regularna aktywność fizyczna, odpowiednia podaż białka, dobrej jakości sen oraz dieta bogata w składniki bioaktywne mogą skutecznie wspierać zdrowe starzenie. Szczególnego znaczenia nabierają one u kobiet po 45. roku życia, gdy zmiany hormonalne wpływają na metabolizm, regenerację i skład ciała.

Dieta ketogenna stanowi niefarmakologiczną metodę leczenia dzieci z padaczką lekooporną, będącą poważnym wyzwaniem terapeutycznym dotykającym ok. 30% młodych pacjentów z epilepsją, u których farmakoterapia nie zapewnia pełnej kontroli napadów. Początkowo epilepsja objawia się niespecyficznymi symptomami, takimi jak nawracające drgawki, zaburzenia rozwoju poznawczego czy problemy behawioralne. Przewlekła rezystancja na leki prowadzi nie tylko do nasilenia napadów, ale także negatywnie wpływa na neurorozwój i funkcjonowanie społeczne dziecka. Wczesne wdrożenie niefarmakologicznych metod, w tym odpowiednio dobranej dietoterapii, takiej jak dieta ketogenna, jest kluczowe w redukcji częstotliwości napadów, poprawie rokowań i podniesieniu jakości życia tych pacjentów.

Trądzik wieku dorosłego (łac. acne tarda) jest przewlekłą dermatozą zapalną występującą najczęściej po 25. roku życia, której etiologia ma charakter wieloczynnikowy. W patogenezie istotną rolę odgrywają zaburzenia hormonalne, w tym hiperandrogenizm, zaburzenia gospodarki węglowodanowej z towarzyszącą hiper- insulinemią, a także czynniki środowiskowe i stres. Coraz więcej danych wskazuje na znaczący wpływ diety, zwłaszcza diety zachodniej o wysokim indeksie glikemicznym oraz dużej podaży nabiału i produktów wysokoprzetworzonych, na nasilenie zmian trądzikowych u dorosłych. Celem artykułu jest omówienie roli dietoterapii, suplementacji oraz probiotykoterapii w kompleksowym postępowaniu z pacjentem z trądzikiem wieku dorosłego. Przedstawiono aktualne dane dotyczące wpływu prebiotyków, składników przeciwutleniających oraz wybranych szczepów probiotycznych na parametry metaboliczne, hormonalne i kliniczne. Wyniki badań wskazują, że interwencje żywieniowe i suplementacyjne mogą korzystnie wpływać na przebieg acne tarda, stanowiąc istotne uzupełnienie klasycznych metod leczenia dermatologicznego.

Agoniści receptora GLP-1 stanowią obecnie fundament farmakoterapii otyłości i cukrzycy typu 2. Mimo wysokiej efektywności w redukcji masy ciała, terapia ta niesie ryzyko częściowej utraty beztłuszczowej masy ciała (LBM), w tym tkanki mięśniowej. Ryzyko to wzrasta u pacjentów wykazujących niską aktywność fizyczną, niewystarczające spożycie białka lub generujących głęboki deficyt energetyczny. W artykule poddano analizie kluczowe strategie żywieniowe ukierunkowane na ochronę masy mięśniowej, ze szczególnym uwzględnieniem dobowej podaży i równomiernej dystrybucji pełnowartościowego białka oraz roli leucyny. Wskazano również na obligatoryjne znaczenie treningu oporowego w zachowaniu funkcji mięśni. Ponadto omówiono praktyczne rozwiązania dietetyczne przeciwdziałające niedoborom pokarmowym wynikającym ze znacznego hamowania łaknienia.

Zaburzenia ze spektrum autyzmu to całościowe zaburzenie neuro- rozwojowe charakteryzujące się objawami w trzech głównych kategoriach funkcjonowania: interakcjach społecznych, komunikacji oraz zachowaniach. Poza problemami neurobehawioralnymi, osoby z ASD często cierpią na dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zaparcia, biegunki czy bóle brzucha. Badania wykazują wiele niedoborów witaminowych i pierwiastkowych, które często dotykają osoby z ASD. Wciąż poszukiwane są dieto- terapie, mogące wspomóc leczenie ASD. Najczęściej opisywane to dieta bezmleczna, bezglutenowa oraz z ograniczeniem cukrów prostych i sacharozy.

W praktyce o skuteczności suplementacji magnezem rozstrzyga nie tylko sól na etykiecie, lecz pięć kolejnych filtrów: rozpuszczenie w żołądku, aktywny transport TRPM6, droga paracelularna, zachowanie ligandu oraz konkurencja z innymi składnikami diety. Na tym tle artykuł omawia kinetykę pięciu kluczowych soli magnezu w świetle dowodów 2020–2026.

Zespół jelita nadwrażliwego (IBS) jest przewlekłym zaburzeniem czynnościowym przewodu pokarmowego związanym z bólem brzucha, wzdęciami oraz zaburzeniami rytmu wypróżnień. Coraz więcej badań wskazuje, że istotną rolę w patogenezie IBS odgrywają zaburzenia mikrobioty jelitowej oraz zmniejszona produkcja krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, szczególnie maślanu. Maślan sodu wykazuje działanie przeciwzapalne, wspiera integralność bariery jelitowej oraz może wpływać na motorykę jelit i nadwrażliwość trzewną. Dane literaturowe sugerują jednak, że skuteczność suplementacji zależy od postaci IBS. Największe korzyści obserwuje się u pacjentów z IBS-D, natomiast u części chorych z IBS-C suplementacja może nasilać zaparcia.

Selen jest pierwiastkiem śladowym o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego, którego rola wykracza poza klasyczne ujęcie antyoksydacyjne. Wbudowany w strukturę co najmniej 25 selenoprotein, wpływa na regulację homeostazy redoks, funkcjonowanie mitochondriów, odpowiedź zapalną oraz integralność śródbłonka naczyniowego [1]. Współczesne badania wskazują, że zarówno niedobór, jak i nadmiar selenu mogą zaburzać funkcję układu krążenia, co znajduje odzwierciedlenie w koncepcji krzywej U-ryzyka.

Bariera jelitowa odgrywa istotną rolę w utrzymaniu homeostazy organizmu poprzez regulację przepuszczalności jelitowej oraz ochronę przed translokacją drobnoustrojów, toksyn i antygenów do krążenia ogólnoustrojowego. Długotrwałe stosowanie antybiotyków, inhibitorów pompy protonowej (IPP) i niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) może prowadzić do zaburzeń mikrobioty jelitowej i uszkodzenia integralności bariery jelitowej. Jedną ze strategii wzmacniania bariery jelitowej jest probiotykoterapia obejmująca zwłaszcza szczepy z rodzaju Lactobacillus, Bifidobacterium i Saccharomyces.