Maślan sodu w dietoterapii IBS — komu pomaga, a u kogo może zaostrzyć objawy?

Zespół jelita nadwrażliwego (IBS) należy do najczęstszych czynnościowych zaburzeń przewodu pokarmowego i dotyczy ok. 10–15% dorosłych [1–3]. Choroba objawia się bólem brzucha, wzdęciami oraz zaburzeniami rytmu wypróżnień pod postacią biegunki, zaparć lub ich naprzemiennego występowania [3, 4]. Coraz więcej danych wskazuje, że istotną rolę w patogenezie IBS odgrywają zaburzenia osi jelito–mózg, dysbioza, zwiększona przepuszczalność jelit oraz przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu [5–7]. Szczególne zainteresowanie budzą krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), zwłaszcza maślan – podstawowe źródło energii dla kolonocytów [8, 9]. Maślan wspiera integralność bariery jelitowej, wpływa na odpowiedź immunologiczną i może modulować nadwrażliwość trzewną. Wyniki badań sugerują jednak, że skuteczność suplementacji zależy od podtypu IBS oraz dominujących objawów klinicznych [10–12].

Typy IBS i znaczenie kliniczne

Zgodnie z Kryteriami Rzymskimi IV wyróżnia się cztery podtypy IBS: IBS-D, IBS-C, IBS-M oraz IBS-U [13]. Podział ten ma znaczenie praktyczne, ponieważ poszczególne fenotypy różnią się mechanizmami patofizjologicznymi i odpowiedzią na leczenie. IBS-D wiąże się zwykle z przyspieszonym pasażem jelitowym oraz zwiększoną przepuszczalnością bariery jelitowej. U części pacjentów obserwuje się zmiany profilu SCFA, w tym możliwe obniżenie produkcji maślanu. Z kolei IBS-C charakteryzuje się spowolnioną motoryką i wydłużonym pasażem jelitowym. Różnice te mogą wpływać na efektywność suplementacji maślanem sodu oraz tolerancję preparatów [10].

Patofizjologia IBS