Rola wybranych składników odżywczych we wspomaganiu płodności kobiet i mężczyzn

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia 17,5% osób dorosłych na świecie doświadcza niepłodności w ciągu życia reprodukcyjnego, czyli blisko jednej na sześć osób w wieku rozrodczym [1]. Jej etiologia jest złożona i obejmuje czynniki żeńskie, męskie, mieszane oraz niewyjaśnione, dlatego diagnostyka i postępowanie terapeutyczne powinny uwzględniać oboje partnerów [1, 2].
Obok wieku i chorób współistniejących coraz większą uwagę zwraca się na czynniki modyfikowalne, w tym sposób żywienia, stan odżywienia, masę ciała, aktywność fizyczną i palenie tytoniu. Podstawą interwencji żywieniowej pozostaje odpowiednio zbilansowana dieta, natomiast suplementacja może stanowić jej uzupełnienie w przypadku potwierdzonych niedoborów lub składników o udokumentowanej skuteczności [1–3].

MECHANIZMY DZIAŁANIA SKŁADNIKÓW WSPIERAJĄCYCH PŁODNOŚĆ

Składniki odżywcze uczestniczą w licznych procesach warunkujących płodność kobiet i mężczyzn, w tym w dojrzewaniu komórek rozrodczych, produkcji energii, ochronie antyoksydacyjnej, regulacji ekspresji genów oraz utrzymaniu homeostazy hormonalnej [4–6].
Jednym z istotnych mechanizmów patofizjologicznych zaburzeń płodności jest stres oksydacyjny. Reaktywne formy tlenu w warunkach fizjologicznych uczestniczą m.in. w dojrzewaniu oocytów, owulacji oraz procesach przygotowujących plemniki do zapłodnienia. Ich nadmierna produkcja, przekraczająca możliwości układu antyoksydacyjnego, prowadzi do uszkodzeń lipidów błon komórkowych, białek i materiału genetycznego, co może obniżać jakość gamet [5, 6].
Istotne znaczenie ma również funkcja mitochondriów, odpowiedzialnych za produkcję ATP. W oocytach energia jest niezbędna do zapłodnienia i wczesnego rozwoju zarodka, natomiast w plemnikach warunkuje m.in. ich ruchliwość [4].
Znaczenie ma także sprawny metabolizm jednowęglowy, uczestniczący w syntezie DNA, procesach metylacji i regulacji ekspresji genów. Utrzymanie prawidłowego środowiska hormonalnego i metabolicznego stanowi ponadto warunek zachowania prawidłowych funkcji rozrodczych [5].