Kryteria Rzymskie V wprowadzają zmiany w diagnostyce i klasyfikacji zaburzeń interakcji jelitowo-mózgowej (DGBI). Podkreślają znaczenie osi jelito–mózg, większą rolę czynników psychospołecznych oraz potrzebę indywidualizacji terapii. W artykule omówiono najważniejsze zmiany z perspektywy praktyki dietetycznej, ze szczególnym uwzględnieniem IBS oraz nowych rekomendacji dotyczących leczenia dorosłych.

Wytyczne ACC/AHA 2026 odchodzą od wyłącznego opierania decyzji na sztywnych wartościach LDL-C i podkreślają indywidualizację ryzyka sercowo-naczyniowego. Kluczową nowością jest silnie rekomendowane badanie lipoproteiny (a) u każdego dorosłego, co pozwala wykryć genetyczne ryzyko zawału niewidoczne w zwykłych testach. U części pacjentów bardzo wysokiego ryzyka rozważa się wartości LDL-C poniżej 40 mg/dL, co może sprzyjać regresji blaszki miażdżycowej. Leczenie polega na szybkim rozpoczęciu terapii łączącej statyny z nowoczesnymi lekami biologicznymi, które podaje się dwa razy w roku. Mimo postępu farmakologii, fundamentem pozostaje styl życia i redukcja przewlekłego stanu zapalnego. Całość skupia się na leczeniu żywego organizmu, a nie tylko wyniku na papierze.

OPIS PRZYPADKU PACJENTKI Powód wizyty u dietetyka Pacjentka, lat 36, zgłosiła się do gabinetu dietetycznego z powodu przewlekłego zmęczenia, trudności z koncentracją, nasilonej ochoty na słodkie produkty oraz nieskutecznych prób redukcji masy ciała. Dodatkowo zgłaszała problemy z regularnym spożywaniem posiłków, planowaniem żywienia oraz utrzymaniem zdrowych nawyków żywieniowych. Dwa lata przed konsultacją rozpoznano u niej ADHD typu mieszanego (combined presentation). Pomimo częściowej poprawy funkcjonowania po wdrożeniu leczenia nadal doświadczała trudności związanych z organizacją codziennych obowiązków, przygotowywaniem posiłków oraz regularnym jedzeniem [1]. Osiem miesięcy przed wizytą u dietetyka u pacjentki stwierdzono cechy insulinooporności na podstawie badań laboratoryjnych. Zgłaszała częste spadki energii po posiłkach bogatych w węglowodany, senność poposiłkową, pogorszenie koncentracji oraz zwiększoną potrzebę spożywania słodkich przekąsek w drugiej połowie dnia. W wykonanych wcześniej badaniach laboratoryjnych stwierdzono obniżone stężenie ferrytyny i żelaza. Pomimo stosowanej suplementacji pacjentka nadal odczuwała przewlekłe zmęczenie, trudności z porannym wstawaniem oraz konieczność regularnego spożywania kilku kaw dziennie w celu utrzymania koncentracji i wydolności w pracy.   Zapotrzebowanie energetyczne Parametr Wartość Podstawowa przemiana materii (PPM) 1498 kcal Całkowita przemiana materii (CPM) 2097 kcal Deficyt energetyczny ok. 350 kcal (18%) Energia zaproponowanej diety 1750 kcal   Dane i pomiary Płeć Wiek Masa ciała Wysokość Kobieta 36 lat 78 kg 168 cm BMI Obwód talii Obwód bioder WHR 27,6 kg/m2 89 cm 108 cm 0,82   Aktywność fizyczna PAL Częstotliwość treningu Rodzaj treningu Czas trwania 1,4 Nieregularna ( 1–2 razy/tydzień) Spacery, joga, jazda na rowerze, treningi online 30–60 minut   Stan kliniczny Choroby współistniejące [1, 2]: ADHD typu mieszanego (combined presentation) – rozpoznanie postawione 2 lata przed konsultacją, insulinooporność – rozpoznanie 8 miesięcy przed konsultacją, przewlekłe zmęczenie, epizody obniżonego nastroju.   Dolegliwości zgłaszane przez pacjentkę: trudności z koncentracją uwagi, uczucie „mgły mózgowej”, przewlekłe zmęczenie, spadki energii po posiłkach bogatych w węglowodany, nasilona ochota na słodkie produkty w godzinach popołudniowych i wieczornych, senność poposiłkowa, trudności z planowaniem posiłków, nieregularność spożywania posiłków, trudności z utrzymaniem zdrowych nawyków żywieniowych.   Alergie i nietolerancje pokarmowe: pacjentka nie zgłaszała alergii ani nietolerancji pokarmowych.   Stosowane leki: metylofenidat o przedłużonym uwalnianiu (XR) – 18 mg/dobę.   Stosowana suplementacja: witamina D₃ – 1000 IU/dobę, diglicynian żelaza 10 mg/ dobę.   Wyniki ostatnich badań laboratoryjnych:   Parametr Wynik Zakres referencyjny Glukoza na czczo 102 mg/dl 70–99 mg/dl Insulina na czczo 18,2 µIU/ml 2–10 µIU/ml HOMA-IR 4,6 <2,5 HbA1c 5,5 % <5,7% Ferrytyna 13 ng/ml 15–150 ng/ml Żelazo 45 µg/dl 50–170 µg/dl 25 (OH) D 28 ng/ml 30–50 ng/ml   Wyniki doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT 75 g):   Parametr O min. 60 minut 120 minut Glukoza 102 mg/ dl 178 mg/dl 126 mg/dl Insulina 18,2 µIU/ml 132 µIU/ml 96 µIU/ml   Przebyte ciąże: 1 ciąża.   Karmienie piersią: nie   Menstruacje: regularne   WYWIAD ŻYWIENIOWO-ZDROWOTNY Dziennik żywieniowy 24 h   Dzień powszedni Dzień wolny Godziny pobudki i snu Pobudka ok. godz. 6:30, sen ok. godz. 23:30–00:00 Pobudka ok. godz. 9:00–10:00, sen ok. godz. 00:30–1:00 Godziny i skład posiłku 6:45 – kawa latte na napoju owsianym (ok. 300 ml), 2 łyżeczki cukru. Przyjęcie metylofenidatu XR 18 mg, preparatu żelaza, witaminy D3 i magnezu. 10:30 – płatki czekoladowe lub kukurydziane (ok. 70 g) z napojem owsianym, kawa z napojem owsianym. 15:00 – obiad zamawiany w pracy: najczęściej makaron z kurczakiem i sosem śmietanowym, dania typu bowl lub burger. 17:30 – baton czekoladowy, drożdżówka lub ciastka, kawa. 21:30–22:00 – 3–4 kromki pieczywa pszennego z hummusem, serkiem kanapkowym lub serem żółtym, warzywa, kilka kostek czekolady 11:00 – kawa latte na napoju owsianym, jajecznica z 2 jaj, pieczywo. 14:00 – jogurt owocowy, banan. 17:00 – pizza, burger lub danie restauracyjne. 19:00 – ciasto, lody lub słodka przekąska. 22:00 – płatki śniadaniowe z napojem owsianym lub kanapki Szacunkowa wartość energetyczna posiłków z całego dnia ok. 2100 kcal ok. 2300–2500 kcal   Styl odżywiania Liczba posiłków 3–4 posiłki dziennie Regularność spożywanych posiłków Nieregularna Stres a jedzenie Pacjentka zgłasza, że je impulsywnie w trakcie stresu, najczęściej słodkie przekąski. Są to wtedy duże ilości (niekontrolowane) Podjadanie między posiłkami Pacjentka zgłasza, że podjada codziennie między posiłkami. Najczęściej wybiera drożdżówki, batoniki typu „fit”, ciastka, słone przekąski, podjada również słone przekąski po zakończeniu obowiązków domowych wieczorem Ochota na słodkie produkty Najczęściej po posiłku lub w pracy. Również podczas picia kawy oraz w godzinach wieczornych Napoje z kofeiną 2–3 kawy dziennie z napojem owsianym (czasem również z syropem smakowym) Wcześniej stosowane diety Ciągłe próby redukcji masy ciała i utrzymania prawidłowych nawyków żywieniowych. Wszystkie próby zakończone niepowodzeniem (prawdopodobnie z restrykcji i reżimu, jaki pacjentka na siebie nakłada na zasadzie „wszystko albo nic”), eliminowanie z diety nabiału, glutenu, eliminacja pieczywa, dieta ketogeniczna – pacjentka zaczynała wdrażanie zmian i po krótkim czasie wracała do wcześniejszych nawyków i przyzwyczajeń Preferencje żywieniowe Produkty lubiane: pieczywo, gotowe dania, ciasta drożdżowe, czekolada, smakowe jogurty, puddingi. Produkty nielubiane: warzywa zielone, podroby, owoce cytrusowe, kasza pęczak, kasza gryczana, płatki owsiane   Styl życia Charakter pracy Siedząca Godziny pracy 8:00–16:00 Praca zmianowa Nie Liczba dzieci 1 Czas snu w dni powszednie Pobudka godz. 6:00–6:30 Sen godz. 23:30–00:00 Czas snu w dni wolne Pobudka godz. 9:00 Sen godz. 00:30 Aktywność fizyczna Nieregularna Formy aktywności Spacery, rower, joga Częstotliwość aktywności fizycznej Okresowo 2–3 razy w tygodniu, przeplatane kilkutygodniowymi okresami braku jakiejkolwiek aktywności fizycznej Dodatkowe informacje o pacjentce Pacjentka mieszka z partnerem i 7-letnim dzieckiem. Ze względu na obowiązki zawodowe i rodzinne większość posiłków przygotowuje samodzielnie, jednak deklaruje, że często brakuje jej czasu i energii na planowanie jadłospisu oraz przygotowywanie bardziej złożonych potraw. Pacjentka zwraca uwagę, że trudności związane z organizacją codziennych obowiązków wpływają również na sposób żywienia. Często odkłada przygotowanie posiłku na później, zapomina o jedzeniu lub wybiera produkty wymagające minimalnego przygotowania. W okresach zwiększonego stresu zawodowego obserwuje nasilenie ochoty na produkty słodkie oraz częstsze podjadanie. Dodatkowo pacjentka przyznała, że wielokrotnie podejmowała próby rozpoczęcia regularnej aktywności fizycznej. Najczęściej wybierała formy ruchu, które w danym okresie wzbudzały jej zainteresowanie, jednak po kilku tygodniach zwykle rezygnowała z ich kontynuacji. W efekcie aktywność fizyczna pozostaje nieregularna i zależna od aktualnego poziomu motywacji. WNIOSKI Z WYWIADU Na podstawie wywiadu żywieniowo-zdrowotnego stwierdzono kilka nakładających się obszarów problemowych: nieregularny rytm żywienia, niewystarczającą podaż białka w pierwszej połowie dnia, wysoką ekspozycję na produkty o dużym ładunku glikemicznym, znaczną podaż kofeiny, nieoptymalny sposób suplementacji żelaza oraz trudności z utrzymaniem powtarzalnych nawyków żywieniowych i ruchowych. Istotnym elementem obrazu klinicznego była diagnoza ADHD typu mieszanego. ADHD typu mieszanego oznacza współwystępowanie objawów nieuwagi oraz nadpobudliwości/impulsywności, które wpływają na codzienne funkcjonowanie pacjentki. U pacjentki objawiało się to trudnościami w planowaniu posiłków, odkładaniem jedzenia na późniejsze godziny, impulsywnym wyborem produktów wysokoprzetworzonych oraz problemem z utrzymaniem regularności zaleceń. Zaburzenia funkcji wykonawczych, czyli procesów odpowiedzialnych m.in. za planowanie, hamowanie reakcji, organizację działań i kontrolę impulsów, należą do częstych trudności obserwowanych u osób dorosłych z ADHD [3]. W analizowanym przypadku sam problem nieregularnego jedzenia nie wynikał wyłącznie z braku wiedzy żywieniowej. Pacjentka znała podstawowe zasady zdrowego żywienia, jednak miała trudność z ich konsekwentnym wdrażaniem w codziennych warunkach. Taki obraz jest typowy dla pacjentów, u których barierą nie jest wyłącznie edukacja, lecz obciążenie poznawcze związane z planowaniem, podejmowaniem decyzji i organizacją zachowań zdrowotnych [3]. Zwracano również uwagę na wpływ farmakoterapii ADHD na rytm jedzenia.. Pacjentka przyjmowała metylofenidat XR 18 mg rano, po czym często nie odczuwała głodu przez kilka kolejnych godzin. Zmniejszenie apetytu należy do częstych działań niepożądanych metylofenidatu o przedłużonym uwalnianiu u osób dorosłych. W praktyce prowadziło to do pomijania pełnowartościowego śniadania, przesuwania pierwszego posiłku na późniejsze godziny i zwiększenia ryzyka wieczornego „nadrabiania” energii [2]. Pacjentka deklarowała trudności z regularnym spożywaniem posiłków, planowaniem jadłospisu oraz przygotowywaniem posiłków z wyprzedzeniem. W okresach zwiększonego stresu zawodowego częściej sięgała po słodkie przekąski oraz żywność wysokoprzetworzoną. Pomimo wielokrotnych prób zmiany sposobu żywienia i zwiększenia aktywności fizycznej nie udawało jej się utrzymać nowych nawyków w dłuższej perspektywie. Aktywność fizyczna miała charakter nieregularny i była uzależniona od aktualnego poziomu motywacji oraz zainteresowania daną formą ruchu. Dodatkowo pacjentka przyjmowała preparat żelaza bezpośrednio po porannej kawie, nie zachowując odstępu czasowego mogącego sprzyjać optymalnemu wchłanianiu suplementu. STRATEGIE DIETOTERAPII Kompozycja diety Wartość energetyczna 1750 kcal Wartość deficytu kalorycznego 350 kcal Zapotrzebowanie na białko 22% / 96 g Zapotrzebowanie na tłuszcze 33% / 64 g Zapotrzebowanie na węglowodany 45% / 197 g Zapotrzebowanie na błonnik 30–35g Dzienna liczba posiłków 4 posiłki Rozkład wartości energetycznej w posiłkach Śniadanie – 25%, II śniadanie – 15%, obiad – 35%, kolacja – 25% Zwiększenie podaży witamin i składników mineralnych Żelazo, witamina C, witamina D, witamina B6, witamina B12 oraz kwasy tłuszczowe omega-3 Eliminacja produktów Produkty będące źródłem cukrów dodanych, słodkie przekąski, wyroby cukiernicze, wysokoprzetworzone produkty spożywcze Ograniczenie produktów Produkty o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym, słodzone napoje, kawa ze słodkimi dodatkami Suplementacja Diglicynian żelaza 20mg/d, witamina D3 4000 j/d, magnez 400 mg/d, LISTA ZALECEŃ I PRZECIWWSKAZAŃ Regularność spożywania posiłków Konieczne jest ustalenie względnie stałych godzin spożywania posiłków oraz ograniczenie długich przerw między nimi. Obecny model żywienia charakteryzuje się znaczną nieregularnością, co może nasilać wahania glikemii, napady głodu oraz utrudniać kontrolę masy ciała. Ze względu na współwystępujące ADHD typu mieszanego wskazane jest planowanie posiłków z wyprzedzeniem, przygotowywanie części produktów na 1–2 dni oraz korzystanie z prostych schematów żywieniowych ograniczających konieczność podejmowania wielu decyzji żywieniowych w ciągu dnia [3, 4]. Produkty o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym Należy ograniczyć spożycie produktów powodujących szybkie wzrosty stężenia glukozy i insuliny, takich jak słodkie płatki śniadaniowe, wyroby cukiernicze, słodzone napoje, słodycze, jasne pieczywo oraz wysokoprzetworzone przekąski. W przypadku występowania epizodów senności, osłabienia i zwiększonego łaknienia po posiłkach wskazane jest komponowanie posiłków zawierających źródło białka, błonnika oraz tłuszczów nienasyconych, co sprzyja stabilizacji glikemii poposiłkowej [3]. Słodycze i podjadanie Pacjentka deklaruje częste spożywanie słodyczy oraz wykorzystywanie produktów słodkich jako sposobu regulacji emocji i zmęczenia. Należy stopniowo ograniczać częstotliwość ich spożywania, unikając jednocześnie nadmiernie restrykcyjnych zaleceń zwiększających ryzyko nawrotów kompulsywnego jedzenia. W pierwszym etapie dietoterapii dopuszczalne jest stosowanie zdrowszych alternatyw deserowych opartych na owocach, produktach mlecznych wysokobiałkowych, kakao oraz orzechach. Produkty bogate w żelazo Ze względu na obniżone stężenie ferrytyny (13 ng/ml) oraz niskie stężenie żelaza w surowicy (45 µg/dl) należy zwiększyć udział produktów dostarczających żelaza hemowego, takich jak chuda wołowina, cielęcina, jaja oraz ryby. Produkty bogate w żelazo powinny być łączone ze źródłami witaminy C (papryka, natka pietruszki), co poprawia jego biodostępność [4]. Kawa i gospodarka żelazowa Pacjentka spożywa kilka kaw dziennie, często w bezpośrednim sąsiedztwie posiłków i suplementacji żelaza. Należy zachować co najmniej 2-godzinny odstęp pomiędzy spożyciem kawy a przyjęciem preparatu żelaza oraz głównymi posiłkami bogatymi w ten składnik. Wskazane jest ograniczenie wysokokalorycznych napojów kawowych zawierających dodatki słodzące oraz napoje roślinne dosładzane [5]. Warzywa i owoce Należy zwiększyć spożycie warzyw do minimum 500 g dziennie, ze szczególnym uwzględnieniem warzyw nieskrobiowych jako dodatku do każdego głównego posiłku. Zaleca się codzienne spożywanie owoców o niskim i średnim indeksie glikemicznym, zwłaszcza owoców jagodowych [3]. Tłuszcze W diecie powinny dominować źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych, takie jak oliwa z oliwek, awokado, orzechy, pestki oraz tłuste ryby morskie. Należy ograniczyć spożycie żywności wysokoprzetworzonej będącej źródłem tłuszczów trans i nasyconych kwasów tłuszczowych [3]. Podaż białka Każdy główny posiłek powinien zawierać pełnowartościowe źródło białka, co może korzystnie wpływać na kontrolę apetytu, sytość poposiłkową oraz stabilizację glikemii. Szczególną uwagę należy zwrócić na odpowiednią podaż białka w pierwszej części dnia, gdyż może ona ograniczać późniejsze podjadanie produktów wysokocukrowych [3]. Płyny Zaleca się spożywanie minimum 2–2,5 l płynów dziennie. Podstawowym napojem powinna być woda, woda mineralna, napary ziołowe oraz niesłodzona herbata. Należy ograniczyć spożycie soków owocowych. Aktywność fizyczna Pacjentka deklaruje sporadyczne podejmowanie aktywności fizycznej, zależne głównie od aktualnej motywacji i zainteresowania. Zaleca się wdrażanie aktywności stopniowo, rozpoczynając od form sprawiających przyjemność i niewymagających sztywnego harmonogramu. Docelowo rekomenduje się osiągnięcie minimum 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo oraz wykonywanie ćwiczeń oporowych przynajmniej 2 razy w tygodniu. Sen i regeneracja Ze względu na zgłaszane przewlekłe zmęczenie oraz epizody obniżonego nastroju wskazane jest dążenie do utrzymywania regularnych godzin snu również w dni wolne od pracy. Ograniczenie ekspozycji na światło niebieskie w godzinach wieczornych oraz zmniejszenie spożycia kofeiny w drugiej połowie dnia może korzystnie wpływać na jakość snu. Edukacja żywieniowa Pacjentka wymaga edukacji dotyczącej samodzielnego komponowania posiłków, interpretacji etykiet produktów spożywczych oraz rozpoznawania produktów wysokoprzetworzonych. Kluczowym elementem terapii będzie wypracowanie prostych, możliwych do utrzymania, długoterminowo nawyków żywieniowych, a nie krótkotrwałych restrykcji dietetycznych. TABELA PRODUKTÓW ZALECANYCH, UMIARKOWANIE ZALECANYCH I NIEZALECANYCH [3–6] Grupa produktów Zalecane Umiarkowanie zalecane Niezalecane Napoje woda, woda mineralna, herbaty niesłodzone, napary ziołowe kawa (2–3 filiżanki dziennie), napoje roślinne bez dodatku cukru napoje energetyczne, słodzone napoje gazowane, słodzone kawy smakowe Produkty zbożowe płatki gryczane, pieczywo żytnie razowe, pieczywo pełnoziarniste, kasza gryczana, pęczak, komosa ryżowa, ryż basmati, makaron pełnoziarnisty ryż biały, kuskus, makaron pszenny, pieczywo pszenne wysokiej jakości słodkie płatki śniadaniowe, chrupki śniadaniowe, pieczywo cukiernicze, drożdżówki Dodatki do pieczywa hummus, pasta z soczewicy, pasta z fasoli, pasta jajeczna, jajka, twaróg, skyr naturalny, serek wiejski, mozzarella light, awokado, pieczony indyk, pieczony kurczak, łosoś wędzony, makrela wędzona, warzywa świeże sery żółte, sery dojrzewające, pasztety dobrej jakości, masło orzechowe 100% kremy czekoladowe, słodkie pasty kanapkowe, pasztety wysokoprzetworzone, produkty typu luncheon meat, salami, mortadela, wędliny wysokoprzetworzone   Zupy zupy warzywne, kremy warzywne, zupy na bazie roślin strączkowych, rosół z dodatkiem warzyw zupy z dodatkiem śmietanki spożywane okazjonalnie zupy instant, zupy w proszku Mięso, drób, ryby jaja, chude mięso drobiowe, wołowina, cielęcina, łosoś, śledź, sardynki, makrela, pstrąg chuda wieprzowina, tuńczyk, owoce morza mięsa wysokoprzetworzone, parówki, kabanosy, konserwy mięsne Nabiał skyr naturalny, jogurt naturalny, kefir, maślanka, twaróg półtłusty sery podpuszczkowe, mozzarella, jogurty owocowe o obniżonej zawartości cukru desery mleczne, jogurty wysokocukrowe, serki homogenizowane słodzone Warzywa wszystkie warzywa nieskrobiowe: brokuły, kalafior, cukinia, papryka, pomidory, ogórki, sałaty, szpinak, kapusta, marchew kukurydza, groszek zielony warzywa smażone w głębokim tłuszczu Owoce borówki, maliny, truskawki, jagody, kiwi, grejpfruty, pomarańcze, jabłka, gruszki banany, winogrona, mango owoce kandyzowane, owoce w syropie Desery owoce, jogurt naturalny z owocami, pudding chia, skyr z owocami, gorzka czekolada ≥70% kakao domowe wypieki spożywane okazjonalnie batoniki, wafle, ciastka, czekolada mleczna, cukierki Przyprawy kurkuma, cynamon, oregano, bazylia, tymianek, natka pietruszki, czosnek, imbir musztarda, sos pomidorowy bez dodatku cukru gotowe sosy, ketchup wysokocukrowy, sosy typu BBQ, mieszanki przypraw z dodatkiem cukru Tłuszcze oliwa z oliwek extra virgin, olej rzepakowy, awokado masło margaryny twarde, tłuszcze utwardzone, frytury Orzechy i nasiona orzechy włoskie, migdały, orzechy laskowe, pestki dyni, siemię lniane, nasiona chia, sezam masła orzechowe 100% słodzone kremy orzechowe, produkty typu czekoladowe kremy WSKAZÓWKI DLA DIETETYKA Pacjentka nie była wcześniej objęta regularną opieką dietetyczną. W związku z występowaniem ADHD typu mieszanego, insulinooporności oraz obniżonych zapasów żelaza konieczna jest stopniowa edukacja żywieniowa i wprowadzanie zmian etapami. Zbyt duża liczba zaleceń jednocześnie może obniżać przestrzeganie rekomendacji [3]. Podczas edukacji żywieniowej należy zwrócić szczególną uwagę na organizację posiłków w ciągu dnia. Pacjentka zgłasza trudności z planowaniem, przygotowywaniem posiłków oraz utrzymywaniem regularnych godzin jedzenia, co może wynikać z objawów ADHD i wpływać na jakość diety. Ze względu na stosowanie metylofenidatu należy omówić wpływ farmakoterapii na apetyt. U części pacjentów obserwuje się zmniejszenie łaknienia w pierwszej połowie dnia, co może skutkować pomijaniem posiłków i nadmiernym spożyciem energii w godzinach wieczornych [2]. W trakcie wizyt kontrolnych warto monitorować nie tylko masę ciała, ale również regularność spożywania posiłków, nasilenie ochoty na produkty słodkie, poziom energii w ciągu dnia oraz występowanie epizodów podjadania. Pacjentka deklaruje przewlekłe zmęczenie, trudności z koncentracją oraz okresowo obniżony nastrój. Należy uwzględnić możliwy wpływ niskich zapasów żelaza (ferrytyna 13 ng/ml) na zgłaszane objawy oraz monitorować efekty suplementacji. Podczas edukacji należy omówić zasady prawidłowego przyjmowania preparatów żelaza. Pacjentka spożywa kawę w bliskim odstępie czasowym od suplementacji, co może ograniczać wchłanianie tego składnika [5]. Z uwagi na współistniejącą insulinooporność należy zwrócić uwagę na odpowiednią podaż białka, błonnika pokarmowego oraz regularne spożywanie posiłków, co może sprzyjać poprawie kontroli glikemii i ograniczeniu epizodów nadmiernego głodu. Pacjentka zgłasza częste spożywanie słodyczy oraz produktów wysokoprzetworzonych w sytuacjach stresowych. Warto omówić alternatywne strategie regulacji napięcia emocjonalnego niezwiązane z jedzeniem. Ze względu na obecność jednego dziecka oraz ograniczony czas przeznaczany na przygotowywanie posiłków zaleca się komponowanie jadłospisu z prostych, szybkich w przygotowaniu potraw oraz wykorzystanie produktów o wysokiej wartości odżywczej wymagających minimalnej obróbki kulinarnej. Pacjentka deklaruje sporadyczne podejmowanie aktywności fizycznej oraz częste zmiany zainteresowań i form ruchu. Z tego względu bardziej zasadne może być budowanie regularnej codziennej aktywności o umiarkowanej intensywności niż wdrażanie restrykcyjnych planów treningowych. Po ok. 8–12 tygodniach interwencji dietetycznej zaleca się kontrolę parametrów gospodarki żelazowej (morfologia krwi, ferrytyna, żelazo, transferyna), ocenę masy ciała, obwodu talii oraz ponowną analizę sposobu żywienia. Bibliografia Kooij J.J.S., Bijlenga D., Salerno L., Jaeschke R., Bitter I., Balázs J., Somogyi P. et al. Updated European Consensus Statement on diagnosis and treatment of adult ADHD. Eur Psychiatry. 2019; 56: 14–34. Faraone S.V., Buitelaar J. Comparing the efficacy and safety of stimulants for ADHD. Eur Child Adolesc Psychiatry. 2010; 19(4): 353– Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą i stanem przedcukrzycowym 2024. Curr Top Diabetes. 2024; 4: 1–174. Camaschella C. Iron deficiency. Blood. 2019; 133(1): 30–39. Hurrell R.F., Egli I. Iron bioavailability and dietary reference values. Am J Clin Nutr. 2010; 91(5): 1461–1467. Calder P.C. Omega-3 fatty acids and inflammatory processes: from molecules to man. Biochem Soc Trans. 2017; 45(5): 1105–1115.

Otyłość jest przewlekłą chorobą związaną z dysfunkcją tkanki tłuszczowej i przewlekłym stanem zapalnym o niskim nasileniu. Artykuł omawia rolę tkanki tłuszczowej, mikrobioty jelitowej, endotoksemii metabolicznej oraz interwencji stylu życia w modulowaniu zapalenia. Szczególną uwagę poświęcono redukcji tkanki tłuszczowej, jakości diety i aktywności fizycznej jako elementom terapii.

W wyniku dysfunkcji tkanki tłuszczowej w otyłości dochodzi do rozwoju przewlekłego stanu zapalnego o niskim nasileniu, co może prowadzić do rozwoju licznych powikłań. Istotnym elementem terapii jest ocena wykładników stanu zapalnego i parametrów związanych z rozwojem powikłań. W artykule opisano także wpływ redukcji masy ciała i rolę poszczególnych metod leczenia w ograniczaniu stanu zapalnego. Podkreślono również konieczność współpracy zespołu terapeutycznego w długoterminowym procesie leczenia.

Dla wielu pacjentów rana to coś, co „powinno po prostu się zagoić”. Wystarczy odpowiedni opatrunek, maść, czas. Kiedy jednak proces się przedłuża - tygodniami, a czasem miesiącami – pojawia się frustracja, bezradność i pytanie: co jest nie tak? Coraz częściej odpowiedź nie leży tam, gdzie szukamy jej na początku.

Dieta niskowęglowodanowa zyskuje miejsce w dietoterapii insulinooporności, Hashimoto, PCOS i cukrzycy typu 2. Dla wielu pacjentów barierą nie jest jednak wiedza, lecz codzienne przygotowanie zbilansowanych posiłków — i tu wchodzi catering jako narzędzie wspierające proces leczenia. Poniższe zestawienie ocenia pięć marek pod kątem przydatności w pracy z pacjentem: proporcji makro, jakości surowców, wsparcia dietetyka i doświadczenia w segmencie low carb.

Podróżowanie wiąże się z wieloma przyjemnościami, zwłaszcza gdy u celu czekają nowe, interesujące doznania kulinarne. Zanim jednak usiądziesz do wymarzonego stołu, czeka Cię pokonanie trasy samochodem lub autokarem. Niestety, w zamkniętej kabinie jadącego pojazdu organizm bywa nieprzewidywalny, a fizjologia potrafi stanowczo zaprotestować przeciwko ciągłemu kołysaniu. Jak poradzić sobie z tym problemem, by w pełni cieszyć się wyjazdem?

Coraz więcej osób zwraca uwagę na pochodzenie żywności i wybiera produkty naturalne, wytwarzane z poszanowaniem środowiska. W ten trend doskonale wpisują się miody i produkty pszczele oferowane przez Naszą Pszczelarnię – rodzinną manufakturę z Wielkopolski, której tradycje pszczelarskie sięgają ponad 40 lat. Pasieki zlokalizowane są na terenach objętych programem Natura 2000, co zapewnia pszczołom dostęp do różnorodnych pożytków i sprzyja powstawaniu miodów o wyjątkowym smaku oraz wysokiej jakości. Filarem działalności firmy jest szacunek do pszczół, troska o środowisko oraz produkcja w pełni naturalnych wyrobów. W ofercie Naszej Pszczelarni znajdują się zarówno tradycyjne miody pszczele – np. rzepakowy, lipowy, faceliowy, gryczany, jak i autorskie miody smakowe, składające się w 97% z miodu wielokwiatowego oraz 3% dodatku owoców liofilizowanych - np. truskawek, rokitnika, cytryny czy maliny. Warto podkreślić, że miód z maliną z oferty firmy został wyróżniony przez Fundację Rozwoju Kardiochirurgii im. prof. Z. Religi. Dostępne są również pyłek pszczeli, miodowe zestawy prezentowe oraz inne produkty pszczele, które mogą stanowić wartościowe uzupełnienie codziennej diety. Już niebawem startuje także specjalna linia miodków dla dzieci z wysoką zawartością owoców. W czasach, gdy konsumenci coraz częściej poszukują sprawdzonych źródeł żywności, wybór produktów pochodzących bezpośrednio od zaufanych pszczelarzy staje się szczególnie istotny. Nasza Pszczelarnia łączy wielopokoleniowe doświadczenie z nowoczesnym podejściem do prowadzenia pasieki, oferując miody, które zachwycają jakością PREMIUM oraz naturalnym smakiem i aromatem. Więcej informacji oraz pełna oferta na www.naszapszczelarnia.pl oraz FB i IG.

W Warszawskiej Akademii Medyczno-Technicznej Nauk Stosowanych odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Nawyki żywieniowe młodego pokolenia a zdrowie psychiczne – wyzwania i perspektywy badań”, poświęcona jednemu z najważniejszych problemów współczesnego zdrowia publicznego – zależności między sposobem odżywiania dzieci i młodzieży a ich zdrowiem psychicznym, rozwojem i jakością życia.

Fizykalna terapia naczyniowa BEMER, poprawiająca mikrokrążenie wspiera zdrowie w bardzo szerokim zakresie. Bemer to urządzenie medyczne klasy IIA mocnej niemieckiej marki z certyfikatami i wieloma badaniami klinicznymi, przeznaczone do użytku domowego, klinicznego i szpitalnego. Zdrowie nowej generacji - regeneruje, dodaje witalności i wspiera odporność. Tam, gdzie jest dobre krążenie, tam jest i szybkie gojenie Więcej na https://biorezonans.pl/bemer/

Jeszcze kilka lat temu większość osób wybierała głównie klasyczne smaki: jabłko, pomarańcza czy multiwitamina. Dziś coraz więcej klientów szuka czegoś nowego – bardziej naturalnego, mniej oczywistego i po prostu ciekawszego w smaku. Właśnie dlatego w Naszej Tłoczni pojawiły się nowe soki NFC w małych butelkach 330 ml.