Przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu u pacjentów z otyłością z perspektywy dietetyka

Przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu jest jednym z kluczowych mechanizmów łączących otyłość z jej powikłaniami metabolicznymi. Z perspektywy dietetyka ma to duże znaczenie, ponieważ interwencje związane ze stylem życia, w tym sposób żywienia, mogą wpływać nie tylko na bilans energetyczny i redukcję masy ciała, ale także na reakcje zapalne, funkcję tkanki tłuszczowej i ogólny stan metaboliczny pacjenta [1].

Tkanka tłuszczowa jako narząd immunometaboliczny

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu tkankę tłuszczową postrzegano głównie jako bierny magazyn energii. Dziś wiadomo jednak, że pełni ona znacznie bardziej złożoną funkcję, gdyż jest aktywnym narządem endokrynnym i immunometabolicznym. Jednym z badań, które istotnie zmieniło sposób myślenia o tkance tłuszczowej, była praca Hotamisligila i wsp. opublikowana w 1993 r. [2]. Badacze zauważyli, że u otyłych gryzoni tkanka tłuszczowa wytwarzała większe ilości prozapalnego TNF-alfa. Co ważne, zablokowanie działania tej cząsteczki poprawiało wrażliwość tkanek na insulinę. W tamtym czasie były to wyniki przełomowe, ponieważ sugerowały, że stan zapalny rozwijający się w tkance tłuszczowej może aktywnie uczestniczyć w powstawaniu insulinooporności.
W warunkach fizjologicznych tkanka tłuszczowa magazynuje energię w sposób względnie bezpieczny metabolicznie i wydziela adipokiny wspierające prawidłową regulację procesów metabolicznych. Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do hipertrofii adipocytów, ograniczenia zdolności bezpiecznego magazynowania lipidów oraz rozwoju dysfunkcji tkanki tłuszczowej. Rozrastająca się tkanka tłuszczowa staje się gorzej unaczyniona, co prowadzi do lokalnego niedotlenienia adipocytów i nasilenia stresu komórkowego. Hipoksja sprzyja włóknieniu tkanki tłuszczowej, zaburza homeostazę adipocytów i stymuluje wydzielanie mediatorów zapalnych.
Równolegle do przerostu i dysfunkcji adipocytów dochodzi do nasilenia lipolizy oraz zwiększonego uwalniania wolnych kwasów tłuszczowych. Szczególnie nasycone kwasy tłuszczowe mogą aktywować komórki układu odpor...