Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna o podłożu immunologicznym, wymagająca zintegrowanego podejścia lekarskiego i dietetycznego. „Złotym standardem” diagnostycznym jest kolonoskopia z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego, uzupełniona o monitorowanie biomarkerów, takich jak kalprotektyna w kale. Współczesna diagnoza dietetyczna wykracza poza samo BMI, kładąc nacisk na analizę składu ciała (BIA, DXA) w celu wykrycia sarkopenii oraz ocenę jakościowych wzorców żywieniowych za pomocą wskaźnika Dietary Inflammatory Index (DII). Nowoczesne zarządzanie chorobą opiera się na modelu biopsychospołecznym, uwzględniającym mikrobiotę jelitową i wpływ stresu, co wymaga ścisłej współpracy interdyscyplinarnego zespołu.
Dział: Diagnoza lekarska i dietetyczna
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to choroba organiczna, w której proces zapalny dotyczy głównie błony śluzowej i lokalizuje się w odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy. Objawia się głównie biegunką z obecnością świeżej krwi w stolcu. Częste powikłanie WZJG to niedożywienie białkowo-energetyczne. Leczenie żywieniowe stanowi nieodłączny element terapii WZJG. W praktyce klinicznej leczenie żywieniowe pacjentów z WZJG opiera się na wytycznych Sekcji Żywienia Klinicznego i Metabolizmu Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii.
Leczenie otyłości i związanych z nią powikłań stanowi obecnie jedno z największych wyzwań nie tylko dla systemu opieki zdrowotnej, ale również dla całego społeczeństwa. Ostatnie lata przyniosły dynamiczny rozwój nowych metod farmakoterapii otyłości, co daje coraz szerszemu gronu pacjentów szansę na powrót do zdrowia i poprawę komfortu życia. Nowe leki są również szansą dla tych chorych, dla których kiedyś jedynym rozwiązaniem była operacja bariatryczna. Warunkiem skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii otyłości jest jednak równoczesne wprowadzenie modyfikacji stylu życia (zdrowego odżywiania, regularnej aktywności fizycznej, dbania o zdrowie psychiczne), do czego niezbędne jest objęcie pacjenta opieką multidyscyplinarnego zespołu terapeutycznego złożonego z lekarzy, dietetyków, fizjoterapeutów i psychologów.
Otyłość jest przewlekłą, wieloczynnikową chorobą metaboliczną o narastającym znaczeniu zdrowotnym i społecznym, wymagającą kompleksowego i długoterminowego postępowania terapeutycznego. Współczesne wytyczne polskich i międzynarodowych towarzystw naukowych jednoznacznie wskazują na konieczność integracji interwencji żywieniowych, behawioralnych, psychologicznych oraz – w uzasadnionych przypadkach – farmakoterapii i leczenia bariatrycznego.
Zespół jelita nadwrażliwego należy do przewlekłych chorób przewodu pokarmowego (dotyczy zarówno jelita cienkiego, jak i grubego). Klasyfikuje się ją jako zaburzenie interakcji jelitowo‑mózgowych (mózgowo-trzewnych). Główne objawy to bóle brzucha i zaburzenia rytmu wypróżnień (zaparcia, biegunka, wzdęcia, postaci mieszane). Diagnostyka różnicowa bywa długa i żmudna, przy czym zaleca się ograniczenie jej do niezbędnego minimum. Terapia IBS obejmuje zarówna farmakoterapię (leki rozkurczowe, przeciwwzdęciowe, przeciwbólowe, psychotropowe – przeciwdepresyjne), leczenie behawioralne, aktywność fizyczną i probiotykoterapię. U niektórych pacjentów zapalenia w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego mogą wywołać zaostrzenie IBS.
Zespół jelita nadwrażliwego (IBS) pozostaje jednym z najczęściej diagnozowanych zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, a interwencje żywieniowe – w tym dieta low-FODMAP – są kluczowym elementem postępowania niefarmakologicznego. Współczesne wytyczne towarzystw gastroenterologicznych uznają dietę low-FODMAP za jedną z najbardziej efektywnych metod łagodzenia globalnych objawów IBS, podkreślając jednocześnie konieczność prowadzenia jej pod nadzorem wykwalifikowanego dietetyka oraz obowiązkową fazę reintrodukcji. Rosnąca wiedza o roli mikrobioty jelitowej w patogenezie IBS i potencjalnych konsekwencjach długotrwałej restrykcji FODMAP skłoniła ekspertów do rozwijania koncepcji low-FODMAP 2.0 – podejścia opartego na personalizacji, optymalizacji jakości diety oraz ochronie różnorodności mikrobiomu.
Przewlekła choroba nerek jest postępującym, nieodwracalnym uszkodzeniem nerek o różnorodnej etiologii. Charakteryzuje się obniżeniem filtracji kłębuszkowej lub obecnością wykładników uszkodzenia nerek. Terapia jest wieloczynnikowa, wielospecjalistyczna i obejmuje profilaktykę, nefroprotekcję, leczenie celowane i żywieniowe. Leczenie ma spowolnić progresję choroby i zredukować jej powikłania. W schyłkowej niewydolności nerek stosowane jest leczenie nerkozastępcze.
Dietoterapia w przewlekłej chorobie nerek (PChN) jest kluczowym elementem leczenia zachowawczego. Odpowiednia podaż białka, energii oraz kontrola podaży sodu, potasu i fosforu spowalniają progresję choroby, wspierają farmakoterapię i chronią przed niedożywieniem. Szczególną uwagę przykuwa dieta PLADO bazująca na białku roślinnym, korzystna dla mikrobioty jelitowej, działająca nefroprotekcyjnie, a jednocześnie łatwiejsza do akceptacji przez pacjentów.
Sezon jesienno-zimowy wiąże się z wyraźnym wzrostem zachorowań na infekcje układu oddechowego o etiologii wirusowej. Dominują zakażenia grypą, RSV, rinowirusami oraz koronawirusami. Przebieg choroby jest zazwyczaj łagodny i samoograniczający. Diagnostyka opiera się głównie na ocenie klinicznej. Leczenie ma charakter objawowy i nie wymaga antybiotykoterapii, chyba że istnieje podejrzenie nadkażenia bakteryjnego. W profilaktyce kluczowe znaczenie mają szczepienia, higiena rąk, wietrzenie pomieszczeń, unikanie skupisk ludzkich, suplementacja witaminy D oraz codzienna aktywność fizyczna i zdrowa dieta.
W praktyce dietetycznej oraz medycznej rośnie zapotrzebowanie na rzetelną wiedzę dotyczącą żywieniowych strategii wspierania odporności – zarówno w kontekście profilaktyki populacyjnej, jak i u pacjentów przewlekle chorych czy osób w okresach zwiększonego ryzyka infekcji. Rola dietetyka klinicznego, działającego wspólnie z lekarzem i innymi specjalistami, polega na kompleksowej ocenie stanu zdrowia pacjenta i wdrożeniu zaleceń, które obejmują nie tylko optymalizację podaży składników odżywczych, ale również edukację w zakresie higieny życia, profilaktyki szczepień oraz minimalizacji czynników stresogennych.
Refluks żołądkowo-przełykowy (ang. gastroesophageal reflux, GER) jest bardzo powszechnym zjawiskiem u dzieci. Skutkiem GER może być choroba refluksowa przełyku (ang. gastroesophageal reflux disease, GERD), w której dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej przełyku lub pojawienia się charakterystycznych dolegliwości. Nie ma złotego standardu rozpoznania GERD, chociaż według wytycznych narzędziem diagnostycznym pierwszego wyboru jest pH-metria z impedancją. Leki z grupy inhibitorów pompy protonowej (ang. proton pump inhibitors, PPI) odgrywają kluczową rolę w leczeniu GERD, ale nie okazały się przydatne u niemowląt z GER. Celem opracowania jest omówienie zagadnienia GER/GERD u dzieci, ponieważ jego diagnostyka i leczenie jest istotnym problemem klinicznym.
Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) to powszechna dolegliwość, której leczenie może być skutecznie wspomagane przez odpowiednią dietoterapię. Artykuł przedstawia aktualne badania naukowe dotyczące wpływu na tę przypadłość wybranych produktów spożywczych (m.in. kawy, tłuszczów, alkoholu), stylu życia oraz modeli żywieniowych – szczególnie diety śródziemnomorskiej. Omówiono także znaczenie redukcji masy ciała, stosowania suplementów (np. kwasu masłowego) i probiotyków. Wskazano, że indywidualne podejście żywieniowe może skutecznie łagodzić objawy choroby i poprawiać jakość życia pacjentów z refluksem żołądkowo-przełykowym.