Artykuł omawia stosowanie doksylaminy w leczeniu bezsenności, podkreślając jej działanie, potencjalne skutki uboczne i wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów. Doksylamina jest promowana jako lek idealny na bezsenność, ale niesie różne ryzyka związane z jej właściwościami farmakokinetycznymi i farmakodynamicznymi. Lek działa jako antagonista receptorów H1 w ośrodkowym układzie nerwowym i wykazuje efekty antycholinergiczne, co może prowadzić do wielu działań niepożądanych, zwłaszcza u osób starszych i otyłych. Artykuł ostrzega przed stosowaniem doksylaminy w niektórych grupach pacjentów, w tym osób cierpiących na przewlekły ból, jaskrę, padaczkę, choroby układu oddechowego i zaburzenia rytmu serca. Podkreśla, że doksylamina może obniżać zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów z powodu wydłużonego okresu półtrwania, potencjału do sedacji i innych skutków ubocznych. Dodatkowo czynniki zewnętrzne, takie jak wysoka temperatura, długie trasy i odwodnienie, mogą nasilać wpływ leku na bezpieczeństwo jazdy. Artykuł podkreśla potrzebę kontekstowego podejścia przy wyborze leków dla pacjentów oraz zwraca uwagę na potencjalne ryzyka związane z używaniem doksylaminy i difenhydraminy w leczeniu bezsenności.
Dział: Diagnoza lekarska i dietetyczna
Otyłość stanowi globalną pandemię, dotykającą 13% populacji świata. Częściej chorują na nią kobiety, które szczególnie po menopauzie są bardziej podatne na rozwój otyłości brzusznej, co zwiększa ryzyko chorób serca i nowotworów. Otyłość jest również związana z depresją, wzajemnie nasilając obie te choroby. U kobiet w wieku reprodukcyjnym otyłość wpływa na płodność i cykle menstruacyjne. Istnieją powiązania między otyłością a PCOS. Leczenie obejmuje zmianę stylu życia i farmakoterapię, przy obiecujących doniesieniach na temat stosowania analogów GLP-1. Konieczne są środki zapobiegawcze skierowane do kobiet i zrozumienie różnic płciowych w leczeniu i prewencji otyłości.
Leczenie otyłości jest złożonym problemem, o czym świadczy fakt, jak wiele osób na świecie obecnie zmaga się z nadmierną masą ciała, zwykle stosując metody, które w perspektywie wieloletniej okazują się nie być skuteczne, zwłaszcza w przypadku otyłości olbrzymiej. Właściwie prowadzony proces terapeutyczny związany z chirurgią bariatryczną (daleko wykraczający poza sam zabieg) oprócz ewidentnych korzyści w postaci umożliwienia osiągnięcia szybkiej i trwałej redukcji masy ciała pomaga pacjentom w zbudowaniu świadomości choroby, jaką jest otyłość oraz znalezieniu jej przyczyn, jak również konieczności ciągłej pracy nad sobą. W konsekwencji pomaga to w odzyskaniu kontroli nad przyjmowaniem pokarmów oraz stanowi silny bodziec do dokonania trwałych zmian nawyków żywieniowych.
Rozwój farmakoterapii otyłości budzi nadzieję na zastąpienie chirurgii bariatrycznej. Jednakże, chirurgia pozostaje ważną opcją terapeutyczną, szczególnie dla zaawansowanych przypadków otyłości. Zabiegi bariatryczne wpływają na hormony regulujące apetyt i metabolizm, skutecznie redukując masę ciała i poprawiając ogólny stan zdrowia. Farmakoterapia otyłości może być alternatywą lub uzupełniać leczenie chirurgiczne. Obydwie metody mają swoje zalety i wady, a wybór właściwej terapii wymaga indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.
Analogi GLP-1 są stosowane u pacjentów z nadmierną masą ciała celem wspomagania leczenia otyłości. Oprócz postępowania farmakologicznego nieodzownym elementem całego procesu terapeutycznego jest zmiana stylu życia, obejmująca wykształcenie prawidłowych wzorców żywienia oraz zwiększenie poziomu aktywności fizycznej. Dieta przede wszystkim powinna być gęsta odżywczo, o niskim ładunku glikemicznym i zwiększonej zawartości błonnika. U pacjentów doświadczających dolegliwości żołądkowo-jelitowych okresowo wprowadza się dietę lekkostrawną. Warto podkreślać, że leczenie farmakologiczne otyłości nie polega tylko na „odchudzaniu”, konieczna jest długofalowa zmiana stylu życia.
Otyłość jest obecnie uznawana za przewlekłą chorobę o istotnych konsekwencjach zdrowotnych, psychologicznych, społecznych i ekonomicznych. Stosowanie liraglutydu, analogu GLP-1 początkowo wykorzystywanego w leczeniu cukrzycy, przynosi obiecujące wyniki w redukcji masy ciała. Liraglutyd działa na ośrodek głodu i sytości w OUN, zmniejszając apetyt. Połączenie liraglutydu z interwencjami niefarmakologicznymi, takimi jak dieta i aktywność fizyczna, jest kluczowe dla długoterminowego sukcesu. Liraglutyd stanowi przełom w leczeniu otyłości, jednak powinien być rozważany jako część kompleksowego podejścia terapeutycznego.
Nowotwór jelita grubego zajmuje trzecie miejsce w strukturze zachorowań na nowotwory w Polsce i na świecie. Na ryzyko wystąpienia wpływ mają nie tylko czynniki genetyczne, ale również styl życia. Zachowanie wysokiego poziomu aktywności fizycznej, utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz prawidłowy sposób odżywiania uwzględniający wysokie spożycie błonnika pokarmowego, warzyw, owoców, wapnia oraz niskie spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa, a także napojów alkoholowych zmniejszają ryzyko zachorowania na raka jelita grubego.
W Polsce w 2020 r. rak jelita grubego pod względem zachorowalności stanowił trzeci najczęstszy nowotwór zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Czynniki środowiskowe i styl życia mogą warunkować rozwój choroby nowotworowej aż w 90–95%. Głównym celem profilaktyki pierwotnej raka jelita grubego jest zapobieganie rozwojowi choroby, ze szczególnym naciskiem na unikanie czynników ryzyka oraz wzmacnianie organizmu, natomiast profilaktyka wtórna obejmuje przede wszystkim przeprowadzanie badań przesiewowych w celu wykrycia choroby na możliwie wczesnym etapie. Optymalizacja procesu leczenia nowotworów jelita grubego opiera się na kompleksowym podejściu do pacjenta oraz wielodyscyplinarnej współpracy specjalistów.
Cukrzyca ciążowa to zaburzenie tolerancji węglowodanów po raz pierwszy rozpoznane lub pojawiające się w przebiegu ciąży. Leczenie cukrzycy ciążowej opiera się głównie na modyfikacji stylu życia polegającej na terapii żywieniowej oraz umiarkowanym wysiłku fizycznym. Celem leczenia jest zapewnienie prawidłowego odżywienia matki i rozwijającego się płodu, utrzymanie prawidłowych stężeń glukozy we krwi i zapobieganie powikłaniom.
Ciąża zawsze wiąże się z obniżeniem wrażliwości na działanie insuliny. Cukrzyca ciążowa (GDM) ujawnia się, kiedy sekrecja insuliny nie jest wystarczająca dla kompensacji insulinooporności towarzyszącej ciąży. Cukrzyca ciążowa definiowana jako stopień nietolerancji glukozy po raz pierwszy wykryty w ciąży jest czynnikiem ryzyka powikłań okołoporodowych. Wczesne rozpoznanie choroby może zmniejszyć ekspozycję płodu na matczyną hiperglikemię i zmniejszyć ryzyko powikłań. Nawet bardzo łagodne zmiany w tolerancji glukozy mogą prowadzić do nadmiernego lub dysharmonijnego wzrostu płodu. Zaburzenie homeostazy glukozy w czasie ciąży, niezależnie od nasilenia zmian, jest czynnikiem ryzyka rozwoju nietolerancji glukozy po porodzie.
W profilaktyce cukrzycy typu 2 istotną rolę odgrywa dbanie o prawidłową masę ciała, aktywność fizyczną oraz przestrzeganie zasad zdrowej diety, której struktura odpowiada diecie śródziemnomorskiej. Wyniki badania Finnish Diabetes Prevention Study wskazują, że redukcja masy ciała i całkowitego spożycia tłuszczu oraz zwiększenie spożycia błonnika pokarmowego i aktywności fizycznej, może zredukować ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2.
Według danych z Narodowego Funduszu Zdrowia z 2019 r. na cukrzycę choruje już blisko 3 mln Polaków. Zdecydowana większość chorych ma cukrzycę typu 2, którą charakteryzuje hiperglikemia, insulinooporność tkanek oraz nieprawidłowe wydzielanie insuliny [2]. Lekiem pierwszego wyboru w leczeniu cukrzycy typu 2 jest metformina, która poprawia wyrównanie metaboliczne cukrzycy bez wywołania hipoglikemii, sprzyja redukcji masy ciała, a przy tym charakteryzuje się wysokim profilem bezpieczeństwa.