Przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu u pacjentów z otyłością. Praktyczne aspekty diagnostyki i terapii

Choroba otyłościowa stanowi jedno z najważniejszych wyzwań współczesnej medycyny. Według danych WHO ok. 1 na 8 osób na świecie choruje na otyłość [1].
Otyłość obecnie postrzegana jest jako nadmierne lub nieprawidłowe nagromadzenie tkanki tłuszczowej, prowadzące do zaburzeń stanu zdrowia. Zmiany zachodzące w tkance tłuszczowej wiążą się z przewlekłym stanem zapalnym o niskim nasileniu, a ten z kolei może stanowić istotne podłoże patofizjologiczne chorób będących skutkiem nadmiernej masy ciała, m.in. zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej, a także chorób sercowo-naczyniowych [2].
Aktualnie szacuje się, że otyłość może być przyczyną ponad 200 powikłań. To jedyna choroba, która wiąże się z ryzykiem rozwoju takiej liczby zaburzeń, co czyni ją jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego XXI w. [3]. Złożony i wieloczynnikowy charakter otyłości wymaga interdyscyplinarnego podejścia terapeutycznego oraz ścisłej współpracy specjalistów z różnych dziedzin [4].

ROLA TKANKI TŁUSZCZOWEJ

W przebiegu otyłości nadmierne gromadzenie energii w adipocytach prowadzi do ich hipertrofii. Przerost komórek może skutkować ograniczeniem perfuzji, niedotlenieniem i w konsekwencji prowadzić do ich śmierci. Z martwych adipocytów wydzielane są substancje, które mobilizują układ immunologiczny do odpowiedzi, na skutek czego dochodzi do produkcji i uwalniania do krwiobiegu mediatorów zapalnych [7].
Poza wpływem na syntezę mediatorów zapalnych, nadmiar energii w adipocytach zmienia również wydzielanie w zakresie adipokin. Następuje wzrost uwalniania leptyny nazywanej powszechnie hormonem sytości. W warunkach zdrowia przyczynia się ona m.in. do zwiększenia wydatku energetycznego poprzez jej wpływ na podwzgórze, zahamowania przyjmowania pokarmu i wzrostu wrażliwości tkanek na insulinę. Natomiast w otyłości ze względu na rozwój leptynooporności ograniczone zostaje korzystne działanie leptyny [8].
Ponadto rośnie również stężenie rezysytyny oraz wisfatyny. Wpływają one niekorzystnie na stan zapalny, a ich wysoki poziom związany jest ze zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym i ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny [9].
Do substancji wydzielanych przez dysfunkcyjną tkankę tłuszczową należą również klasyczne cytokiny przeciwzapalne, takie jak TNF-α, IL-1β oraz IL-6. Ich obecność w krwiobiegu będzie związana z zaburzeniem funkcji narządów, np. trzustki, wątroby, mięśni szkieletowych czy tarczycy [9].
Ze względu na uwalnianie mediatorów zapalnych do krwiobiegu w wyniku reakcji w dysfunkcyjnej tkance tłuszczowej, u osób z otyłością można obserwować podwyższone wykładniki stanu zapalnego, np. wzrost poziom...