Dialog motywujący (DM) jest niezwykle istotnym i skutecznym narzędziem pracy podczas procesów terapeutycznych, terapii uzależnień, w pomocy osobom z zaburzeniami odżywiania, zaburzeniami lękowymi oraz różnego rodzaju problemami psychologicznymi. Można go opisać trzema definicjami o wzrastającym stopniu złożoności. Pierwsza z nich odpowiada na kluczowe pytanie: Do czego służy dialog motywujący? Druga opisuje ducha DM, czyli nastawienie umysłowe, będące niezbędnym warunkiem dobrej praktyki. Natomiast trzecia, będąca definicją terapeutyczną, odnoszącą się do sposobu działania, opisuje DM jako metodę kliniczną, określając jej nowe ramy pojęciowe [1, 4].  Definicje dialogu motywującego Według pierwszej definicji DM ma w zamierzeniu znaleźć konstruktywny sposób uporania się z wyzwaniami, przed którymi może stanąć każdy człowiek.  Dialog motywujący to oparty na współpracy styl rozmowy, służący umocnieniu u osoby jej własnej motywacji i zobowiązania do zmiany [1]. DM polega na takim zaaranżowaniu rozmowy, aby ludzie sami przekonali się do zmiany, opierając się na własnych wartościach i interesach. Rozmowy związane z pomaganiem można wyobrazić sobie jako pewne kontinuum (tzw. kontinuum stylów komunikacji): dowodzenie → ukierunkowywanie → podążanie Styl dowodzący (directing) przewiduje dla odbiorcy instrukcji role komplementarne, takie jak wykonywanie i przestrzeganie czegoś oraz stosowanie się do czegoś. Przykładem może być wyjaśnianie przez lekarza, jak we właściwy sposób przyjmować lek lub tłumaczenie przez prokuratora sądowego warunków i konsekwencji narzuconych przez sąd. Na przeciwnym krańcu kontinuum znajduje się styl podążający (following), który polega na okazaniu zainteresowania tym, co druga osoba ma do powiedzenia, zrozumieniu i taktownym powstrzymaniu się przed wprowadzaniem własnych treści. Rolą stylu podążającego jest przejmowanie inicjatywy, prowadzenie i poszukiwanie. Pośrodku znajduje się styl ukierunkowujący (guiding), który polega na umiejętnym wysłuchaniu i przekazaniu wiedzy, nie narzucając własnych rozwiązań. Dialog motywujący zajmuje właśnie ten pośredni obszar pomiędzy dowodzeniem a podążaniem, zawierając w sobie aspekty każdego z nich [1]. Czym jest ambiwalencja Najczęstszym powodem impasu na drodze do zmiany jest ambiwalencja. Pojawia się w chwili, gdy osoby potrzebujące zmiany dostrzegają niewiele powodów, by to zrobić. Osoba doświadczająca ambiwalencji jest dobrze zaznajomiona zarówno z argumentami przemawiającymi za zmianą, jak i przeciwko niej. Ambiwalencja to jednoczesne chcenie i niechcenie czegoś albo pragnienie dwóch sprzecznych ze sobą rzeczy. Naturalnym odruchem osoby, która chce pomóc, jest podjęcie „dobrej” strony argumentacji, czyli wyjaśnienie, dlaczego zmiana jest ważna oraz doradzenie, jak jej dokonać. Nieprzypadkowo DM narodził się w kontekście leczenia uzależnień. Swoisty sposób pomagania miał wywołać u pacjentów ich własną motywację do zmiany. Dzięki temu DM znalazł zastosowanie także w innych dziedzinach, takich jak opieka zdrowotna, system penitencjarny i praca socjalna. Ambiwalencja stanowi normalny element przygotowania do zmiany i stan, w którym pacjent może na pewien czas utknąć. Dlatego też, w chwili, gdy specjalista używa stylu dowodzącego i podaje argumenty na rzecz zmiany w rozmowie z osobą doświadczającą ambiwalencji, w naturalny sposób wydobywa od niej argumenty przeciwstawne. Ludzi łatwiej przekonuje to, co słyszą z własnych ust [1, 4].  Elementy dialogu motywującego Są to: Zasady DM, które brzmią: Zwalcz odruch naprawiania. Zrozum motywację klienta. Słuchaj klienta. Podbuduj klienta. Narzędzia OARS (Open-ended Questions, Affirmations, Reflections, Summaries). Język zmiany (interwencje mające na celu wywoływanie wypowiedzi pozytywnych i szczerych oraz ich wzmacnianie). Duch DM [2].   Duch dialogu motywującego Z duchem dialogu motywującego związana jest druga definicja (fachowa), która brzmi: Dialog motywujący to skoncentrowany na osobie sposób pomagania w odniesieniu do powszechnego problemu ambiwalencji wobec zmiany [1]. Elementy ducha DM Duch DM obejmuje cztery kluczowe elementy: współpracę (collaboration), wywoływanie (evocation), autonomię (autonomy) i współczucie (compassion) [1]. Współpraca odnosi się do relacji partnerskiej w pracy z klientem. Praktyk szanuje wiedzę ekspercką klienta, stara się zrozumieć jego aspiracje i cele oraz stwarza pozytywne warunki, w których zmiana jest możliwa. DM przeprowadza się „dla” osoby i „z” nią. Z duchem partnerstwa jest związana postawa głębokiej akceptacji tego, co przynosi ze sobą klient [2]. Akceptacja wymaga: poszanowania bezwarunkowej wartości osoby i jej potencjału jako człowieka, dostrzegania i wspierania jej niezbywalnej autonomii i prawa do wyboru własnej drogi, dążenia do zrozumienia jej punktu widzenia za pomocą właściwej empatii oraz dowartościowania mocnych stron i wysiłków [1]. Duch DM wywodzi się od przesłanki, zgodnie z którą duża część tego, co może być potrzebne, istnieje już w człowieku, a zadaniem specjalisty jest to wywołać, wydobyć.  Celem DM jest wydobycie od klienta informacji na temat powodów i potencjalnych przyczyn zmiany oraz poddanie mu różnych możliwości pod rozwagę. Zmianę można przeprowadzić na wiele sposobów, a motywacja do zmiany powinna wypłynąć od klienta. Próba ograniczenia czyichś możliwości wyboru z reguły wywołuje opór psychologiczny i pragnienie potwierdzenie własnej wolności. Jednocześnie bezpośrednie przyznanie, że każdy klient ma wolność wyboru, na ogół osłabia defensywność i może ułatwić zmianę. Aby postępować ze współczuciem, nie należy dosłownie cierpieć z drugą osobą. Korzyści nie przynosi również odczuwanie empatii bez działania.  Usługi, które proponują terapeuci posługujący się DM, mają przynieść pożytek klientom, a nie głównie specjalistom. Postawa współczująca oznacza aktywne wspieranie innej osoby, stawianie na pierwszym miejscu jej potrzeb [1].  Dialog motywujący w praktyce Częstym problemem klinicystów w praktykowaniu DM jest niezaangażowanie klientów, a wyzwaniem dla niektórych specjalistów staje się zakres różnych możliwości zmiany do rozważenia i trudności z zawężeniem tematu rozmowy. Na przebieg dialogu motywującego wpływają cztery główne procesy:  angażowanie,  ukierunkowywanie,  wywoływanie, planowanie.   Procesy te mogą przechodzić w siebie nawzajem, pokrywać się i powtarzać. Każdy późniejszy proces nadbudowuje się na tym, który został uruchomiony wcześniej i nadal przebiega na niższym poziomie jako jego podstawa. W toku rozmowy lub pracy klinicznej można poruszać się pomiędzy wymienionymi procesami, powracając do wcześniejszego lub przechodząc do następnego, wymagającego ponownie uwagi [1]. Angażowanie Angażowanie to proces, w którym obie strony nawiązują pomocny kontakt i relację roboczą. Terapeutyczne zaangażowanie jest wstępnym warunkiem wszystkiego, co nastąpi potem. Z punktu widzenia DM, aby współdziałanie było nie tylko możliwe, ale i efektywne, niezbędne jest zaangażowanie klienta w pracę. Osoba motywująca powinna być również mocno zaangażowana we współpracę, tworząc atmosferę, dzięki której gotowość do zmiany będzie ulegać wzmocnieniu [3]. Ukierunkowywanie W DM proces ukierunkowywania pomaga dokładniej określić kierunek, horyzont, ku któremu zamierzamy podążać [1].  Wywoływanie Gdy przedmiotem uwagi jest co najmniej jeden cel zmiany, trzecim typowym procesem w DM jest wywoływanie. Wymaga ono wydobycia z klienta jego własnej motywacji do zmiany, co odgrywa zasadniczą rolę w DM. Wywoływanie polega na ukierunkowaniu na określoną zmianę oraz wykorzystaniu poglądów i uczuć klienta dotyczących sposobu dokonania zmiany. Ujmując rzecz najprościej, wywoływanie to skłonienie osoby do wyrażenia argumentów przemawiających za zmianą. Proces wywoływania prowadzi do ostatniej najbardziej technicznej definicji DM, która odpowiada na pytanie: W jaki sposób to działa? Dialog motywujący to oparty na współpracy, zorientowany na cel sposób komunikowania się, zwracający szczególną uwagę na język zmiany. Ma on w zamierzeniu umocnić osobistą motywację i zobowiązanie do osiągnięcia konkretnego celu przez wydobycie oraz zbadanie u osoby jej własnych powodów do zmiany w atmosferze akceptacji i współczucia [1]. Planowanie Ostatnim etapem jest planowanie, które postrzega się jako most do zmiany. Planowanie obejmuje zarówno rozwijanie zobowiązania do zmiany, jak i sformułowanie konkretnego planu działania. Rozmowa na temat działania może dotyczyć szerokiego zakresu tematów i powinna być ukierunkowywana na wydobywanie od klientów ich własnych rozwiązań, wspieranie ich autonomii w podejmowaniu decyzji oraz dalsze wydobywanie i umacnianie języka zmiany w miarę wyłaniania się planu. Kluczowe umiejętności komunikacyjne wykorzystywane w toku całego DM to: zadawanie pytań otwartych, dowartościowywanie, odzwierciedlanie, podsumowywanie oraz udzielanie informacji i rad za pozwoleniem [1]. Gdy pacjent jest niezmotywowany Gdy pacjentowi brakuje motywacji, aby stosować się do słusznych zaleceń lekarza, często sądzi się, że problem leży po stronie chorego. Osąd ten jest zwykle nieprawdziwy. Sposób rozmowy z pacjentem w znacznym stopniu wpływa na jego motywację do odrzucenia szkodliwych nawyków. Wszyscy mają swoje dążenia i aspiracje, nie ma osób zupełnie niezmotywowanych. Wywiad motywujący nie służy do manipulowania ludźmi, skłaniania ich ku czemuś, czego sami by nie chcieli. Przeciwnie, jest to umiejętność i styl pracy lekarza, który potrafi wzbudzić u chorego pozytywną motywację do zmiany postaw na takie, które służą jego zdrowiu [5, 9]. Potwierdzono skuteczność dialogu motywującego w motywowaniu klientów do lepszego przestrzegania zaleceń podczas terapii uzależnień, chorób psychicznych i przewlekłych chorób somatycznych, a także w przypadku nadużywania substancji psychoaktywnych.  Dialog motywujący wykorzystuje się w terapiach poznawczo-behawioralnych, w terapiach zaburzeń lękowych, a także zaburzeń stresu pourazowego (PTSD). DM pozwala zwiększyć motywację u osób uzależnionych od alkoholu, u osób z nieopanowanym bólem, u otyłych kobiet z cukrzycą oraz w terapii sprawców przemocy wobec partnera, w terapii uzależnień, w terapii zaburzeń odżywiania, a także stosuje się go jako wstęp do psychoterapii kobiet z depresją [6, 7, 8, 10]. Podsumowanie DM jako kliniczne narzędzie jest wykorzystywane w konkretnym celu - aby pomóc ludziom w przekraczaniu ambiwalencji i zbliżeniu się do zmiany. Nie jest „techniką”, łatwym do nauczenia chwytem, który można włączyć do swojego repertuaru narzędzi. DM to styl bycia z ludźmi, integracja określonych umiejętności klinicznych w celu wspierania motywacji do zmiany. Jednocześnie DM nie jest panaceum, sposobem na rozwiązanie wszystkich problemów klinicznych. Zdecydowanie DM nie jest sposobem wpływania na ludzi, aby zrobili to, czego się od nich wymaga, nie służy także do wytwarzania motywacji, której już nie ma w danej osobie. DM to partnerska współpraca, która szanuje autonomię drugiej osoby, dążąc do zrozumienia jej wewnętrznego układu odniesienia [1].  W DM nawet porażka jest postrzegana w kategoriach próby. W każdej sytuacji, która wskazuje na taką możliwość, motywuje się klienta poprzez dostrzeganie i dowartościowywanie nawet najdrobniejszych sukcesów. Oznacza to zmianę jakości kontaktu z klientem, co nie tylko daje mu większy wgląd w wykonywaną pracę, ale przede wszystkim pozwala uwierzyć we własne siły i własną moc sprawczą [3, 10].  

Zaburzenia odżywiania (ang. eating disorders, ED) są problemami natury psychicznej, choć ich skutki dotykają również sfery fizycznej i społecznej. Najczęściej diagnozowanymi zaburzeniami są: jadłowstręt psychiczny (anoreksja, ang. Anorexia nervosa, AN) i żarłoczność psychiczna (bulimia, ang. bulimia nervosa, BN). Inne zaburzenia odżywiania to m.in.: psychogenna utrata łaknienia, ograniczanie lub unikanie przyjmowania pokarmów, zespół jedzenia nocnego, bigoreksja, ortoreksja oraz zespół kompulsywnego objadania się [1]. Większość przypadków zaburzeń odżywiania dotyczy dziewcząt, choć schorzenia te mogą wystąpić u obu płci. Zaburzenia odżywiania występują niezależnie od wieku, jednak najczęściej dotyczą nastolatków. Szacuje się, że wśród dziewcząt w wieku dojrzewania w Polsce problem anoreksji dotyczy 0,8–1,8%, a po uwzględnieniu postaci atypowych odsetek ten sięga 3,7% [1].  Bakterie w naszym ciele znajdują się praktycznie wszędzie. Z roku na rok coraz popularniejsze staje się badanie związku między mikrobiotą jelitową a różnymi dolegliwościami. Mikrobiota jelitowa pełni wiele funkcji w organizmie, pomaga w trawieniu poszczególnych pokarmów, bierze udział w syntezie witamin, neuroprzekaźników, oddziałuje na odporność [2]. Coraz częściej wspomina się o osi mózg-jelita-mikrobiota, która w interakcji z ośrodkowym układem nerwowym, reguluje gospodarkę chemiczną mózgu i wpływa na układ neuroendokrynny. W wielu badaniach zaobserwowano związek składu i liczebności drobnoustrojów jelitowych m.in. z takimi dolegliwościami, jak lęk i niepokój, zaburzenia nastroju, problemy z pamięcią, zachowania depresyjne czy zaburzenia odżywiania.  Mikrobiota a zaburzenia odżywiania W przypadku zaburzeń odżywiania wskazuje się na możliwą rolę mikrobioty jelitowej zarówno w ich patogenezie, jak i leczeniu. Stres fizyczny i psychiczny oraz zbyt małe bądź nadmierne przyjmowanie pokarmów prowadzą do zwiększenia przepuszczalności bariery jelitowej oraz dysbiozy jelitowej, czyli braku równowagi mikrobiologicznej w jelitach. Zwiększona przepuszczalność jelitowa skutkuje translokacją bakterii poza światło jelita i aktywacją układu odpornościowego. Przewlekły stres przyczynia się do zmian w składzie mikrobioty jelitowej: maleje liczba bakterii z rodzaju Bacteroides, a rośnie liczba bakterii Clostridium [2].  Białka niektórych bakterii i grzybów znajdujących się w jelicie charakteryzują się występowaniem odcinków homologicznych do neuropeptydów odpowiedzialnych za kontrolę głodu oraz emocji, stąd zmiany w składzie mikrobioty mogą wpływać na aktywność tych neuropeptydów. Substancje bakteryjne, takie jak lipopolisacharyd i flagelina, poprzez wiązanie z odpowiednimi receptorami modyfikują sekrecję hormonów regulujących uczucie głodu i sytości [3].  Zmiany mikrobioty jelitowej w anoreksji  Badania mikrobioty jelit pacjentek z anoreksją wykazały znaczne różnice w ilości i jakości bakterii u kobiet chorych. W próbkach kału kobiet z anoreksją znajdowało się znacząco więcej bakterii Enterobacteriaceae i archeonów Methanobrevibacter smithii w porównaniu z kobietami zdrowymi. Jednocześnie u kobiet z AN redukcji uległa liczebność bakterii z rodzaju Roseburia, Ruminococcus i Clostridium. Zwiększenie populacji Methanobrevibacter smithii może przyczyniać się do występowania zaparć wśród pacjentek z AN [4]. Dodatkowo u osób z jadłowstrętem psychicznym często diagnozuje się znaczny wzrost bakterii patogennych, takich jak Klebsiella czy Salmonella mających działanie silnie prozapalne [5]. Zmiany liczebności bakterii prowadziły do redukcji zawartości krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (maślanu i propionianu) w stolcu. Malejąca zawartość maślanu była skorelowana z nasilającym się poziomem lęku.  Mikrobiota jelitowa odgrywa ważną rolę w utrzymywaniu równowagi cytokin przeciw- i prozapalnych. Szczególnie bakterie z rodzaju Lactobacillus zmniejszają uwalnianie związków prozapalnych, takich jak: czynnik martwicy nowotworu (TNF-α), interleukina-6 (IL-6) oraz interleukina-8 (IL-8). U pacjentów z anoreksją zaobserwowano zmniejszenie populacji różnych gatunków bakterii, w tym Lactobacillus plantarum, a jednocześnie podwyższone stężenia IL-6 oraz TNF-α. Cytokiny te zostały powiązane z zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi, a IL-6 również z drażliwością i poczuciem winy u pacjentów z jadłowstrętem psychicznym [6].  Dieta pacjentów z jadłowstrętem psychicznym jest niedoborowa pod kątem jakościowym i ilościowym. U tych osób obserwuje się obniżone spożycie tłuszczów i energii, które mogą dodatkowo zaostrzać lub utrwalać objawy choroby przez zmiany nastroju czy fizjologii jelit.  Odbudowa mikrobioty jelitowej – probiotykoterapia  Bardzo ważnym aspektem procesu leczenia pacjenta z zaburzeniami odżywiania jest odbudowa mikrobioty jelitowej. Warto zatem rozważyć stosowanie specjalnie wyselekcjonowanych bakterii probiotycznych, które mają udowodnione działanie wspomagające leczenie zaburzeń o podłożu psychicznym, tzw. psychobiotyków. Są to drobnoustroje probiotyczne, które spożywane w odpowiednich dawkach wykazują wpływ na funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej, dzięki czemu mogą pozytywnie wpływać na zdrowie psychiczne pacjentów z zaburzeniami psychiatrycznymi. Za wpływem tym stoją złożone mechanizmy neuronalne, endokrynne i immunologiczne. Zmniejszenie skutków dysbiozy mikrobioty jelit może być sposobem łagodzenia objawów anoreksji, może pomóc w normalizacji masy ciała oraz w poprawie nastroju i łagodzeniu lęku [7]. Suplementacja diety przez 30 dni psychobiotykami zawierającymi szczepy Lactobacillus helveticus R0052 oraz Bifidobacterium longum R0175 poskutkowała redukcją objawów depresyjnych i lękowych, a także spowodowała spadek stężenia kortyzolu u badanych pacjentów [7]. Natomiast mieszanka probiotyczna Bifidobacterium longum, B. breve, B. infantis, Lactobacillus helveticus, L. rhamnosus, L. plantarum i L. casei stosowana przez miesiąc wpłynęła pozytywnie na samopoczucie, odporność na stres, pamięć, a nawet na stany depresyjne i lękowe pacjentów korzystających z suplementacji [8]. Podsumowanie  W ostatnich latach, liczne badania naukowe potwierdziły wpływ mikrobioty jelitowej na nastrój i zachowanie, za sprawą jej działania na oś mózgowo-jelitową. Zmiany w składzie mikrobioty obserwowane u pacjentek z anoreksją są ściśle powiązane z współwystępującymi objawami choroby, takimi jak lęk czy obniżenie nastroju. Dlatego modyfikacje mikrobioty jelitowej przy udziale bakterii probiotycznych mogą istotnie wpływać na zmniejszenie ilości i nasilenia objawów depresyjnych i lękowych u pacjentów.  Bibliografia Jabłońska E., Błądkowska K., Bronkowska M. Zaburzenia odżywiania jako problem zdrowotny i psychospołeczny. Kosmos, 2019, 68(1), s. 121–132. Karakuła-Juchnowicz H. i in. Mikrobiota jelitowa – klucz do zrozumienia patofizjologii jadłowstrętu psychicznego? Psychiatr Pol, 2017, 51(5), s. 859–870. Lam Y.Y., Maguire S., Palacios T. et al. 2017. Are the gut bacteria telling us to eat or not to eat? Reviewing the role of gut microbiota in etiology, disease progression ant treatment of eating disorders. Nutrients, 2017, 9(6). doi:10.3390/nu9060602. Janczy A., Landowska M., Kochan Z. Dysbioza mikrobiomu jelitowego w anoreksji psychicznej. Postepy Med. Klin Dosw, 2021, 75(1), s. 283–291. Borgo F. et al. Microbiota in anorexia nervosa: The triangle between bacterial species, metabolitesand psychologicaltests. PLOS ONE, 2017 June 21. doi:10.1371/journal.pone.0179739. Dalton B., Bartholdy S., Robinson L. et al. A meta-analysis of cytokine concentrations in eating disorders. J Psychiatr Res, 2018, 103, s. 252–264. Messaoudi M. et al. Assessment of psychotropic-like properties of a probiotic formulation (Lactobacillus helveticus R0052 and Bifidobacterium longum R0175) in rats and human subjects. Br J Nutr, 2011, 105(5), s. 755–764. Wang H. et al. Effect of probiotics on central nervous system functions in animals and humans: a systematic review. J Neurogastroenterol Motil, 2016, 22(4), s. 589.  

Składniki bioaktywne odgrywają ważną rolę w zwalczaniu przewlekłego stanu zapalnego w organizmie. Dowiedziono, że odpowiednie poziomy selenu są znaczące dla odporności i modelowana nadmiernych odpowiedzi immunologicznych czy przewlekłego stanu zapalnego. Wykazano, że większym czynnikiem ryzyka jest stan zapalny organizmu niż wysoki cholesterol u pacjentów. Niedobór selenu może negatywnie wpływać na liczne procesy, np.: uniemożliwia prawidłowe przemiany hormonów tarczycy, może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, chorób nowotworowych, uszkodzenia mięśni. Dostateczne spożycie selenu może wpływać na funkcjonowanie komórek odpornościowych, a tym samym kształtować niektóre rodzaje stanów zapalnych i odporności.

Coraz więcej pacjentów z zaburzeniami neurologicznymi zdaje sobie sprawę z roli prawidłowego żywienia w leczeniu schorzeń układu nerwowego i korzysta z porad dietetycznych. Nauka potwierdza niepodważalną rolę sposobu żywienia i wpływu poszczególnych składników diety w prewencji oraz spowolnieniu tempa rozwoju takich chorób neurodegeneracyjnych, jak choroba Parkinsona czy Alzheimera, które dotyczą przede wszystkim osób po 65. r.ż. Tymczasem pojawiają się doniesienia dotyczące zaleceń żywieniowych i suplementacji w neurologicznych chorobach zawodowych ujawniających się już po 40. r.ż. Do najczęstszych problemów należą zespół cieśni nadgarstka i przewlekłe nieswoiste bóle pleców. Niezbędne w leczeniu tych schorzeń jest zastosowanie diety przeciwzapalnej oraz odpowiednich dawek suplementacji kwasów omega-3, kwasu GLA, witamin z grupy B oraz przeciwutleniaczy. Wśród antyoksydantów o najsilniejszym działaniu wskazuje się honokiol.

Mimo że w okresie ciąży wzrasta zapotrzebowanie na wiele składników mineralnych i witamin, nie ma wskazań do bezwzględnego podawania zdrowym kobietom ciężarnym większości witamin, składników mineralnych (lub innych składników odżywczych) w postaci suplementów. Preparaty farmaceutyczne zawierające wyżej wymienione mogą być jedynie uzupełnieniem, ale nigdy nie zastąpią naturalnej, dobrze skomponowanej diety. Pokrycie zapotrzebowania na większość składników odżywczych powinno być realizowane przede wszystkim poprzez prawidłowe bilansowanie jadłospisu.

Coraz częściej u dzieci stwierdza się atopowe zapalenie skóry (AZS) czy dysbiozę jelitową. Dysbioza jelitowa to stan braku homeostazy w obrębie jelit. Jest to jakościowo-ilościowe zaburzenie w składzie mikrobioty, które może być czynnikiem istotnym w patogenezie chorób, takich jak: ostre biegunki infekcyjne, biegunki poantybiotykowe, zespół jelita nadwrażliwego, martwicze zapalenie jelit, kolka niemowlęca, celiakia, atopowe zapalenie skóry, choroby alergiczne, nowotwory. W wielu badaniach wykazano pozytywny wpływ szczepów probiotycznych LGG na poprawę zdrowia dzieci z dysbiozą.

Żywienie pacjenta podczas choroby nowotworowej stanowi istotny aspekt współczesnej terapii z uwagi na występowanie licznych interakcji pomiędzy składnikami diety a podawanymi lekami oraz ze względu na wysokie ryzyko występowania zaburzeń ze strony układu pokarmowego, w tym zaburzeń wchłaniania, nietolerancji pokarmowych i braku łaknienia. Świadomość tego problemu jest szczególnie ważna dziś, w dobie rosnącej liczby pacjentów, cierpiących z powodu chorób nowotworowych.

Karotenoidy należą do prekursorów witaminy A i są głównym dietetycznym źródłem tej witaminy. To naturalne pigmenty tetraterpenoidowe występujące w owocach i warzywach. Beta-karoten jest najbardziej znanym i najlepiej udokumentowanym z karotenoidów. Kojarzy się najczęściej z dobroczynnym wpływem na skórę, gdyż jest wykorzystywany jako składnik kosmetyków, a także nutrikosmetyków. Beta-karoten jest również zaliczany do nutraceutyków, składników żywności wykazujących pozytywny wpływ na zdrowie.

Wszelkie zaburzenia związane z gospodarką węglowodanową w ciele człowieka, stanowią poważne zagrożenia dla zdrowia. Wśród nich należy wymienić chociażby: stan przedcukrzycowy, cukrzycę, insulinooporność czy neuropatię cukrzycową. By przeciwdziałać tym zagrożeniom, należy skupić się na zapobieganiu i profilaktyce. Naszym sojusznikiem mogą być przede wszystkim odpowiednie wybory żywieniowe. Badania pokazują, że kluczowym jest ograniczenie szeroko pojętej „niezdrowej żywności”, charakteryzującej się wysokim indeksem glikemicznym. Oprócz tego dobre efekty może przynieść przejście na dietę wegetariańską. To właśnie produkty pełnoziarniste, warzywa czy owoce bogate w błonnik odgrywają istotną rolę w diecie antycukrzycowej.

Insulinooporność jest zaburzeniem metabolicznym, które ma istotny wpływ na rozwój cukrzycy typu 2 i innych powikłań metabolicznych. W ostatnich latach rośnie zainteresowanie wykorzystaniem ziół w potencjalnych terapiach wspomagających leczenie insulinooporności. W artykule omówiono kilka popularnych ziół, które osiągają obiecujące wyniki w tym kontekście. Są to m.in.: zielona herbata, ostropest plamisty, mniszek lekarski, czarnuszka oraz kozieradka.

Witamina B12, również znana jako kobalamina, jest niezbędna dla wielu funkcji organizmu, takich jak produkcja czerwonych krwinek, funkcjonowanie układu nerwowego i metabolizm. Istnieje kilka form witaminy B12, takich jak cyjanokobalamina, metylokobalamina, hydroksykobalamina i adenozylokobalamina. W przypadku niedoboru witaminy B12, należy zidentyfikować przyczynę i zastosować odpowiednią suplementację, uwzględniając biodostępność witaminy B12. Biodostępność zależy od formy suplementu, obecności czynnika wewnętrznego, zdrowia przewodu pokarmowego, stylu życia, interakcji leków i predyspozycji genetycznych. Wybór formy suplementu zależy od indywidualnych potrzeb, uwzględniających preferencje dietetyczne, trudności w połykaniu, specjalne wymagania dla kobiet w ciąży, specyfikę organizmów osób starszych i osób z zaburzeniami wchłaniania.

Mikrobiota jelitowa to grupa mikroorganizmów najliczniej bytująca na powierzchni błony śluzowej jelita grubego. Pełni ona wiele funkcji w organizmie, wspomagając go w utrzymaniu równowagi. Niekiedy w zakażeniach bakteryjnych, np. układu oddechowego, stosuje się antybiotyki, które mają na celu unieszkodliwienie drobnoustrojów patogennych. Dzisiejszy stan wiedzy pokazuje jednak, że antybiotyki wpływają niekorzystnie na mikrobiotę jelitową, doprowadzając do zaburzeń w jej składzie zarówno jakościowych, jak i ilościowych. Pośrednio mogą oddziaływać również na integralność bariery jelitowej i wpływać niekorzystnie na zdrowie człowieka.