Prawidłowe nawyki żywieniowe oraz regeneracja organizmu poprzez odpowiednią ilość i jakość snu powinny stanowić podstawę w dbałości o optymalną pracę układu immunologicznego i chronić organizm przed zachorowaniem. Niestety aktualny tryb życia i wysoce przetworzona żywność to czynniki predysponujące do osłabienia procesów odpornościowych. Zatem warto, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, włączyć dodatkowe wsparcie w postaci suplementacji diety, a także preparatów ziołowych o udowodnionym działaniu wspomagającym pracę układu odpornościowego. Do suplementów diety, które mają udokumentowany wpływ na stymulację wzmacniania odporności, zalicza się m.in. witaminę D, witaminę C, kwasy tłuszczowe omega-3, a także preparaty zawierające w składzie chociażby acerolę, kurkuminę, żeń-szeń czy jeżówkę purpurową.
Dział: Suplementy
Insulinooporność to zaburzenie metaboliczne charakteryzujące się opornością tkanek na insulinę. Pierwszym krokiem po jej rozpoznaniu jest zazwyczaj zmiana stylu życia. Dzięki odpowiednio zbilansowanej diecie można uzyskać np. normalizację masy ciała i poprawę parametrów metabolicznych. Pacjentom z insulinoopornością można zalecić dietę śródziemnomorską (bogatą w produkty będące dobrym źródłem m.in. błonnika pokarmowego i antyoksydantów), a także suplementację probiotyków. Szczególnie tych wieloszczepowych, które pomagają wzmocnić barierę jelitową, hamować aktywację komórek tucznych i cytokin prozapalnych. Odpowiednio zbilansowana dieta i suplementacja zalecane są również pacjentkom z zespołem policystycznych jajników (PCOS), któremu może towarzyszyć insulinooporności. W tej grupie, oprócz probiotykoterapii, zaleca się również suplementację inozytolu czy N-acetylocysteiny (NAC).
Nieleczony niedobór żelaza u kobiet może mieć poważne konsekwencje, zwłaszcza jeżeli w najbliższym czasie jest planowane zajście w ciążę. Biodostępność żelaza jest stosunkowo niewielka, dlatego należy wprowadzić różne praktyki kulinarne i żywieniowe, przyczyniające się do zwiększenia jego wchłaniania. Na niedobór żelaza bardzo często wpływa nieprawidłowo zbilansowana dieta, a także choroby zapalne jelit czy celiakia.
Cynk i selen stanowią niezbędne składniki mineralne, których niedobór może prowadzić do osłabienia odporności, zaburzeń metabolicznych i zwiększonej podatności na infekcje. Artykuł analizuje rolę tych pierwiastków w funkcjonowaniu organizmu człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na układ odpornościowy. Przedstawiono również aktualne dane dotyczące źródeł pokarmowych, zapotrzebowania, mechanizmów działania oraz skutków niedoboru i nadmiaru tych mikroskładników. Ponadto omówiono znaczenie i zasady bezpiecznej suplementacji.
ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym charakteryzującym się nadpobudliwością, impulsywnością i trudnościami w koncentracji. Styl życia, w tym dieta, wpływa na nasilenie objawów. Osoby z ADHD częściej spożywają żywność przetworzoną i wykazują niedobory mikroelementów, takich jak żelazo, magnez, cynk, foliany czy witami- ny D3 i B12. Optymalizacja stanu odżywienia, oparta na indywidualnej ocenie stanu biochemicznego, może wspierać funkcjonowanie układu nerwowego i efektywność terapii.
Najbardziej aktualne badania wskazują, że błonnik pokarmowy i colostrum bovinum odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia jelit i równowagi immunologicznej. Połączenie tych składników może wspierać mikrobiotę jelitową, wzmacniać integralność bariery śluzówkowej oraz modulować odpowiedź zapalną organizmu. Ich synergiczne działanie może znaleźć zastosowanie we wsparciu terapii zaburzeń o podłożu zapalnym, autoimmunologicznym i metabolicznym, a także w profilaktyce infekcji i regeneracji po wysiłku fizycznym. Właściwie dobrane połączenie błonnika i colostrum stanowi nowoczesne, fizjologicznie uzasadnione narzędzie wspomagające funkcjonowanie osi jelitowo-immunologicznej i ogólne zdrowie organizmu.
Mimo że diety roślinne oferują liczne korzyści zdrowotne, to mogą jednocześnie zwiększać ryzyko niedoboru witaminy B12, jako że składnik ten występuje głównie w produktach zwierzęcych. Witamina B12 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego oraz syntezy krwinek, a niedobór może powodować anemię, zaburzenia neurologiczne i powikłania ciąży. Dane z przeglądów systematycznych wskazują na niższe spożycie oraz obniżone poziomy witaminy B12 w surowicy u wegetarian i wegan w porównaniu z osobami wszystkożernymi. Dostępne są różne metody suplementacji, w tym doustna, podjęzykowa i domięśniowa. Profilaktyczna suplementacja jest szczególnie zalecana osobom stosującym diety roślinne, aby uniknąć niekorzystnych skutków zdrowotnych niedoboru.
Ferrytyna jest kluczowym regulatorem homeostazy żelaza, który służy również jako ważne narzędzie diagnostyczne stanu zasobów żelaza w organizmie. Jednak ferrytyna jest również białkiem reagującym w fazie ostrej. Podwyższony poziom ferrytyny jest często spowodowany takimi przyczynami, jak ostry lub przewlekły stan zapalny, przewlekłe nadużywanie alkoholu, choroby wątroby, niewydolność nerek, zespół metaboliczny lub nowotwór złośliwy. W sytuacji obniżenia stężenia ferrytyny u względnie zdrowych osób można założyć, że jest to skutkiem niedoboru żelaza. Spośród dostępnych i popartych badaniami rozwiązań jest wprowadzenie suplementacji żelaza lub laktoferyny.
Kwasy tłuszczowe omega-3, szczególnie EPA i DHA, stanowią kluczowy element profilaktyki i terapii chorób przewlekłych, w tym układu sercowo- -naczyniowego, nerwowego i immunologicznego. Ich rola wykracza poza funkcję energetyczną − są niezbędnymi składnikami błon komórkowych, prekursorami eikozanoidów i mediatorów proresolucyjnych, wpływają na ekspresję genów, integralność błon neuronalnych oraz modulują stan zapalny na poziomie molekularnym. Pomimo licznych dowodów naukowych potwierdzających ich znaczenie, spożycie omega-3 w populacjach europejskich, w tym polskiej, pozostaje zbyt niskie.
Rosnąca w ostatnich latach liczba badań naukowych sugeruje, że stężenia TSH i hormonów tarczycy we krwi wykazują roczne zmiany na obszarach, gdzie wahania temperatur w ciągu roku są duże. Wzrost stężenia TSH we krwi w okresie zimowym w porównaniu z innymi porami roku może skutkować zwiększoną częstością występowania subklinicznej niedoczynności tarczycy. Właściwie zbilansowana dieta oraz suplementacja niedoborowych składników odżywczych odgrywają ważną rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania tarczycy.
Kwas masłowy, należący do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), powstaje w jelicie grubym w wyniku fermentacji niestrawnych polisacharydów i odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy jelitowej. Jego sól – maślan sodu – wykazuje działanie przeciwzapalne, immunomodulujące, przeciwnowotworowe i metaboliczne. W kontekście nieswoistych chorób zapalnych jelit, choroby uchyłkowej, otyłości, cukrzycy typu 2 oraz nowotworów jelita grubego, maślan wspiera integralność bariery jelitowej, redukuje stan zapalny i moduluje mikrobiotę jelitową. Mechanizmy działania obejmują m.in. hamowanie deacetylaz histonowych, aktywację receptorów GPR43 i GPR109A oraz wpływ na ekspresję cytokin. Liczne badania naukowe wskazują na potencjał terapeutyczny maślanu jako uzupełnienia leczenia farmakologicznego oraz elementu interwencji żywieniowej.
Żelazo pełni istotną funkcję w organizmie kobiety, odpowiadając m.in. za transport tlenu do komórek. Jego niedobór może prowadzić do takich objawów, jak zmęczenie, osłabienie, bladość skóry, łamliwe włosy i paznokcie, trudności z koncentracją oraz większa skłonność do infekcji. Do częstych przyczyn niedoboru żelaza należą m.in. obfite miesiączki, zwiększone zapotrzebowanie na żelazo w ciąży, źle zbilansowana dieta lub zaburzenia wchłaniania wynikające z chorób (np. celiakii). W takich przypadkach konieczne jest znalezienie przyczyny niedoboru, zmiana diety oraz wdrożenie suplementacji pod nadzorem specjalisty.