Niedobór żelaza u kobiet – przyczyny, konsekwencje i strategie żywieniowe

Skala niedoboru żelaza i jego objawy wśród kobiet

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest globalnym problemem zdrowotnym, który dotyka głównie kobiety, zwłaszcza w trakcie ciąży, podczas której zapotrzebowanie na żelazo ulega znacznemu zwiększeniu [3]. O niedokrwistości mówimy wtedy, gdy hemoglobina wynosi poniżej 12 g/dl u kobiet niebędących w ciąży [8]. Według raportu WHO w 2023 r. blisko 31% kobiet w wieku 15–49 lat cierpiało na niedokrwistość [1], natomiast 35,5% kobiet cierpiało na nią, będąc w ciąży [1]. Jest to jedna z najczęstszych nieprawidłowości u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży i w okresie laktacji [21]. 
Niedokrwistość z niedoboru żelaza wynika głównie z obfitych krwawień miesiączkowych lub utraty krwi powiązanej najczęściej ze zmianami żołądkowo-jelitowymi [17]. Może to być również wynik upośledzonego wchłaniania żelaza, spowodowanego wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego czy celiakią [17]. 
Niedokrwistość objawia się głównie odczuwaniem silnego zmęczenia, niekiedy występują również duszności [1] i ograniczona zdolność do jakiejkolwiek aktywności fizycznej [6]. Dodatkowo zwiększa się ryzyko infekcji [5]. W przypadku kobiet ciężarnych z niedokrwistością wzrasta ryzyko zaburzeń rozwoju ośrodkowego układu nerwowego u płodu, porodu przedwczesnego, powikłań okołoporodowych i niskiej masy urodzeniowej dziecka [1, 5].
Żelazo umożliwia prawidłowe funkcjonowanie organizmu, wpływa na układ nerwowy, immunologiczny i sercowo-naczyniowy [21], dlatego jego prawidłowy zapas w organizmie jest istotny. Najczęstszą przyczyną utraty żelaza przez kobiety w wieku rozrodczym jest miesiączka, zwłaszcza w przypadku obfitych krwawień, które dotyczą 2–5 na 10 kobiet [2, 7]. 

Problem obfitych miesiączek

Obfite krwawienia miesiączkowe definiowane są regularną utratą krwi, przekraczającą 80 ml [9]. Nawet 1/3 kobiet doświadcza obfitych krwawień, które wpływają na znaczne zmniejszenie zapasów żelaza w organizmie [9]. Stanem alarmowym powinna być przedłużająca się miesiączka, trwająca dłużej niż 7 dni oraz dieta wegetariańska lub wegańska, które mogą...