Zakażenie bakterią H. pylori towarzyszy człowiekowi od tysięcy lat. U niektórych zakażonych pacjentów złożona i dynamiczna reakcja drobnoustrój–gospodarz uruchamia szlaki patogenne powodujące rozwój m.in. zanikowego zapalenia żołądka, choroby wrzodowej żołądka, gruczolakoraka żołądka i chłoniaka MALT. Terapia eradykacyjna na dużą skalę wiąże się z szybkim wzrostem oporności na antybiotyki, zaburzeniami składu mikrobioty jelitowej i zwiększonym ryzykiem rozwoju m.in. zakaźnych biegunek u dzieci, czy chorób atopowych. Nasza dieta zawiera jednak wiele substancji o silnym działaniu przeciwbakteryjnym przeciwko H. pylori, które możemy na co dzień wykorzystać, aby wspomóc eradykację bakterii. Interwencje dietetyczne umożliwiają zmniejszenie kolonizacji H. pylori i prowadzą do zmniejszenia częstości występowania zapalenia żołądka. Warto wspierać standardową terapię farmakologiczną poprzez odpowiednie postępowanie dietetyczne, probiotykoterapię, zioła i suplementy, aby zwiększyć skuteczność leczenia.

Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD) to przewlekłe choroby przewodu pokarmowego charakteryzujące się okresami remisji i zaostrzeń o dotąd niewyjaśnionej etiologii. Zalicza się do nich chorobę Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz zapalenie kolagenowe i limfocytowe [14]. Stosowanie konopi siewnych w celach profilaktycznych i terapeutycznych jest jednym z interesujących obiektów badań, które warto pogłębić w celu przygotowania zaleceń suplementacyjnych skupiających się na poprawie zdrowia pacjentów.

Dzieci i dorastająca młodzież są w grupie ryzyka niedoborów pokarmowych. Ich dieta jest zazwyczaj bardzo monotonna, co wynika z dużej wybiórczości pokarmowej. Jeśli nie jesteśmy w stanie dostarczyć dziecku odpowiedniej ilości niezbędnych składników pokarmowych w diecie, należy sięgać po suplementy. Aby ocenić stan odżywienia dziecka, warto wykonywać badania laboratoryjne. Zapotrzebowanie na poszczególne witaminy i mikroelementy zmienia się z wiekiem, dlatego trzeba śledzić zalecenia żywieniowe.

Do chorób zapalnych jelit (IBD) zaliczają się: choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Nieswoiste zapalenia jelit (NZJ) rozwijają się na skutek zaburzenia funkcji immunologicznej organizmu i przebiegają z okresami zaostrzeń oraz remisji. Ich etiopatogeneza jest złożona i nie do końca wyjaśniona. W leczeniu stosuje się terapię farmakologiczną, a także wspomaganie dietetyczne oraz dodatkową suplementację.

Psychobiotyki to bakterie probiotyczne oddziałujące na funkcje mózgu. Suplementacja psychobiotyczna poprzez modulacje składu ekosystemu jelit może wpływać na poprawę funkcjonowania mózgu, zapobiega i spowalnia progresję chorób neurodegeneracyjnych. Mechanizmami wyjaśniającymi związek między funkcjami poznawczymi a mikrobiomem jest modulacja równowagi pro/przeciwzapalnej, pro/antyoksydacyjnej organizmu oraz stymulacja syntezy neuroprzekaźników i substancji neuromodulujących. W artykule przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat wpływu mikrobiomu jelitowego na funkcje kognitywne, potencjalnych mechanizmów działania oraz aspektów terapeutycznych stosowania psychobiotykoterapii.

Olej rzepakowy jest uważany za potencjalny substytut oliwy z oliwek, ponieważ charakteryzuje je podobna zawartość kwasów tłuszczowych jednonienasyconych (MUFA) [1]. W środowiskach osób na dietach roślinnych (wegetariańskich) rzepak jest promowany jako zdrowa roślina oleista, bogata w kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 [2]. W świecie nauki trwają natomiast debaty, czy olej rzepakowy jest równie dobrą lub bardziej korzystną alternatywą dla oliwy w krajach, w których rzepak stanowi popularną roślinę uprawną [1].  Skład chemiczny oleju rzepakowego jest korzystny ze względu na niską zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych (SFA) i wysoką zawartość kwasów wielonienasyconych (PUFA), w tym kwasu alfa-linolenowego (ALA) [1]. Ilość ALA w oleju rzepakowym znacznie przekracza tę, która jest w oliwie, dlatego wydaje się on tłuszczem szczególnie korzystnym dla wegetarian. Osoby na diecie roślinnej nie spożywają ryb i owoców morza, które są zasobne w kwasy z rodziny omega-3: eikozapentaenowy (EPA) i dokozaheksaenowy (DHA) [2]. W wyniku przemian metabolicznych w organizmie człowieka może dojść do konwersji ALA w DHA i EPA. Należy jednak podkreślić, że przekształcenia te są silnie podyktowane stosunkiem spożycia kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6 do omega-3. Im więcej tych pierwszych, tym przemiany są mniej efektywne [3]. Badania Polaków na dietach wegetariańskich wykazały, że jedli oni więcej kwasów PUFA niż osoby spożywające mięso, jednak było to efektem większego udziału w diecie kwasu linolowego z rodziny omega-6. W jadłospisach osób roślinożernych stosunek kwasów tłuszczowych omega-6 do omega-3 był wyższy niż u osób jedzących tradycyjnie, co sugeruje, że w ich przypadku oleje bogate w ALA nie zastąpią w diecie DHA i EPA [4]. Potwierdza to metaanaliza, w której suplementy oleju z nasion lnu lub żmijowca (bardziej zasobne w ALA niż rzepak) w dużych dawkach nie zwiększały stężenia EPA+DHA, a niekiedy powodowały nawet ich redukcję we krwi [5].  Olej rzepakowy zawiera bioaktywne składniki, które wykazują właściwości podobne do statyn (leków wpływających korzystnie na stężenia lipidów we krwi). Działanie rzepaku polega na zmniejszaniu wchłaniania cholesterolu w jelitach i zwiększeniu wydalania jego oraz pochodnych (np. soli kwasów żółciowych). Korzystny, hipolipemizujący efekt spożycia tłuszczu potwierdza metaanaliza randomizowanych badań klinicznych. Jej wyniki wskazały, że konsumpcja oleju rzepakowego wpływa na spadek stężenia wartości cholesterolu całkowitego i lipoprotein o niskiej gęstości (LDL), jednak nie wpływa na wartości cholesterolu frakcji HDL i trójglicerydów [6].  Warto podkreślić, że LDL jest negatywnym predyktorem schorzeń układu sercowo-naczyniowego, a każdy spadek tej frakcji o 1 µmol/l wiąże się z około 20–25% spadkiem śmiertelności z powodu chorób serca [7]. Ciekawe wyniki przyniosło badanie, w którym korzyści zdrowotne dla serca miało spożycie ALA, ale tylko wtedy, gdy łączna podaż z dietą dwóch innych kwasów omega-3 (EPA i DHA) była mniejsza niż 100 mg dziennie [1]. Na tej podstawie można domniemywać, że olej rzepakowy będzie działał kardioprotekcyjnie u osób niespożywających żywności morskiej, np. wegetarian. W 2006 r. amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków wydała oświadczenie zdrowotne, że zastąpienie tłuszczów nasyconych olejem, około 1,5 łyżki stołowej (19 g) dziennie, może zmniejszyć ryzyko chorób układu krążenia [8].  Kwas ALA jest znacznie bardziej podatny (nawet kilkadziesiąt razy) na proces utleniania pod wpływem obróbki termicznej niż kwasy MUFA. Jednak w oleju rzepakowym ulokowany jest on w środku cząsteczki triacyloglicerolu, co chroni go przed utlenieniem. Dodatkowo olej rzepakowy jest bogaty w witaminę E, która również chroni kwasy ALA przed utlenieniem [9].  Niemniej podczas przygotowywania dań warto dbać o to, by smażenie odbywało się w niskiej temperaturze i trwało krótko. W wyniku obróbki termicznej w wysokich temperaturach może dochodzić także do produkcji związków lotnych o charakterze toksycznym. Pomimo ich wytwarzania przez podgrzewanie rzepaku w normalnych warunkach domowych używanie świeżego oleju do płytkiego smażenia nie stanowi zagrożenia dla zdrowia poprzez wdychanie [1]. Olej rzepakowy zawiera silne antyoksydanty, do których należą m.in. fitosterole i witamina E. Zawartość witaminy E ulega redukcji o około dwie trzecie, jednak zachodzi to podczas intensywnego (6-godzinnego) podgrzewania w temperaturze 150°C [10]. Zazwyczaj w warunkach domowych obróbka termiczna trwa zdecydowanie krócej. Niestety, dość niski stosunek antyoksydantów do kwasów PUFA w rzepaku może powodować straty tych pierwszych. Pomimo to dieta wegetariańska, jeśli bazuje na naturalnych produktach roślinnych, zawiera pokaźne ilości antyoksydantów i nie należy obawiać się ich zbyt małej ilości w diecie [11].  Dotychczas przeprowadzone badania, w których określano korzyści zdrowotne płynące ze stosowania oleju rzepakowego, rzadko oceniały stężenie biomarkerów związanych z metabolizmem czy równowagą pro/przeciwzapalną we krwi, co utrudnia bezpośrednią ocenę efektów na poziomie komórkowym. Warto podkreślić, że w większości interwencji stosowano olej surowy, nie po obróbce termicznej. To ważny aspekt w kontekście wspomnianej termolabilności oleju. Zaobserwowano, że oliwa z oliwek i olej rzepakowy mają porównywalny wpływ na redukcję skurczowego ciśnienia krwi oraz cholesterolu całkowitego i frakcji LDL, jednak większy wpływ na obniżenie ciśnienia rozkurczowego miało zastosowanie oleju rzepakowego [12]. W przeglądzie systematycznym 42 kontrolowanych badań klinicznych udowodniono, że olej rzepakowy korzystniej wpływa na wartości markerów kardiometabolicznych w porównaniu z nasyconymi kwasami tłuszczowymi, słonecznikiem i oliwą z oliwek. Największe korzyści dla zdrowia pojawiały się, gdy około 15% całkowitego spożycia energii z dietą stanowił olej rzepakowy (dla diety o wartości 2000 kcal byłoby to około 30 g oleju dziennie) [13]. Spożycie oleju rzepakowego może zmniejszyć masę ciała, szczególnie u osób chorujących na cukrzycę typu 2 [14], oczywiście przy zachowaniu zasad racjonalnego żywienia. Pomimo ogólnego przekonania, że osoby na diecie wegetariańskiej mają niższą masę ciała niż osoby jedzące mięso, to także ten schemat żywienia, jeśli nie bazuje na produktach naturalnych, może zwiększać ryzyko otyłości i chorób przewlekłych. Dlatego włączanie składników, które mogą redukować szansę ich pojawienia się (np. rzepak) jest zasadne. Konsumpcja oleju rzepakowego jest obecnie wysoka w wielu krajach poza regionem Morza Śródziemnego, w tym w Polsce. Jest to podyktowane częściowo jego niską ceną, a częściowo postrzeganiem go jako produktu prozdrowotnego [1]. Spożycie oleju rzepakowego przynosi wiele korzyści, szczególnie związanych z prawidłowym funkcjonowaniem układu krążenia. Także wegetarianie, którzy chcą zadbać o zdrowe serce, mogą rozważyć regularne spożycie tego tłuszczu. Należy jednak pamiętać, że największe korzyści oraz największe bezpieczeństwo wynika ze spożycia rzepaku w formie surowej, np. jako dodatku do sałatek, warzyw czy surówek. Pomimo to może być głównym tłuszczem wykorzystywanym w kuchni osób na diecie wegetariańskiej (i nie tylko).  Podsumowanie Olej rzepakowy jest dobrym źródłem kwasów omega-3 w diecie wegetarian, jednak nie pokryje on dziennego zapotrzebowania na kwasy tłuszczowe EPA i DHA. Olej rzepakowy może pozytywnie wpłynąć na parametry kardiometaboliczne osób, które nie dostarczają z dietą odpowiednich ilości EPA i DHA. Największe korzyści dla zdrowia przyniesie stosowanie oleju w ilości 15% całkowitego spożycia energii z dietą (dla diety o wartości 2000 kcal około 30 g dziennie). W większości dotychczas przeprowadzonych badań oceniano działanie oleju surowego, który zachowuje najwięcej składników bioaktywnych. Obróbka termiczna może negatywnie wpłynąć na udowodnione właściwości. Sfinansowano z Funduszu Promocji Roślin Oleistych. Bibliografia Hoffman R., Gerber M. Can Rapeseed Oil Replace Olive Oil as Part of a Mediterranean-Style Diet? British Journal of Nutrition, 2014, 112, 1882––1895. doi:10.1017/S0007114514002888. Miketinas D., Champagne C.M. The Vegetarian/Flexitarian Diets. In Nutrition Guide for Physicians and Related Healthcare Professions; Wilson T., Temple N.J., Bray G.A., Eds.; Nutrition and Health; Springer International Publishing: Cham, 2022, 181–191. ISBN 978-3-030-82515-7. de Groot R.H.M., Emmett R., Meyer B.J. Non-Dietary Factors Associated with n-3 Long-Chain PUFA Levels in Humans – a Systematic Literature Review. Br J Nutr, 2019, 121, 793–808. doi:10.1017/S0007114519000138. Kornek A., Kucharska A., Kamela K. Analysis of the fatty acid profile of vegetarian and non-vegetarian diet in the context of some diet-related diseases prevention. Wiad Lek, 2016, 69, 483–488. Lane K.E., Wilson M., Hellon T.G. et al. Bioavailability and Conversion of Plant Based Sources of Omega-3 Fatty Acids – a Scoping Review to Update Supplementation Options for Vegetarians and Vegans. Crit Rev Food Sci Nutr, 2021, 1–16. doi:10.1080/10408398.2021.1880364. Ghobadi S., Hassanzadeh-Rostami Z., Mohammadian F. et al. Effects of Canola Oil Consumption on Lipid Profile: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Clinical Trials. Journal of the American College of Nutrition, 2019, 38, 185–196. doi:10.1080/07315724.2018.1475270. Cholesterol Treatment Trialists’ (CTT) Collaborators; Mihaylova B., Emberson J., Blackwell L. et al. The Effects of Lowering LDL Cholesterol with Statin Therapy in People at Low Risk of Vascular Disease: Meta-Analysis of Individual Data from 27 Randomised Trials. Lancet, 2012, 380, 581–590. doi:10.1016/S0140-6736(12)60367-5. Nutrition C. for F.S. and A. Labeling & Nutrition – Qualified Health Claims: Letter of Enforcement Discretion – Unsaturated Fatty Acids from Canola Oil and Reduced Risk of Coronary Heart Disease (Docket No. 2006Q-0091) Available online: http://wayback.archive-it.org/7993/20171114183734/https://www.fda.gov/Food/IngredientsPackagingLabeling/LabelingNutrition/ucm072958.htm (accessed on 12 April 2022). Macdiarmid J.I. The Food System and Climate Change: Are Plant-Based Diets Becoming Unhealthy and Less Environmentally Sustainable? Proceedings of the Nutrition Society, 2021, 1–6. doi:10.1017/S0029665121003712. Roman O., Heyd B., Broyart B. et al. Oxidative Reactivity of Unsaturated Fatty Acids from Sunflower, High Oleic Sunflower and Rapeseed Oils Subjected to Heat Treatment, under Controlled Conditions. LWT – Food Science and Technology, 2013, 52, 49–59. doi:10.1016/j.lwt.2012.12.011. Deledda A., Annunziata G., Tenore G.C. et al. Diet-Derived Antioxidants and Their Role in Inflammation, Obesity and Gut Microbiota Modulation. Antioxidants, 2021, 10, 708. doi:10.3390/antiox10050708. Baxheinrich A., Stratmann B., Lee-Barkey Y.H. et al. Effects of a Rapeseed Oil-Enriched Hypoenergetic Diet with a High Content of α-Linolenic Acid on Body Weight and Cardiovascular Risk Profile in Patients with the Metabolic Syndrome. Br J Nutr 2012, 108, 682–691. doi:10.1017/S0007114512002875. Amiri M., Raeisi-Dehkordi H., Sarrafzadegan N. et al. The Effects of Canola Oil on Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis with Dose-Response Analysis of Controlled Clinical Trials. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases 2020, 30, 2133–2145. doi:10.1016/j.numecd.2020.06.007. Raeisi-Dehkordi H., Amiri M., Humphries K.H. et al. The Effect of Canola Oil on Body Weight and Composition: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Clinical Trials. Advances in Nutrition. 2019, 10, 419–432, doi:10.1093/advances/nmy108.

Antybiotykoterapia w coraz większym stopniu staje się nieskuteczna w walce z patogenami. Powodem jest oporność drobnoustrojów chorobotwórczych na powszechnie stosowane antybiotyki. Wynika to z wielu czynników, m.in. związanych z rozwojem bakterii chorobotwórczych, oraz z częstego stosowania przez ludzi leków przeciwdrobnoustrojowych. W związku z tym naukowcy dążą do znalezienia skutecznej i bezpiecznej alternatywy dla antybiotyków. Duże zainteresowanie wzbudza potencjalne zastosowanie peptydów przeciwdrobnoustrojowych, bakteriofagów, a także probiotyków. Probiotyki wydają się najbardziej bezpieczną alternatywą, którą w celu minimalizacji stosowania antybiotyków można wybierać w prewencji chorób lub jako dodatek do podstawowej terapii.

SIBO (ang. small intestinal bacterial overgrowth), czyli przerost bakteryjny w jelicie cienkim, oraz IMO (ang. intestinal methane overgrowth), czyli przerost metanogenów (archeonów) w jelicie, to zaburzenia, w których dochodzi do nadmiernego namnażania się mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym. Najczęstsze objawy SIBO i IMO to: wzdęcia, biegunki, zaparcia, bóle brzucha, a także objawy niedoborów składników odżywczych, przewlekłe zmęczenie, czy zmiany skórne. Diagnostyka SIBO i IMO polega na wykonaniu testu oddechowego z laktulozą lub glukozą i pomiar wydychanych gazów: wodoru i metanu. Leczenie jest wielodyscyplinarne, a jego głównymi składowymi są: antybiotykoterapia i dieta.

Zespół rozrostu bakteryjnego SIBO to zespół niespecyficznych objawów żołądkowo-jelitowych spowodowany obecnością zwiększonej ilości bakterii w jelicie cienkim. Podstawą diagnostyki SIBO są wodorowe testy oddechowe. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi leczeniem z wyboru SIBO jest eradykacja rozrostu bakterii za pomocą eubiotyku rifaksyminy. W przypadku wzdęcia można zastosować dietę low FOODMAP. Można zapobiegać objawom SIBO, stosując prebiotyczny błonnik rozpuszczalny arabinogalaktan w skojarzeniu z laktoferyną.

„Ekologia jest astronomią życia” jak mówi Claude Levi-Strauss, francuski antropolog. Ekologiczny styl życia czyli taki, w którym troszczymy się o środowisko naturalne, o zdrowie własne oraz o zrównoważony rozwój. Wkroczyliśmy w epoką gdzie eco to już nie tylko moda, a konieczność i nasza przyszłość. Jak osiągnąć harmonię w życiu dbając też o planetę? Czym jest żywność ekologiczna certyfikowana? Jakie kosmetyki i środki czystości są zdrowe dla nas i naszej planety? Jak zaprojektować zdrowy dom czy mieszkanie? Czy fotowoltaika nadal się opłaca? Jak nie dać się oszukać reklamie, jak nie dać się nabić w butelkę czyli co to jest greenwashing? Na te i wiele innych pytań odpowiemy podczas największego Święta Ekologii dla rodzin w Krakowie. Już za miesiąc,  20-22 maja odbędą się Targi Ekologicznego i Zrównoważonego Stylu Życia Bio Green Future w EXPO Kraków.

Jest zawsze dostępne, ma odpowiednią temperaturę, a jego skład zmienia się wraz z rozwojem niemowlęcia, dlatego najlepiej odpowiada na potrzeby młodego organizmu. To właśnie mleko matki, które od kilkudziesięciu lat jest przedmiotem badań naukowców z całego świata. Co sprawia, że zdaniem ekspertów jest najlepszym pokarmem dla dziecka? Czy to zasługa konkretnego składnika? Wręcz przeciwnie! Dowiedz się, czym jest kompleksowa kompozycja składników kobiecego mleka i poznaj rozwiązania, kiedy karmienie piersią nie jest możliwe.

Sałatka to doskonałe rozwiązanie na szybki, pożywny oraz pełen witamin lunch. Dzisiaj proponujemy wersję z burratą, pomidorami suszonymi, grejpfrutem oraz pieczywem. Pycha!