Kwasy tłuszczowe omega-3, do których należy kwas α-linolenowy, kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA) to niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, które należy dostarczyć wraz z żywnością lub w postaci suplementu diety. Wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwkrzepliwe i hipotensyjne, przez co mogą zapobiegać chorobom sercowo-naczyniowym. Zgodnie w wytycznymi American Heart Association (AHA) dwa razy w tygodniu należy spożywać ryby morskie, w tym raz ryby tłuste lub suplementować EPA + DHA; 250 mg/dobę – 1000 mg/dobę u pacjentów z niedokrwienną chorobą serca oraz z niewydolnością serca.

W artykule omówiono kliniczną manifestację chorób pasożytniczych, ze szczególnym podkreśleniem podobieństw między objawami przerostu mikrobioty jelita cienkiego a zakażeniami pasożytniczymi. Zwrócono uwagę na wzajemne niekorzystne interakcje między lambiozą a zaburzeniami mikrobioty jelitowej. Wskazano czynniki ryzyka infestacji pasożytniczych. Na koniec wymieniono metody mające na celu prewencję pierwotną oraz wtórną zakażeń pasożytniczych.

Wcześniej dowiedliśmy, że wybory żywieniowe (pomiędzy prozdrowotnymi a niezdrowymi) mogą łagodzić lub wzmacniać negatywny wpływ starzenia na funkcje poznawcze. Obecnie badamy wpływ suplementacji diety probiotykami w zakresie modyfikacji negatywnych skutków niezdrowej diety prozapalnej w zakresie funkcji poznawczych. Grupa 120 osób badanych, podzielona według nawyków żywieniowych na prozapalne i przeciwzapalne, otrzymuje przez 12 tygodni probiotyki lub placebo. Oceniamy zmiany w mikrobiocie jelitowej, metabolomie, EEG (elektroencefalografia) i funkcjach poznawczych w trzech punktach czasowych badania, by kompleksowo zrozumieć wpływ probiotykoterapii na działanie mózgu i zdrowie.

Podróżowanie za granicę, szczególnie do krajów rozwijających się, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia biegunki podróżnych, którą wywołuje zazwyczaj bakteria Escherichia coli. Do zakażenia dochodzi wskutek spożycia skażonej mikrobiologicznie żywności czy wody pitnej. W leczeniu biegunki podróżnych zastosowanie znajdują preparaty probiotyczne, które mogą także zapobiegać zachorowaniu. Wskazuje się tutaj głównie następujące szczepy probiotyczne: Saccharomyces boulardii CNCM I-745, Lacticaseibacillus rhamnosus GG i Lactiplantibacillus plantarum 299v.

Opis przypadku pacjenta Powód wizyty u dietetyka Młoda kobieta zgłosiła się na konsultację dietetyczną z powodu nawracających bólów brzucha w podbrzuszu (2–3 razy w tygodniu), problemów z oddawaniem stolca (mniej niż 3 wypróżnienia w ciągu tygodnia, stolce grudkowate) oraz bólów podczas procesu defekacji. W trakcie wywiadu żywieniowego stwierdzono zmianę rytmu wypróżnień, która trwa od ponad 3–4 miesięcy. Dodatkowo obserwowane były częste uciążliwe objawy jelitowe, takie jak wzdęcia i uczucie rozpierania po posiłkach. Objawy ustępowały w nocy. Na podstawie kalkulatora BMI wyliczono, że pacjentka cierpi na niedowagę (BMI = 17 kg/m2). Przed spotkaniem z dietetykiem, na konsultacji z lekarzem gastrologiem zlecono pacjentce wykonanie badania pełnej morfologii krwi. Zlecono dodatkowo oznaczenie m.in.: OB, CRP, TSH, witaminy D3 oraz wykonanie USG jamy brzusznej. Wskazano również potrzebę wykonania badań serologicznych z krwi na obecność przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA (tTG IgA) oraz całkowitego poziomu przeciwciał IgA, badania mikrobiologicznego i parazytologicznego stolca, oznaczenie stężenia kalprotektyny w stolcu oraz wykonanie testu wodorowo-metanowego w kierunku SIBO (ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth). Dane i pomiary Płeć Wiek Masa ciała Wysokość BMI Kobieta 26 lat 50 kg 168 cm 17 kg/m2 Zawartość tkanki tłuszczowej Zawartość tkanki mięśniowej Masa tkanki kostnej Zawartość wody Wiek metaboliczny Obwód talii Obwód bioder 23% 43,5 kg 2,6 kg 45,2% (zalecane: 45–60%) 25 lat 62 cm 89 cm Zapotrzebowanie energetyczne PPM = (10 × W) + (6,25 × H) – (5 × A) – 161 PPM = (10 × 50) + (6,25 × 168) – (5 × 26) – 161 PPM = 1259 kcal/dzień (dla obecnej masy ciała) PPM dla należnej masy ciała (61 kg) = 1370 kcal/dzień CPM = PPM x PAL CPM = 1762 kcal/dzień (dla obecnej masy ciała) CPM dla należnej masy ciała (61 kg) = 1930 kcal/dzień   Aktywność fizyczna PAL Częstotliwość treningu Rodzaj treningu Czas trwania jednostki treningowej 1,4 (niska aktywność fizyczna) Sporadyczna, spontaniczna aktywność ruchowa kilka razy w miesiącu Rower 0,5–1 godz. Stan kliniczny Choroby: brak. Dolegliwości: bóle brzucha, wzdęcia, zmiana rytmu wypróżnień, zaburzenia profilu lipidowego (podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego), hiperwentylacja, problemy z zasypianiem, obniżony nastrój.   Alergie i nietolerancje: brak. Stosowane leki (przepisane przez lekarza POZ):   laktuloza, drotaweryna, Iberogast.   Suplementacja: brak. Wyniki ostatnich badań laboratoryjnych:   Parametr Wynik Zakres referencyjny Witamina D 25 ng/ml 31–50 Glukoza na czczo 98 mg/dl 70–99 mg/dl Cholesterol całkowity 250 mg/dl < 200 mg/dl Stężenie poziomu kalprotektyny – 34 µg/g (zakres referencyjny < 50 µg/g), nie potwierdzono stanu zapalnego i zakażenia pasożytniczego i bakteryjnego w jelitach) Pozostałe wyniki krwi w zakresach normy Wykluczono chorobę trzewną Nie stwierdzono krwi w stolcu Uzyskano pozytywny wynik testu wodorowo-metanowego w kierunku SIBO (suma stężeń wodoru (H2) oraz metanu (CH4) wynosiła powyżej 20 ppm (parts per milion) do 120 minuty)   Przebyte ciąże: nie. Karmienie piersią: nie. Menstruacje: regularne, ale dość obfite. Wywiad żywieniowo-zdrowotny Dzienniczek żywieniowy 24 h – dzień powszedni Godziny pobudki i snu Pacjentka wstaje ok. godz. 06:30, chodzi spać ok. godz. 01:00–02:00 Godziny posiłków Śniadanie – 08:00; pozostałe posiłki są jedzone nieregularnie o różnych porach Rodzaje posiłków Śniadanie, lunch, obiadokolacja, słodkie przekąski Składniki posiłków Płatki: owsiane, kukurydziane; słodkie musli; mięso: z kurczaka, wieprzowina, indyk; jajka; tofu smażone; tłuste mleko; śmietana; warzywa: każdy rodzaj; owoce świeże – każdy rodzaj (najczęściej banany, jabłka), owoce suszone; makaron pszenny, makaron ryżowy; mąka pszenna; biały ryż; ziemniaki (ugotowane i w formie frytek); kasza kuskus, kasza jaglana; naleśniki, kluski, pierogi; zawiesiste sosy; ostre przyprawy; słodycze i słone przekąski (podjadane zwłaszcza w czasie sytuacji stresujących); produkty spożywcze z dodatkiem syropu glukozowo-fruktozowego; alkohol; słodzone napoje gazowane i energetyzujące; miód; wafle ryżowe z czekoladą; guma do żucia; kawa Komentarze Stwierdzono wysoki udział produktów szybko fermentujących w przewodzie pokarmowym (p.p.) i ciężkostrawnych Szacunkowa wartość energetyczna posiłków z całego dnia +/– 1800–2000 kcal/dzień   Dzienniczek żywieniowy 24 h – dzień wolny Godziny pobudki i snu Pacjentka wstaje ok. godz. 09:00, chodzi spać ok. godz. 00:00–01:00 Godziny posiłków Śniadanie 10:00; obiad 15:00; kolacja 20:00; 22:00 przekąski Rodzaje posiłków Śniadanie, obiad, kolacja, przekąski Składniki posiłków j.w. Szacunkowa wartość energetyczna posiłków z całego dnia j.w.   Styl odżywiania Liczba posiłków 4 Stres a jedzenie Zajadanie stresu słodkimi przekąskami Podjadanie między posiłkami Słodkie przekąski (czekolada mleczna, słodkie batony czekoladowe, żelki), słodkie napoje gazowane (cola) Wcześniejsze dietoterapie – Preferencje żywieniowe Produkty słodkie > słone   Styl życia Charakter pracy Praca umysłowa, praca za biurkiem przez 9 godz. dziennie Godziny pracy 08:30–17:30 Praca zmianowa Praca jednozmianowa Czas snu w dni powszednie Pobudka: godz. 06:30 Sen: godz. 01:00–02:00 Czas snu w dni wolne Pobudka: godz. 09:00 Sen: godz. 00:00–01:00 Dodatkowe informacje o pacjencie Pacjentka pracuje w dużej firmie korporacyjnej, gdzie występuje wysokie narażenie na stres. Czuje się coraz bardziej przemęczona, wykazuje mniejszą ochotę do wykonywania zadań. Podczas spotkania zaobserwowano, że pacjentka jest osobą bardzo wrażliwą; w okresie najintensywniejszej pracy w firmie pojawiają się u niej takie objawy, jak uczucie ucisku w klatce piersiowej czy trudności w oddychaniu (hiperwentylacja). Pacjentka przejawia wysoki poziom perfekcjonizmu i pracoholizmu. Zauważono zniekształcenia poznawcze i myślenie typu „wszystko albo nic”. Niska samoocena. Stwierdzono brak umiejętności spędzania wolnego czasu.   Wnioski z wywiadu Przed rozpoznaniem problemu zdrowotnego pacjentka jadała posiłki nieregularne i niezbilansowane pod względem wartości odżywczej. Zauważono wysoki udział szybko fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli, węglowodanów prostych, produktów wysokoprzetworzonych i smażonych.   Dużą część posiłków (zwłaszcza obiadowych) pacjentka zamawiała bądź jadała na mieście. Podczas rozmowy z pacjentką okazało się, że w diecie chorej w bardzo małej liczbie występowały produkty fermentowane, np. maślanka, jogurt, kefir, kiszonki, pieczywo na zakwasie.   Pacjentka jest osobą narażoną na wysoki poziom czynników stresogennych. Wydaje się, że z tego powodu występują zaburzenia nastroju, pracoholizm, niskie poczucie własnej wartości.   Po wnikliwej analizie przypadku, wyników badań pacjentki (tj. wykluczeniu choroby trzewnej, wykluczeniu diagnozy nieswoistej choroby zapalnej jelit, chorób tarczycy, alergii pokarmowej, chorób pasożytniczych i bakteryjnych jelit), wywiadu żywieniowego i współpracy z lekarzem gastrologiem zdiagnozowano u pacjentki IBS-C (postać zaparciową na podstawie Bristolskiej Skali Uformowania Stolca, typ 6–7) oraz dysbiozę jelitową (dodatni wynik testu oddechowego wodorowo-metanowego w kierunku SIBO).   Zalecono pacjentce wprowadzenie zmodyfikowanego protokołu diety lowFODMAPs przez 8 tygodni (etap 1) oraz prowadzenie dzienniczka żywieniowego. Obniżone restrykcje żywieniowe z uwagi na wywiad żywieniowy dotyczą m.in. niewykluczania całkowicie nasion roślin strączkowych czy fermentowanych produktów mlecznych, które cechują się wysoką zawartością FODMAP.   Z uwagi na brak choroby trzewnej z diety pacjentki nie wykluczono całkowicie produktów glutenowych. Omówiono z pacjentką indywidualne podejście do zaleceń protokołu lowFODMAPs.   Lekarz gastrolog podjął decyzję o wprowadzeniu leczenia farmakologicznego ryfaxyminą 3 × 2 tab. (3 × 400 mg)    przez 14 dni; po 7 dniach przerwy wprowadzono metronidazol 2 × 2 tab. 250 mg (2 × 500 mg) przez 10 dni.   Po 7 dniach od wprowadzenia farmakoterapii ryfaxyminą została wdrożona dieta lowFODMAPs. Po 1. etapie diety lowFODMAPs (akceptacji przez pacjentkę wskazanych produktów i zmniejszenia objawów ze strony p.p.) zaplanowane jest stopniowe rozszerzanie jadłospisu o kolejne produkty, na podstawie indywidualnej tolerancji produktów i stopnia zaawansowania choroby.   Poinformowano pacjentkę o korzystnym wpływie aktywności fizycznej na ruchy robaczkowe jelit, w tym zapobieganie zaparciom, oraz normalizację apetytu. Zalecono wprowadzenie aktywności ruchowej, np. spacerów/zajęć pilates 2 × w tygodniu/30 min w dowolnie wybrane dni tygodnia.   Wydaje się, że po wprowadzeniu farmakoterapii, modyfikacji zaleceń żywieniowych w dotychczasowym jadłospisie, edukacji chorej z zakresu żywienia człowieka zdrowego i chorego oraz zastosowaniu technik z radzenia sobie ze stresem pacjentka poprawi swój stan zdrowia i jakość życia.  Strategia dietoterapii Kompozycja diety Wartość energetyczna diety 2000 kcal/dzień Zapotrzebowanie na białko Normy żywienia na białko dla dorosłych kobiet: 10–20% energii (41–72 g/dzień); zalecono m.in. 1 g białka/kg należnej masy ciała (NMC = 61 kg) → 61 g białka/dzień* (BMI pacjentki wskazuje na niedowagę, stąd zalecono większą podaż białka) Zapotrzebowanie na tłuszcze Normy żywienia na tłuszcze dla dorosłych kobiet: > 30% energii z diety; 67 g tłuszczu/dzień Zapotrzebowanie na węglowodany Normy żywienia na węglowodany dla dorosłych kobiet: 45–65% energii z diety; 289 g węglowodanów/dzień Zapotrzebowanie na błonnik 25–40 g/dzień – ze względu na postać zaparciową IBS zalecono zwiększenie ilości frakcji błonnika rozpuszczalnego w codziennym jadłospisie Dzienna liczba posiłków 5 Rozkład wartości energetycznej w posiłkach Śniadanie – ok. 25% II śniadanie – ok. 15% Obiad – ok. 30% Podwieczorek/przekąska – ok. 10% Kolacja – ok. 20% Zwiększenie podaży witamin i składników mineralnych Osobom chorym na IBS bardzo często towarzyszą niedobory witaminy D3, co zostało potwierdzone w badaniach podstawowych u pacjentki. Zalecono wprowadzenie suplementacji diety witaminą D3 w postaci leku OTC w ilości 2000 IU/dzień oraz konsultację z lekarzem w celu ewentualnego zwiększenia dawki leku Eliminacja produktów Zalecono wykluczenie produktów spożywczych, które cechują się wysokim potencjałem fermentującym (patrz: tabela – produkty niezalecane) Ograniczenie produktów nasiona roślin strączkowych – z uwagi na ich silne działanie wzdymające (całkowite wykluczenie ciecierzycy ze względu na bardzo szybko pojawiające się nieprzyjemne objawy ze strony p.p. u pacjentki, pozostałe strączkowe – według indywidualnej tolerancji organizmu), produkty mleczne – ze względu na prawdopodobieństwo występowania wzdęć po spożyciu dużej ilości laktozy, czerwone mięso i jego przetwory – z uwagi na wysoki udział nasyconych kwasów tłuszczowych i tłuszczów trans (pacjentka ma podwyższony poziom cholesterolu całkowitego), wysokoprzetworzone słodkie przekąski na rzecz dobrze tolerowanych owoców oraz własnoręcznych wypieków o zmniejszonej zawartości sacharozy Suplementacja witamina D3 w postaci leku OTC w ilości 2000 IU/dzień (do posiłku raz dziennie), babka płesznik (2 do maks. 4 łyżeczek w ciągu całego dnia do wybranych posiłków), probiotyk (do posiłku) wybrany przez lekarza gastrologa zgodnie z zasadą szczepozależności – L. plantarum 299V Lista zaleceń i przeciwwskazań Zalecono spożywanie 5 posiłków w ciągu dnia (3 główne większe, 2 mniejsze), w spokojnej atmosferze. Zwrócono uwagę na samodzielnie przygotowywanie potraw, które będzie korzystniejsze dla pacjentki pod względem zdrowotnym niż częste zamawianie jedzenia o niskiej jakości. Ostatni posiłek powinien być spożywany 2–3 godziny przed pójściem spać, ze względu na spowolniony proces trawienia w godzinach wieczornych. Zmniejszenie liczby przyjmowania gumy do żucia i innych produktów bogatych w łatwo fermentujące oligo-, di- i monosacharydy oraz poliole. Zmniejszenie ilości wypijanego mleka z uwagi na prawdopodobny problem z trawieniem nadmiaru laktozy; rotacyjne wybieranie produktów bezlaktozowych. Z uwagi na występowanie postaci zaparciowej zalecono przyjmowanie babki płesznik w liczbie od 2 do maks. 4 łyżeczek dziennie do wybranych posiłków. W wyniku zwiększenia podaży błonnika w diecie zwrócono uwagę na wypijanie odpowiedniej ilości płynów każdego dnia, tj. 1,5–2 l/dzień. Poproszono pacjentkę o ustawienie przypomnienia w telefonie w postaci aplikacji, aby nie zapominała o tej czynności. Zwrócono uwagę na zastosowanie technik relaksacyjnych i/lub zajęć fizycznych, np. jogi, pilatesu, stretchingu, medytacji, które zwiększają pojemność płuc, uelastyczniają klatkę piersiową, a także wyrównają oddech, zmniejszą nasilenie duszności, napięcia i lęku, na który narażona jest pacjentka. Zalecono wprowadzenie ćwiczeń 2 x w tygodniu/30 minut. Wskazano pozytywny wpływ psychoterapii na zmniejszenie dolegliwości psychosomatycznych ze strony przewodu pokarmowego. Tabela produktów zalecanych, umiarkowanie zalecanych oraz niezalecanych Grupa produktów Zalecane Umiarkowanie zalecane Niezalecane NAPOJE Woda, napary ziołowe Soki świeżo wyciskane, czarna kawa (lekki napar bez cukru) Słodzone, kolorowe napoje, napoje gazowane, napoje alkoholowe, kakao, czekolada, mocna kawa i herbata PRODUKTY ZBOŻOWE Kasza gryczana biała niepalona, jęczmienna, jaglana, kiełki pszenne, płatki ryżowe, ryż basmati, dziki, sorgo, tapioka, mąka orkiszowa, mąka kokosowa, mąka jaglana, komosa ryżowa, polenta, makaron gryczany, jaglany, kukurydziany Płatki owsiane błyskawiczne, biszkopty z mąki orkiszowej, makaron z soczewicy, makaron z groszku zielonego Słodkie musli, płatki kukurydziane, pęczak, płatki owsiane górskie, płatki żytnie PIECZYWO Pieczywo z mąki gryczanej, orkiszowej, kukurydzianej Mąki i pieczywo na bazie pszenicy, żyta, jęczmienia, pieczywo pszenno-żytnie Pieczywo ciemne, o dużej zawartości błonnika, pieczywo tostowe ZUPY I DODATKI DO ZUP Na wywarach z włoszczyzny, warzywne, krupniki, mleczno-owocowe, zagęszczone zawiesiną z mąki i mleka   Na tłustych wywarach z kości, mięsa i drobiu oraz ryb, zaprawione śmietaną MIĘSO, DRÓB, RYBY, JAJA, NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH Białka, żółtka do 3 sztuk tygodniowo, chude mięso: cielęcina, wołowina, indyk, kurczak, królik, owoce morza, tofu, tempeh, seitan, chude ryby: dorsz, sandacz, szczupak, lin, leszcz, karaś Tłuste ryby morskie: łosoś, makrela, wieprzowina, wołowina, wędliny o wysokiej jakości, nasiona roślin strączkowych (maks. 1/2 szklanki, np. soczewicy, o ile jest dobrze tolerowana przez pacjentkę) Tłuste: wieprzowina, baranina, dziczyzna, salceson, boczek, podroby, pasztety, duże liczby jaj (w szczególności żółtek), pozostałe nasiona roślin strączkowych NABIAŁ Twaróg i biały ser chudy lub półtłusty, napoje i napoje/jogurty roślinne fortyfikowane (np. kokosowy, orkiszowy, ryżowy, migdałowy) Serki wiejskie, maślanka naturalna, kefir naturalny, jogurty naturalne, jogurty roślinne fortyfikowane, ser żółty, ser brie, ser camembert, ser feta Tłuste mleko krowie, mleko owcze, tłuste twarogi, mleko w proszku, mleko skondensowane, tłusta śmietana, mascarpone, ricotta WARZYWA Marchew, ogórki, pomidory, kapusta chińska, kiełki bambusa, seler, papryka, kukurydza, sałata, dynia, kabaczek, bataty, szczypior, bakłażan, szpinak Słodkie ziemniaki, buraki, kukurydza Cebula, czosnek, brokuł, kalafior, szparagi, karczochy, patisony, brukselka, groszek zielony, pory, buraki ćwikłowe, kapusta, grzyby, koper włoski, ziemniaki (frytki, smażone, placki ziemniaczane) OWOCE Truskawki, kiwi, pomarań- cza, kantalupa, banany, mandarynki, limonka, jagody, borówki, ananas, rabarbar Awokado Jabłka, śliwki, wiśnie, gruszki, brzoskwinie, arbuz DESERY Ciemna czekolada, budyń, kisiel - Słodycze na bazie mleka krowiego, słone przekąski, gotowe dania w proszku, w słoikach itd., wyroby cukiernicze na bazie substancji słodzących PRZYPRAWY I DODATKI DO ŻYWNOŚCI Erytrytol, syrop klonowy, stewia, aspartam Cukier stołowy Miód, syrop glukozowo-fruktozowy, słodziki: ksylitol, mannitol, sorbitol; syrop z agawy TŁUSZCZE Oleje roślinne: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, olej lniany (tylko do stosowania na zimno), margaryny miękkie Oleje roślinne: słonecznikowy, sojowy, masło w ograniczonych ilościach Smalec, słonina, łój wołowy, topione masło, olej kokosowy, olej palmowy ORZECHY I NASIONA Orzechy włoskie, orzechy makadamia, pestki dyni, orzeszki ziemne - Pistacje, orzechy nerkowca Przykładowy dzień jadłospisu Śniadanie Słodka owsianka Składniki Płatki owsiane błyskawiczne – 30 g (3 łyżki) Napój migdałowy fortyfikowany – 100 ml (0,4 szkl.) Borówki – 50 g (1 garść) Babka płesznik – 5 g (1 łyżeczka) Orzeszki ziemne – 30 g (1 garść) Jogurt roślinny, np. kokosowy – 150 ml (1 opak.)   Wartości odżywcze posiłku E: 504 kcal B: 16 g Tł: 28 g W: 50 g Bł.: 8 g   Przepis Gotujemy napój roślinny z babką płesznik. Następnie w miseczce umieszczamy orzechy oraz płatki owsiane. Zalewamy ciepłym napojem i pozostawiamy na ok. 2 minuty, do nasiąknięcia płatków płynem. Po chwili dodajemy owoce i jogurt. Całość mieszamy i zjadamy. II Śniadanie Kanapka z pastą warzywną, chudą wędliną, sałatą lodową, pomidorem, kiełkami lucerny i papryką Składniki Bułka owsiana – 80 g (1 szt.) Pasta warzywna - 20 g (2 łyżeczki) Sałata rzymska - 35 g (1 duży liść) Polędwica z kurczaka – 15 g (1 plaster) Pomidor – 80 g (1/2 szt.) Papryka czerwona – 80 g (1/2 szt.) Kiełki lucerny – 15 g (1 łyżka)   Wartości odżywcze posiłku E: 328 kcal B: 15 g Tł: 6 g W: 58 g Bł.: 9 g   Przepis Bułkę kroimy na pół i smarujemy pastą warzywną. Na pastę kładziemy polędwicę z kurczaka, liść sałaty, pokrojonego pomidora oraz kiełki lucerny. Paprykę myjemy i kroimy w słupki, chrupiemy do kanapki. Obiad Makaron ryżowy w aromatycznym sosie pomidorowym z warzywami i tofu Składniki Makaron ryżowy – 100 g (1 porcja) Cukinia – 90 g (1/2 szt.) Papryka czerwona – 80 g (1/2 szt.) Marchewka – 45 g (1 szt.) Papryka słodka – 1 g (1/2 łyżeczki) Oliwa z oliwek – 10 g (2 łyżeczki) Tofu naturalne – 90 g (1/2 kostki) Pomidory z puszki – 400 g (1 puszka) Przyprawa curry – 3 g (1 łyżeczka) Bazylia świeża – 3 g (1 garść) Sól – szczypta Pieprz – szczypta Sos sojowy – 30 g (3 łyżki)   Wartości odżywcze posiłku E: 618 kcal B: 23 g Tł: 17g  W: 97 g Bł.: 14 g   Przepis Cukinię i marchewkę myjemy i ścieramy na tarce. Pozostałą część papryki ze śniadania kroimy w paski. Na patelni rozgrzewamy oliwę i dodajemy przygotowane warzywa. Całość smażymy ok. 4–5 minut, następnie dodajemy pokruszone tofu, sos sojowy. Dodajemy aromatyczne przyprawy i całość dusimy przez ok. 5 minut. W tym czasie gotujemy makaron według instrukcji na opakowaniu. Dodajemy do potrawki warzywnej i tofu soczyste pomidory z puszki. Całość przykrywamy i dusimy przez kolejne 5 minut. Doprawiamy solą i pieprzem. Podajemy z ugotowanym makaronem i świeżymi listkami bazylii. Podwieczorek Banan – 120 g (1 sztuka) Wartości odżywcze posiłku E: 119 kcal B: 1 g Tł: 0 g W: 27 g Bł.: 3 g   Przepis Zjedz banana w formie przekąski. Kolacja Sałatka z komosy ryżowej z tuńczykiem, jajkiem i warzywami Składniki Komosa ryżowa – 35 g (0,2 szklanki) Tuńczyk w oleju – 60 g (1/2 opakowania) Jajko – 55 g (1 sztuka) Szpinak świeży – 50 g (2 garście) Pomidorki koktajlowe – 100 g (5 sztuk) Sok z cytryny – 6 g (1 łyżka) Sól – szczypta Pieprz ziołowy – 2 g (1/2 łyżeczki) Zioła prowansalskie – 3 g (1 łyżeczka)   Wartości odżywcze posiłku E: 411 kcal B: 29 g Tł: 15 g W: 42 g Bł.: 7 g   Przepis Komosę ryżową i warzywa opłukujemy pod bieżącą wodą. Następnie komosę gotujemy zgodnie z instrukcją na opakowaniu, a pomidorki kroimy na połówki. Jajko gotujemy na twardo z dodatkiem soli, po ugotowaniu kroimy w ćwiartki. Wszystkie składniki umieszczamy w misce, dodajemy przyprawy i delikatnie mieszamy do połączenia smaków. Wskazówki dla dietetyka Nie wprowadzono ścisłych restrykcji żywieniowych w jadłospisie chorej, tzn. nie wykluczono całkowicie produktów glutenowych (wykluczona choroba trzewna) oraz dopuszczono niewielkie liczby nasion roślin strączkowych w diecie oraz mleka i jego produktów, z uwagi na wnioski uzyskane podczas wywiadu żywieniowego. Testy serologiczne w kierunku celiakii (przeciwciała w klasie IgA przeciwko transglutaminazie tkankowej i całkowite IgA) są szczególnie zalecane w przypadku IBS – postać biegunkowa i IBS – postać mieszana. Ich wykonanie potwierdziło wykluczenie choroby trzewnej i nie wprowadzono odgórnie zaleceń dla diety bezglutenowej, która bardzo często jest wprowadzana odgórnie przy każdej postaci IBS. Ze względu na częste współistnienie SIBO u pacjentów z IBS (zwłaszcza w postaci z dominującą biegunką i rozległymi wzdęciami) badanie oddechowe w kierunku SIBO powinno być włączone do diagnostyki ogólnej. Korzystne przy IBS jest zmniejszenie liczby produktów z laktozą, np. zamiana mleka na produkty bezlaktozowe i ich zamienniki, np. napoje roślinne fortyfikowane. Dotychczasowe badania wskazują na szczepozależność probiotyków w eliminacji uciążliwych objawów w leczeniu IBS-C. Zastosowanie preparatu z udziałem bakterii z rodzaju Bifidobacterium i/lub Lactobacillus (np. Lactobacillus acidophilus LA 102, Lactobacillus reuteri DSM 17938, Lactobacillus rhamnosus GG, Bifidobacterium infantis 35624, Bifidobacterium animalis subps. Lactis BL050) może zwiększyć skuteczność terapii w zaparciowej postaci jelita nadwrażliwego. Warto w tym temacie poddać się sugestii lekarza gastrologa, który dobierze najwłaściwszy preparat. Wybrano suplement diety zawierający szczepy bakterii kwasu mlekowego Lactobacillus reuteri Gastrus (DSM 17938). Ze względu na ścisłą interakcję jelitowo-mózgową w patogenezie IBS i występujące objawy nie tylko ze strony przewodu pokarmowego, ale i natury psychicznej, na jakie skarżyła się pacjentka (obniżona jakość życia, niska samoocena, perfekcjonizm itd.), zasugerowano chorej skorzystanie z pomocy psychoterapeuty. Warto po około 3 miesiącach od wprowadzenia modyfikacji żywieniowych wykonać ponowne badania morfologii krwi w celu oceny parametrów lipidowych i gospodarki węglowodanowej oraz stężenia poziomu witaminy D3. Bibliografia Andrych K., Zespół jelita drażliwego w świetle najnowszych wytycznych, „Varia Medica” 2(3), 2019, 89–95. Gumiela D., Postępowanie dietetyczne u osób chorujących na zespół jelita drażliwego (IBS), „Forum Zaburzeń Metabolicznych” 11(3), 2020, 121–127. Ford A.C. et al., American College of Gastroenterology Monograph Management of Irritable Bowel Syndrome, „The American Journal of Gastroenterology” 2018. Van Lanen A.S., de Bree A., Greyling A., Efficacy of a low-FODMAP diet in adult irritable bowel syndrome: a systematic review and meta-analysis, „Eur J Nutr” 2021. Varjú P., Farkas N., Hegyi P. et al., Low fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols (FODMAP) diet improves symptoms in adults suffering from irritable bowel syndrome (IBS) compared to standard IBS diet: A meta-analysis of clinical studies, „PLoS One” 14, 12(8), 2017, 182942. Pietrzak A., Lipiński M., Rydzewska K. et al., Guidelines on the management of irritable bowel syndrome, „Prz Gastroenterol” 13(4), 2018, 259–288. Gąsiorowska J., Czerwionka-Szaflarska M., Zespół przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego a zespół jelita nadwrażliwego, „Prz Gastroenterol” 8(3), 2013, 165–171. Mezzasalma V. et al., A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial: The Efficacy of Multispecies Probiotic Supplementation in Alleviating Symptoms of Irritable Bowel Syndrome Associated with Constipation, „Biomed Res Int.” 2016, 4740907. Sun J.R. et al., Efficacy and safety of probiotics in irritable bowel syndrome: A systematic review and meta-analysis, „Saudi J Gastroenterol.” 26(2), 2020, 66–77.   Pozostałe pozycje dostępne u autorki.

Endometrioza to przewlekła choroba o podłożu zapalnym, której diagnoza oraz skuteczna terapia w dalszym ciągu sprawia wiele trudności. W niniejszym artykule przedstawiono zarówno dietozależne czynniki zwiększające lub zmniejszające ryzyko występowania endometriozy, jak i rolę właściwej suplementacji.

Endometrioza to przewlekła choroba zapalna, która dotyka miliony pacjentek na świecie. Niestety, pomimo upływającego czasu wciąż jest dla nas zagadką. Coraz liczniejsze dowody wiążą ją z chorobą wielogenową, dodatkowo zwracając szczególną uwagę na możliwe źródło epigenetyczne. Opracowanie ma na celu podsumowanie obecnie posiadanej wiedzy umożliwiającej wcześniejsze postawienie prawidłowej diagnozy i wytyczenie jak najlepszej ścieżki terapeutycznej. Ponadto chcielibyśmy zwrócić uwagę badaczy na wciąż nierozwiązane zagadki, jakie stawia przed nami ta choroba.

Niezmiennie od ponad 10 lat wyznacza standardy pracy dietetyka. Oferuje innowacyjne rozwiązania wspierające specjalistów w procesie układania planów żywieniowych, jak również  rozwoju ich biznesu. Uznawany na najbardziej profesjonalne narzędzie dla dietetyków. Mowa o programie DietetykPro. Dlaczego jest najczęściej wybierany przez dietetyków, ale również psychodietetyków i trenerów?

Sprawdźcie nowość od PZWL „Nie tylko dieta w nadwadze i otyłości”!

Uzyskanie obfitych i zdrowych plonów z ogrodu wymaga odpowiedniego planowania, pielęgnacji i wiedzy. Warto wziąć pod uwagę takie czynniki, jak gleba, nawadnianie czy ogólny wybór roślin.

Jak zacząć jeść w zgodzie ze sobą i czerpać satysfakcję z jedzenia? Dlaczego diety odchudzające rzadko kiedy są naprawdę skuteczne? W jaki sposób emocje, stres i psychika wpływają na nasze nawyki żywieniowe? Jak mądrze reagować na potrzeby ciała? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań można znaleźć w książce Joanny Michaliny Jurek i Kingi Wittenbeck Psychodietetyka dla każdego, czyli o zdrowej relacji z jedzeniem, wydanej przez PZWL Wydawnictwo Lekarskie.

W te wakacje nie ma mowy o nudzie! Kot Mleczysław i jego przyjaciółka Mleczna Kita zapraszają wszystkie dzieci do wspólnej zabawy w ramach akcji "Mamy kota na punkcie mleka". To wyjątkowa okazja, by połączyć przyjemne z pożytecznym – uczymy się i bawimy, a wszystko to w towarzystwie wyjątkowych kocich bohaterów.