Orkisz jest starożytnym zbożem, które odzyskuje popularność w dzisiejszych czasach jako alternatywa dla mąki pszennej. Zawiera on więcej składników odżywczych i substancji biologicznie czynnych niż tradycyjna pszenica zwyczajna. W tym artykule przyjrzymy się wartości odżywczej orkiszu i jego wpływowi na zdrowie, a także sposób jego wykorzystania w kuchni.

Poświąteczny stres, ponura pogoda czy rosnąca presja finansowa – podobno wszystko to kumuluje się w tzw. „Blue Monday” – najsmutniejszy dzień roku, przypadający w trzeci poniedziałek stycznia. Badania pokazują jednak, że zaledwie u 8% Polaków „Blue Monday” wzmaga występowanie mikrostresów. Zdecydowanie bardziej stresuje nas pęd przedświątecznego okresu, kłótnie z rodziną, czy odkładanie zadań na później1.

Potas, będący jednym z najważniejszych pierwiastków w organizmie człowieka, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jego stężenie we krwi ma istotny wpływ na wiele procesów zachodzących w naszym ciele. W niniejszym artykule omówimy zarówno objawy niedoboru potasu, jak i skutki nadmiaru tego pierwiastka oraz źródła potasu w diecie. Przyjrzymy się też jaki potas można znaleźć w aptece - potas lek bez recepty i w formie suplementu.

28 grudnia swoją premierę ma kampania edukacyjna „Żyj zdrowo. Twoja skóra”. Projekt ukazał się w prenumeracie online Gazety Wyborczej, na kanałach wyborcza.pl i medonet.pl, za pośrednictwem newsletter’u medexpress oraz na autorskim portalu www.byczdrowym.info. Kampania jest realizowana z ramienia wydawnictwa Mediaplanet.? Publikacja została objęta patronatem przez następujące Instytucje: Instytut Mikroekologii Food Forum Glos Seniora Fundacja Żyjmy Zdrowo Polskie Towarzystwo Medycyny Styl Życia Polskie Towarzystwo Dermatologiczne Stowarzyszenie Sarcoma Polskie Towarzystwo Chorób Atopowych Fundacja Alabaster Stowarzyszenie "3majmy się razem" Wraz z Partnerami i wybitnymi ekspertami kompleksowo poruszono tematy budujące świadomość społeczną w kontekście zdrowia skóry jak i ogólnego stanu zdrowia w tym również układu stawowo-kostnego. Kampania skupia się na szerokim spektrum tematycznym pomagając w nabywaniu umiejętności rozpoznawania objawów. Ma na celu zachęcanie do profilaktyki oraz wczesnej diagnozy i leczenia różnych schorzeń, a także do wprowadzania zdrowych nawyków i utrzymywania prawidłowej higieny życia. Publikacja stanowi głos cenionych specjalistów! Na okładce znalazła się Pani Lara Gessler, która zmaga się z atopowym zapaleniem skóry - utożsamia się z problemem, dlatego postanowiła zaangażować się w kampanię. W publikacji dzieli się swoim doświadczeniem i wspiera innych w radzeniu sobie z podobnymi trudnościami. Zapraszamy do lektury! ➡️LINK

Wydawnictwo Medyczne to nowoczesna platforma dedykowana profesjonalistom w dziedzinie medycyny, oferująca szeroki zakres rzetelnych i specjalistycznych materiałów edukacyjnych. Stanowi nieocenioną pomoc zarówno dla doświadczonych lekarzy, jak i studentów medycyny, którzy szukają zaufanego źródła informacji. Na platformie można znaleźć prestiżowe czasopisma, takie jak Praktyczna Fizjoterapia, Food Forum, Forum Pediatrii Praktycznej oraz Stomatologia Practise & Cases, które cieszą się uznaniem w środowisku naukowym i są regularnie aktualizowane zgodnie z najnowszymi wytycznymi. Bogata Oferta Edukacyjna Wydawnictwa Medycznego Wydawnictwo Medyczne oferuje szeroki wybór specjalistycznych czasopism, e-kursów, szkoleń stacjonarnych, webinariów i konferencji. Wszystkie te formy edukacyjne wspierają praktyczną naukę i pozwalają na zdobywanie nowych umiejętności oraz nawiązywanie kontaktów zawodowych. E-kursy i Webinaria: Interaktywne kursy online, które umożliwiają zdobycie wiedzy z dowolnego miejsca i w dogodnym czasie. Szkolenia Stacjonarne: Organizowane na terenie całego kraju warsztaty i konferencje prowadzone przez wybitnych specjalistów. Konferencje i Sympozja: Umożliwiają wymianę doświadczeń, nawiązanie nowych kontaktów oraz dyskusję nad najnowszymi odkryciami medycznymi. Specjalizacje Wydawnictwa Medycznego Jednym z kluczowych atutów Wydawnictwa Medycznego jest szeroki zakres specjalizacji, który umożliwia profesjonalistom z różnych branż medycznych dostęp do najnowszej wiedzy i narzędzi. Obejmuje to m.in.: FIZJOTERAPIA I REHABILITACJA DERMATOLOGIA DIABETOLOGIA DIETETYKA GASTROENTEROLOGIA GINEKOLOGIA I POŁOŻNICTWO KARDIOLOGIA NEUROLOGIA DZIECIĘCA ORTOPEDIA PEDIATRIA STOMATOLOGIA MEDYCYNA NATURALNA   FAQ – Najczęściej Zadawane Pytania 1. Jakie czasopisma znajdują się w ofercie Wydawnictwa Medycznego? W naszej ofercie znajdują się m.in. Praktyczna Fizjoterapia, Food Forum, Forum Pediatrii Praktycznej oraz Stomatologia Practise & Cases. Lista wszystkich czasopism dostępna jest tutaj. 2. Czy kursy są dostępne online? Tak, Wydawnictwo Medyczne oferuje wiele kursów online, które można realizować z dowolnego miejsca. Lista kursów online dostępna jest tutaj. 3. Jakie specjalizacje obejmuje Wydawnictwo Medyczne? Platforma obejmuje większość specjalizacji medycznych, w tym m.in gastroenterologia, fizjoterapia, dermatologia, kardiologia, neurologia dziecięca, pediatria i wiele innych. 4. Jakie są korzyści z uczestnictwa w szkoleniach stacjonarnych? Szkolenia stacjonarne pozwalają na bezpośredni kontakt z ekspertami, zdobycie praktycznych umiejętności oraz nawiązanie kontaktów zawodowych. 5. Czy Wydawnictwo Medyczne organizuje konferencje? Tak, organizujemy konferencje i kongresy, które stanowią doskonałą okazję do wymiany doświadczeń oraz poznania najnowszych osiągnięć w różnych dziedzinach medycyny.

Według badania „Barometr humanitarny” Lekarzy bez Granic, jedynie 9% Polaków pomaga regularnie1. Dlatego Maczfit wspólnie z Fundacją Herosi wystartował z kampanią „Podaruj pomoc NA CAŁY RAK”, której celem jest zwrócenie uwagi na potrzebę systematycznego wspierania dzieci chorych na nowotwór. W ramach kampanii, Maczfit do 23.12.2023 r. będzie przekazywał 5 zł od każdego złożonego zamówienia na rzecz młodych podopiecznych Fundacji. Dowiedz się więcej i zobacz, jak Ty możesz pomóc.

Wigilijna kolacja to istotna część świątecznej tradycji, według której na stole powinno znaleźć się 12 potraw. Ich rodzaje uzależnione są od naszego położenia geograficznego, klimatu czy upodobań. Odpowiednio skomponowane menu uświetni ten wyjątkowy wieczór, a przy okazji pozwoli zadbać nam o odpowiedzialne i zrównoważone żywienie. Jak przyrządzić 12 potraw, aby zadbać o równowagę na wigilijnym stole? Na świątecznych stołach Polaków królują ryby, pierogi, barszcz i pyszne słodkości. W trakcie wigilijnej uczty – zazwyczaj zajęci rozmowami z bliskimi –  rzadko zastanawiamy się jednak nad tym, czy potrawy, które spożywamy, są zdrowe, czy ile kalorii zawierają. Niestety, często efektem tego nieświadomego biesiadowania jest uczucie ociężałości i przejedzenia. Na szczęście istnieją proste metody, pozwalające zadbać o balans i równowagę podczas świętowania. Czym jest równowaga na talerzu? Równowaga na talerzu odgrywa kluczową rolę w zdrowym odżywianiu i utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pozwala ona na komponowanie posiłków w taki sposób, aby zapewnić organizmowi odpowiednią ilość składników odżywczych, a także różnorodność smaków i tekstur. Oznacza to, że posiłek powinien dostarczać wszystkich niezbędnych składników odżywczych w odpowiednich proporcjach, a jednocześnie być atrakcyjny sensorycznie. Równowaga na talerzu nie tylko korzystnie wpływa na zdrowie, ale także pomaga zaspokoić różnorodne potrzeby smakowe, co sprawia, że jedzenie staje się bardziej satysfakcjonujące. W kontekście świątecznej kolacji, dbanie o równowagę na talerzu może pomóc w uniknięciu uczucia przejedzenia i zapewnić przyjemne doświadczenie kulinarne.  - Zrównoważona kolacja wigilijna, oparta na właściwych proporcjach białka, węglowodanów, tłuszczów, cukrów, witamin i składników mineralnych, jest kluczem do dobrego samopoczucia w okresie świątecznym. Brak równowagi na talerzu może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych, w tym niestrawności i wzdęć. W celu uniknięcia niechcianych skutków ubocznych przejedzenia, warto postawić na najzdrowsze potrawy wigilijne – twierdzi Jadwiga Przybyłowska, dietetyk i ekspertka kampanii „Słodka Równowaga”.  Zrównoważona wigilia - komponujmy jadłospis z głową Świąteczne potrawy powinny cieszyć zarówno oko i żołądek. Przygotowując więc dania wigilijne wybierajmy takie, które przyniosą najwięcej korzyści naszemu organizmowi. Chociaż niektóre potrawy bywają kaloryczne, wiele z nich jest pełne dobroczynnych składników. Zaliczamy do nich zupy, które stoją na szczycie zdrowotnego rankingu dań świątecznych. - Barszcz czerwony, grzybowa i zupa z suszu wyróżniają się nie tylko wyjątkowym smakiem, ale także bogactwem wartości odżywczych. Przy założeniu, że są one przygotowywane tradycyjnie w domu, a nie jedynie podgrzewane z butelki czy kartonu, stają się zdrowym wyborem na wigilijnym stole. Zupa i kompot z suszu to źródła składników mineralnych oraz witamin takich jak: A, C, E, K, a także witamin z grupy B. Ciepła zupa rozgrzewa organizm, wpływa korzystnie na śluzówkę żołądka i jelit, daje uczucie sytości. Zupa grzybowa o ile jest esencjonalna - na bazie własnego bulionu warzywnego i z dużą zawartością grzybów może wzbogacić nasz organizm w błonnik, białko, potas, antyoksydanty takie jak. m.in. selen, oraz witaminy z grupy B, zwłaszcza B1, B2 i B3. Szczególnie wartościowym elementem wigilijnego menu jest jednak barszcz czerwony, jeżeli jest przygotowany na zakwasie buraczanym. Sok z buraków, główny składnik barszczu, ma udowodnione korzystne właściwości, zwiększające wydolność organizmu. Jest to źródło antyoksydantów, kwasu foliowego i składników mineralnych, ale także bakterii probiotycznych pochodzących z zakwasu, o ile barszcz nie jest zagotowany. – mówi Jadwiga Przybyłowska. W wigilię warto także skierować naszą uwagę na wyjątkowy świat rybnych smaków. Ryby, dostępne w różnorodnych postaciach świątecznych potraw, to prawdziwa skarbnica wartości odżywczych. - Karp, śledź i ryba po grecku to trzy charakterystyczne potrawy, które często goszczą na wigilijnym stole. Karp jest źródłem białka oraz witamin z grupy B. Śledź, z kolei, to ryba morska, która zasługuje na wysokie miejsce w rankingu potraw wigilijnych. Bogaty w kwasy omega-3, pełnowartościowe białko oraz witaminy A, E, i D3, śledź jest korzystnym składnikiem diety. Unikając dodatku takiego jak śmietana, a zastępując ją jogurtem naturalnym lub olejem lnianym czy oliwą z oliwek - możemy cieszyć się smakiem śledzia w zdrowszej wersji. Ryba po grecku to danie, które nie tylko przyciąga smakiem, ale również dostarcza cennych składników odżywczych. Przygotowywane z ryb morskich, takich jak sola czy dorsz, potrawa ta oferuje wartościowe białko, dobry tłuszcz, składniki mineralne, witaminy i błonnik z warzyw – komentuje Jadwiga Przybyłowska, dietetyk  i ekspertka kampanii „Słodka Równowaga”.  Pamiętajmy  jednak, żeby uczynić dania rybne nie tylko smakowitymi, ale również pełnymi korzyści dla zdrowia. Aby uniknąć nadmiaru kalorii, warto wybierać metody przygotowania, które minimalizują dodatek tłuszczu, takie jak gotowanie, duszenie czy pieczenie. Ograniczenie ilości panierki i smażenia głębokiego może zdecydowanie zredukować kaloryczność potrawy. Dodatkowo, świeże zioła i przyprawy, takie jak tymianek, rozmaryn czy cytryna, nie tylko nadadzą intensywny smak, ale także zdrowy charakter dań rybnych. W czasie Wigilii niezmiennie obecne na polskich stołach są uszka i pierogi. Niestety nie zawsze są one najodpowiedniejszą opcją dla naszego organizmu. Dlatego warto zadbać o najlepszą wersję tych tradycyjnych dań. Najzdrowsze są te gotowane, bez konieczności podsmażania. Taki sposób przygotowania nie tylko redukuje kaloryczność potrawy, ale także ułatwia proces trawienia. Pierogi z nadzieniem z kapusty i grzybów stanowią sycącą i zdrową propozycję, zwłaszcza gdy są tylko gotowane, nie smażone. - Dodatkowo, chcąc zadbać o najzdrowszą wersję pierogów i uszek warto zastanowić się nad dodatkiem mąki z pełnego przemiału lub typu graham do przygotowania ciasta. Taka alternatywa wprowadzi dodatkowe wartości odżywcze do całego dania – radzi dietetyk. Na wigilijnym stole nie może zabraknąć także słodkiego deseru. Jeśli już decydujemy się na tę przyjemność, warto zadbać o odpowiednie zbilansowanie słodkości. Unikajmy serwowania wszelkich małych przekąsek, takich jak cukierki czy ciasteczka, które mogą wprowadzić dodatkowe kalorie. Wybierajmy desery i ciasta, które są umiarkowanie słodzone. Czasem mniej znaczy lepiej. Postawmy na 2-3 desery, które zaspokoją łaknienie słodyczy nasze oraz gości, ale pozwolą także na zachowanie zdrowej równowagi. - Sernik to zarówno wyborny deser, jak i źródło pełnowartościowego białka i wapnia. Natomiast makowiec, z makiem, orzechami i rodzynkami, to nie tylko wykwintne ciasto świąteczne. Mak, obfitujący w błonnik, wapń i żelazo, dodaje mu wartości odżywczej. Wybierając makowiec, sięgamy po tradycję, ale również po składniki korzystne dla naszego zdrowia. Piernik, z aromatycznymi przyprawami, wprowadza na wigilijny stół intensywny smak i aromat. Cynamon, imbir i goździki nie tylko dodają charakteru temu ciastu, ale również przyśpieszają metabolizm –  mówi dietetyk Jadwiga Przybyłowska, ekspertka kampanii „Słodka Równowaga”. Pamiętajmy, że tradycyjna kuchnia wigilijna ma do zaoferowania wiele zdrowych dań, pełnych probiotyków, witamin i mikroelementów. Komponujmy menu świąteczne z rozsądkiem, uwzględniając tylko niezbędne pozycje dań wigilijnych. Równowaga na talerzu a zrównoważone jedzenie Dobieranie świątecznych dań to jednak nie wszystko. Mimo, że coraz częściej rezygnujemy z ciężkostrawnych i kalorycznych dań, złe samopoczucie i tak nam towarzyszy. Gdzie popełniamy błąd? - Skomponowanie zdrowego jadłospisu wigilijnego to dopiero początek. Uczucie przejedzenia w trakcie wigilijnej kolacji może wynikać z kilku innych czynników. Po pierwsze, charakterystyczna dla świątecznych stołów obfitość potraw sprawia, że często sięgamy po większe ilości jedzenia, niż jesteśmy w stanie zjeść. Bez względu na to czy delektujemy się zdrowszymi wariantami tradycyjnych potraw niepożądane skutki uboczne przejedzenia i tak się pojawiają. Kolejnym aspektem jest emocjonalny wymiar świąt. Wigilia to czas, kiedy chętnie sięgamy po ulubione potrawy, czasem kojarzące się z nostalgią czy wspomnieniami. Wzmożone emocje mogą wpływać na to, że przestajemy się kontrolować. Dlatego warto uwzględniać spacery i inne formy aktywności fizycznej w okresie świątecznym, które sprawią że spalimy nadmiar kalorii, ale też wpłyną korzystnie na emocje i pozwolą się lepiej zrelaksować – radzi Jadwiga Przybyłowska. Aby uniknąć nieprzyjemnych skutków związanych z przejedzeniem w trakcie wigilijnej kolacji, warto przestrzegać kilku istotnych zasad. Kluczowym elementem jest rozpoczęcie świątecznego posiłku bez uczucia głodu, co pozwoli uniknąć pochłaniania potraw w pośpiechu. Spożycie dwóch lekkich posiłków w ciągu dnia pomoże zadbać o równowagę układu pokarmowego. W trakcie kolacji warto zastosować zasadę "jednego talerza", ograniczając liczbę spożywanych potraw do tego, co zmieści się na jednym talerzu. Unikniemy w ten sposób pokusy przejedzenia się, a jednocześnie skosztujemy różnorodnych smaków. Spożywanie odpowiedniej ilości płynów, takich jak woda, herbata czy kompot z suszonych owoców, ułatwi trawienie. Ważne jest również zachowanie umiaru w jedzeniu, co może znacząco wpłynąć na komfort trawienia. Małe porcje na talerzu i przerwy podczas konsumpcji to proste kroki do utrzymania równowagi między delektowaniem się świątecznymi smakami a dbałością o samopoczucie. Aby dodatkowo zadbać o równowagę po obfitym posiłku, możemy zaproponować rodzinie spacer do parku czy po naszym mieście, podziwiając jednocześnie świąteczne iluminacje. W trakcie godziny takiego spaceru możemy spalić nawet 200 kcal, a przede wszystkim dajemy odpocząć naszym żołądkom, które odwdzięczą się dobrym samopoczuciem. Nawet coś tak prostego, jak spacer, odciągnie nas od jedzenia, umożliwiając jednocześnie rozwijanie więzi z bliskimi. Po wspólnej aktywności na świeżym powietrzu możemy powrócić do dalszej, oczywiście zrównoważonej konsumpcji.

Składniki Pudding 1 kubek (2,4 dl) niesłodzonego mleka waniliowo-migdałowego 2 torebki herbaty żeńszeniowej 1/4 kubka (32 g) organicznych nasion chia 1 łyżeczka syropu klonowego 1/2 łyżeczki sproszkowanego żeń-szenia amerykańskiego 1/4 łyżeczki zmielonego cynamonu 1/4 łyżeczki zmielonego kardamonu 1/4 kubka (65 g) jogurtu kokosowego   Dodatki 1 łyżka syropu klonowego 4 łyżki pestek granatu 4 łyżki prażonych pistacji, zmiażdżonych   Sposób przygotowania W małym rondelku na średnim ogniu gotować mleko migdałowe. Po doprowadzeniu do wrzenia wyłączyć ogień, dodać torebki z herbatą, przykryć i parzyć przez 10 minut. Po wyjęciu torebek wycisnąć z nich cały płyn, a potem je wyrzucić.  Rozdzielić nasiona chia do dwóch małych słoików ze szczelnymi pokrywkami. Do obu słoików rozlać po równo mleka. Rozdzielić między oba słoiki syrop klonowy, sproszkowany żeń-szeń, cynamon i kardamon; przykryć, wstrząsnąć, a następnie zostawić w lodówce na noc. Rano wyjąć puddingi z lodówki, polać je jogurtem kokosowym i nałożyć na każdy z nich połowę dodatków. Smacznego!  Świetnie jest rozpocząć dzień od zjedzenia puddingu z chia, niezależnie od tego czy czeka nas długi trening, czy wytężona praca. Podstawę tego dania stanowią saszetki herbaty żeńszeniowej namoczone w mleku migdałowym, a także sproszkowany żeń-szeń amerykański. Wersja poszerzona jest bardziej czasochłonna, jednak przygotowanie tego puddingu dzień wcześniej zapewni nam łatwe i energetyzujące śniadanie na wynos!

W ostatnich latach neuronauka przechodzi prawdziwy boom – popularność tej dziedziny zauważa się także w mainstreamie, coraz więcej słyszy się m.in. o neuroplastyczności i sposobach dbania o centralny ośrodek naszych ciał – czyli właśnie o mózg. Jak działa układ nerwowy? Czym są neuroprzekaźniki? Jaki związek z mózgiem ma mikrobiota jelitowa? Na te i inne pytania odpowiada dr Asia Podgórska w swojej książce Tak działa mózg.  Pierwszą część niniejszej pozycji stanowi wprowadzenie do tematu neurobiologii – bardzo istotne, by zrozumieć istotę działania nie tylko mózgu, ale i całego układu nerwowego. Dr Podgórska wyjaśnia jego zawiłości, poruszając także temat neuroprzekaźników, neurogenezy i neuroplastyczności. W kolejnych rozdziałach skupia się na tym, w jaki sposób nasze codzienne wybory i nawyki mogą wpływać na zdrowie mózgu – mowa m.in. o diecie i odżywianiu, wzajemnych powiązaniach między mikrobiotą jelitową a mózgiem, śnie i aktywności fizycznej. Teoria łączy się z praktyką, by pozostawić czytelników ze wskazówkami, które mogą wcielić w życie, by lepiej zatroszczyć się o swój mózg.  Osobom zajmującym się dietetyką szczególnie ciekawe wydać się mogą wspomniane już rozdziały – Dieta i odżywianie oraz Dobrostan jelit a mózg. W pierwszym z nich autorka porusza m.in. temat diety wysokocukrowej i jej oddziaływań na zdrowie mózgu, odnosi także kwestie zdrowego żywienia do możliwości wystąpienia chorób neurodegeneracyjnych, jak chociażby choroba Alzheimera. Nie zabrakło informacji o wpływie poszczególnych składników odżywczych na mózg i zdolności poznawcze – także witamin i składników mineralnych. Rozdział dotyczący dobrostanu jelit porusza m.in. temat powiązań między mikrobiotą jelitową a zdrowiem psychicznym, jest także wzbogacony o kilkanaście wskazówek, dzięki którym lepiej można zadbać o mikrobiotę jelitową, a tym samym – o zdrowie tak ważnego narządu, jakim jest ludzki mózg.  Tak działa mózg to ciekawa pozycja, która sprawdzi się u osób żądnych wiedzy opartej na najnowszych doniesieniach naukowych, ale także zainteresowanych holistycznym podejściem do zdrowia. A jaki jest najważniejszy wniosek? To fakt, że zdrowie mózgu zależy tak bardzo od nas samych – i że w każdej chwili możemy zadbać o nie jeszcze lepiej.

Powszechnie przyjmuje się, że przepis kulinarny nie jest przedmiotem prawa autorskiego. Powyższe stwierdzenie mogłoby być pierwszym i ostatnim zdaniem opracowania w zakresie ochrony prawno-autorskiej działalności kulinarnej.  Są jednak osoby, które podejmują trud podjęcia dyskusji w zakresie powszechnie przyjętych założeń i sfalsyfikowania definitywnych tez przyjętych w doktrynie lub orzecznictwie. Koneserzy, znawcy, pasjonaci wciąż na nowo otwierają dyskusję.  Od strony formalnej Kiedy szukamy informacji, jak chronić utwór kulinarny, w powszechnie dostępnych źródłach znajdujemy ogólną informację, że przepis kulinarny nie podlega ochronie na gruncie prawa autorskiego, ponieważ zgodnie ze Słow­nikiem języka polskiego jest to jedynie wskazówka określająca sposób wykonywania jakiejś potrawy. Zgodnie z art. 1 ust. 21 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. Nie ma natomiast wątpliwości, że przepis jako taki może być częścią innego utworu, który bezspornie podlega ochronie – książki kucharskiej czy bloga kulinarnego. Nie ma także wątpliwości, że forma przedstawienia przepisu lub gotowego dania – artystycznego, bardzo charakterystycznego opisu lub wykonanej fotografii podlega ochronie jako utwór. Jednak szeroko pojęte kulinaria to nie tylko sama treść przepisu czy fotografia, ale także wszystko, co sprawia, że produkt lub potrawę możemy odbierać wszystkimi zmysłami. Tylko pomysł? Zapoznając się z opracowaniami dotyczącymi kulinariów, można odnieść wrażenie (zwłaszcza gdy opracowanie ma formę tekstu prawniczego), że wszystko, co dzieje się wokół jedzenia, sprowadza się do pomysłu kucharza, który często czerpie z tradycji kulinarnych. Trudno jest zatem dostrzec w tym akcie czystą fantazję twórcy. Jednak, w dzisiejszych czasach, w których istnieje dostęp do coraz bardziej egzotycznych składników oraz możliwości stworzenia wręcz części lub całości potrawy, nie można wykluczyć spełnienia (przez sam dobór składników i ich proporcji) przesłanki oryginalności i indywidualności. Co więcej – jako przedmiot ochrony można wskazać nie tylko spisaną procedurę tworzenia potrawy, ale także jej warstwę wynikową, czyli gotową potrawę. I mowa tu zarówno o jej wyglądzie i dodanych składnikach, jak i sposobie przyrządzenia czy podania. Niemniej jednak nie da się pominąć faktu, że fundamentem dania jest jednak jego smak. Wyśpiewać smak  Pogłębionej analizy w tym zakresie dokonał profesor Uniwersytetu Śląskiego dr hab. Piotr Ślęzak (Kulinaria w prawie własności intelektualnej, wyd. 1, Wolters Kluwer Polska, 2022), odnosząc się także do dorobku orzecznictwa europejskiego. Porównał on wyjątkowo trafnie kulinaria z utworem muzycznym, co do którego nie ma wątpliwości, że jest przedmiotem prawa autorskiego. Trudno zaprzeczyć twierdzeniu, że wrażenia estetyczne wywołane przez falę dźwiękową, czy też drgania źródła zjawisk akustycznych są podobne do wrażeń smakowych związanych z konkretną potrawą. Odbiór obydwu wrażeń jest tak samo silny i skoncentrowany na bodźcach, ale również – podobnie ulotny. Różnica jednak polega na tym, że smak niezwykle trudno jest zindywidualizować w sposób obiektywny. O ile więc składniki w potrawie można traktować tak, jak dźwięki w muzyce, których odpowiedni dobór tworzy kompozycję, co następnie pozwala odnaleźć w potrawie harmonię i rytm, to według obecnej tendencji orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nie jest możliwe dokonanie precyzyjnej i obiektywnej jego identyfikacji. Identyfikacja ta odbywa się zasadniczo na doznaniach i odczuciach smakowych, które są subiektywne i zmienne, ponieważ zależą między innymi od czynników związanych z osobą, która smakuje dany produkt, takich jak jej wiek, preferencje i nawyki żywieniowe, a nawet od miejsca i okoliczności, w jakich następuje degustacja (Wyrok TS UE w sprawie Levola Hengelo BV p. Smilde Foods BV). Jednakże TSUE koncentrując się na pojedynczym aspekcie, nie wziął pod uwagę, że produkt czy potrawa – jako wytwór aktywności człowieka – oddziałuje na wszystkie zmysły, a koncentrowanie się na percepcji odbiorcy znacznie ogranicza ocenę twórczego charakteru całego dzieła, któremu z pewnością można przypisać charakter twórczy. Tajemna receptura Dlaczego przypisanie ochrony prawnej kulinariom jest w ogóle ważne? Dziś coraz częściej pojawia się problem tzw. kradzieży intelektualnej. W przypadku kulinariów może to być przepisanie oryginalnego lub inspirowanego przepisu (procedury) od innego twórcy i opublikowanie jako własnego (tak było np. w sprawie zarzutu kopiowania przepisów z bloga Kwestia smaku w publikacjach Lidla w 2016 r.), może także polegać na skopiowaniu na potrzeby swojej działalności oryginalnego sposobu podania potrawy albo w końcu nazewnictwa czy reklamy.  Jeśli konkretna osoba poświęca swój czas, wykorzystuje swoją wiedzę, czerpie inspiracje z odbytych podróży, a także „eksperymentuje”, tworząc oryginalny smak dania, należy przypisać tej osobie miano twórcy. Twórca natomiast powinien, dla własnego bezpieczeństwa, skorzystać ze wszystkich możliwości ochrony swojego dzieła.  W pierwszej kolejności można sięgnąć po środki ochrony prawnej przewidziane w przepisach ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, która daje możliwość objęcia prawem ochronnym receptury spożywczej. Ma to zastosowanie najczęściej do wyodrębnionych produktów spożywczych, np. sery, jogurty czy napoje. Jeżeli autorski pomysł wdrażany jest w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, twórca może skorzystać z ochrony przewidzianej w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jednak w tym przypadku kryterium koniecznym jest pozostawienie przepisu czy procesu przygotowania potrawy wyłącznie do wiadomości przedsiębiorcy. Pozostaje zatem całkiem spory zbiór sytuacji wymykających się spod kontroli ww. przepisów. Stąd tak ważne jest, by bronić autorstwa zarówno w warstwie źródłowej, jak i wynikowej – oprócz niematerialnej strony autorstwa pozostaje bowiem spora część materialna zarabiania na cudzym pomyśle. Dzięki wnikliwości przedstawicieli doktryny stworzenie skutecznej drogi takiej ochrony, która będzie w stanie przekonać sądy i trybunały, jest możliwe.

Aktywność fizyczna jest częścią składową diety. Odpowiednio dobrane żywienie i wysiłek fizyczny to główne elementy zdrowego stylu życia. Pacjentom z cukrzycą typu 1 zalecany jest umiarkowany wysiłek fizyczny przez co najmniej 150 minut tygodniowo. Stężenie glukozy we krwi przed rozpoczęciem ćwiczeń warunkuje postępowanie pacjentów oraz niweluje strach przed późną hipoglikemią. Aktywny styl życia odgrywa kluczową rolę w leczeniu i prewencji cukrzycy typu 2.

Obecna różnorodność nurtów dietetycznych sprawia, że trudno jest podjąć decyzję, która dieta jest najlepsza dla zdrowia. Wzrasta liczba osób z nadwagą i otyłością, a spożycie cukru również rośnie. Insulinooporność, związana głównie z tkanką tłuszczową trzewną, prowadzi do zaburzeń metabolicznych. Dieta niskowęglowodanowa, szczególnie w przypadku cukrzycy typu 2, wykazuje korzystne efekty, takie jak obniżenie hemoglobiny glikowanej. Badania sugerują również pozytywne skutki diety niskowęglowodanowej w przypadku nadwagi, otyłości i chorób neurologicznych. Dla kobiet z zespołem policystycznych jajników zaleca się dietę opartą na produktach o niskim indeksie glikemicznym. Niemniej jednak, dieta niskowęglowodanowa może być niewystarczająca dla intensywnie trenujących osób. Badania nad jej właściwościami trwają, a wyniki są obiecujące, jednak nie jest to idealny system żywieniowy dla każdego.