Zespół jelita nadwrażliwego (IBS) to kompleksowe schorzenie o nieznanej etiologii, dotykające 13% populacji Polski, częściej kobiety. IBS ma cztery postacie: zaparciową (IBS-C), biegunkową (IBS-D), mieszaną (IBS-M) i niesklasyfikowaną (IBS-U). Objawy to przewlekły ból brzucha, problemy z wypróżnianiem, uczucie pełności i nadmierne wydzielanie gazów. Kryteria diagnostyczne uwzględniają nawracający ból brzucha przez co najmniej trzy miesiące, związany z procesem defekacji, zmianą częstości wypróżnień i wyglądem stolca. Czynniki ryzyka to zaburzenia psychiczne, stres, przebyte infekcje, leki, nieodpowiednie odżywianie i zanieczyszczenie środowiska. Mikrobiota jelitowa odgrywa istotną rolę, a zaburzenia jej składu mogą przyczynić się do IBS. Probiotyki, szczególnie Lactobacillus plantarum 299v, Bifidobacterium infantis 35624 i Saccharomyces cerevisiae, wykazują korzystne działanie w leczeniu IBS, poprawiając jakość życia pacjentów. Probiotykoterapia stanowi istotny element leczenia IBS, a wybór preparatu powinien być konsultowany z specjalistą.
Dział: Układ trawienny i probiotykoterapia
Dysbioza jelitowa to zmiany w liczebności i różnorodności mikrobioty jelitowej. Aktualnie nie ma „złotego standardu” w diagnostyce dysbiozy jelitowej. Nie określono także kryteriów diagnostycznych dysbiozy jelitowej. W praktyce klinicznej wykorzystuje się ogólnodostępne badania nieinwazyjne (głównie badanie mikrobiologiczne kału i testy oddechowe), które uwzględniono w schematach diagnostycznych chorób przewodu pokarmowego.
SIBO i IBS to często nakładające się na siebie schorzenia. Dieta low FODMAP stanowi najlepiej przebadane postępowanie żywieniowe. W trakcie jej stosowania następuje korzystne z perspektywy pacjenta zmniejszenie objawów klinicznych, ale i niekorzystna dla mikrobioty jelitowej redukcja niektórych szczepów bakteryjnych i SCFA. Istotna wydaje się podaż low FODMAP-owego błonnika prebiotycznego tj. PHGG dla wsparcia terapii w tej grupie pacjentów.
Zaburzenia odżywiania (ang. eating disorders, ED) wiążą się z pewnymi zaburzonymi wzorcami zachowań żywieniowych, które prowadzą do powikłań gastroenterologicznych, zależnych od rodzaju występującego zaburzenia. Niedożywienie spowodowane głodzeniem i utratą masy ciała prowadzi do zaburzeń mikrobioty jelitowej, co może generować objawy jelitowe. Niektóre z nich cofają się po wyleczeniu lub przejściu w stan remisji zaburzeń odżywiania, inne mogą rozwinąć się w chroniczne dolegliwości. Objawy ze strony przewodu pokarmowego są zależne od stanu nasilenia ED.
U około 1/3 pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (ang. inflammatory bowel disease, IBD) w remisji klinicznej rozpoznaje się zespół jelita nadwrażliwego (ang. irritable bowel disease, IBS). W takiej sytuacji klinicznej można wprowadzić leczenie dietetyczne – dietę low FODMAP (warto zaznaczyć, że nie jest to terapia pierwszego rzutu) i probiotykoterapię – podobnie jak w IBS bez IBD. Zastosowanie może znaleźć tutaj mieszanka probiotyczna – De Simone Formulation, którą stosuje się w terapii IBD, a także w terapii IBS. Leczenie dietetyczne oraz probiotykoterapię u pacjentów w remisji klinicznej IBD z objawami IBS należy prowadzić pod kontrolą lekarza prowadzącego oraz dietetyka klinicznego.
Artykuł omawia różnice między lekami a suplementami diety zawierającymi probiotyki na rynku polskim. Wyjaśnia, że leki służą do leczenia chorób, podczas gdy suplementy diety uzupełniają codzienną dietę. Autor podkreśla, że wiele probiotyków w Polsce jest dostępnych jako suplementy, co może sprawić pacjentom trudność w wyborze. Podając definicję probiotyku, artykuł wskazuje na kluczowe cechy dobrego suplementu, takie jak data ważności, szczegółowy skład i ilość żywych bakterii. Zaleca również rozważenie potrzeb pacjenta i wybór odpowiedniego preparatu, który może pomóc w konkretnych jednostkach chorobowych. Podsumowując, sugeruje, że warto wybierać sprawdzone produkty probiotyczne o ściśle określonych parametrach, które są zalecane w leczeniu określonych schorzeń.
Nietolerancja laktozy to stan występujący u ponad połowy światowej populacji. Postępowanie polega na wdrożeniu diety niskolaktozowej, suplementacji diety enzymem laktazy bądź łagodzeniu objawów, w zależności od stopnia nietolerancji laktozy. Badania naukowe wskazują jednak nowe skuteczne rozwiązanie, jakim jest probiotykoterapia. Niejednokrotnie udowodniono bowiem, że zmniejsza ona nasilenie objawów nietolerancji oraz bierze udział w trawieniu laktozy, jednocześnie wpływając na normalizację parametrów wodorowego testu oddechowego.
Choroby układu sercowo-naczyniowego są jedną z głównych przyczyn zgonów na całym świecie. Za ich rozwój w większości odpowiedzialne są czynniki środowiskowe, podlegające modyfikacji, w tym także mikrobiota jelit. Według doniesień naukowych mikrobiota jelit wpływa na pracę układu krążenia poprzez wiele mechanizmów, przede wszystkim wytwarzanie metabolitów. Wpływ mikrobioty jelit na układ sercowo-naczyniowy może być zarówno dobry, jak i zły. To, czy mikrobiota będzie stanowiła czynnik prewencyjny w chorobach układu krążenia, czy też czynnik ryzyka występowania takich chorób, zależy od składu mikroorganizmów jelitowych. W związku z tym, aby zapewnić równowagę mikrobioty jelit, a tym samym wpłynąć na zdrowie układu sercowo naczyniowego coraz częściej rozważa się zastosowanie odpowiednich pro- i prebiotyków.
Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (non-alcoholic fatty liver disease – NAFLD) to schorzenie charakteryzujące się gromadzeniem się nadmiaru tłuszczu w wątrobie u osób, które nie spożywają znaczących ilości alkoholu. Mikrobiota jelitowa odgrywa znaczącą rolę w NAFLD. Zaburzenia równowagi mikrobioty mogą przyczyniać się do stanów zapalnych i gromadzenia tłuszczu w wątrobie. Badania nad terapiami opartymi na mikrobiocie sugerują, że jej modyfikacje mogą być kluczowe w leczeniu tej choroby.
Otyłość jest znanym czynnikiem ryzyka niepłodności u kobiet i może mieć wpływ na zdrowie matki i dziecka. Wytyczne zalecają, aby kobiety zmagające się z otyłością i niepłodnością prowadziły zdrowy tryb życia, mający na celu utratę wagi przed poczęciem naturalnym lub wspomaganym medycznie. Zmiana stylu życia, polegająca na zmianie sposobu odżywiania i regularnej aktywności fizycznej, wykazała poprawę płodności u kobiet z otyłością, głównie zwiększając szanse na samoistną ciążę.
Zgaga, refluks, wymioty mogą być zarówno objawami chorobowymi, jak i – w przypadku zaburzeń czynnościowych – jednostką chorobową. Mimo że za ich powstanie odpowiada wiele różnych patomechanizmów, to dla pacjenta najważniejsze jest, aby objaw ten ustąpił. Stąd wciąż poszukiwane są substancje lecznicze mogące działać wielokierunkowo na różne mechanizmy patogenetyczne. Jedną z nich może być koloidalny kwas krzemowy.