Za delikatność  i lekko słodki smak jest lubiana przez małe dzieci. Za pożywność i szybkość przygotowania jest ceniona przez mamy. Zupa kukurydziana, bo o niej tu mowa, to danie, które jest często wybierane przez najmłodszych i ich rodziców na sycący posiłek. W wersji wege z dodatkiem mleczka kokosowego będzie jeszcze bardziej delikatna i lekkostrawna, a maluchów zachwyci słodyczą.

Wkładanie do sklepowego koszyka wszystkiego, na co przyjdzie nam ochota, bywa kuszące. Aby więc temu zapobiegać, czasem ratujemy się listą zakupów, która pozwoli bezpiecznie przebrnąć przez ścieżki prowadzące pomiędzy sklepowymi półkami. Najważniejszymi pozycjami, które na nią wpiszemy oprócz produktów, powinny być: jakość i dobry skład.

Produkty marki Vegeta zajmują wiodącą pozycję na rynku przypraw uniwersalnych i są gwarancją sukcesu kulinarnego. Dostępne są w ponad 40 krajach na całym świecie. W Polsce to marka nr 1 w kategorii przypraw uniwersalnych sypkich[1]. W tym roku obchodzi swoje 60. urodziny.   [1] Źródło: Raport Nielsen maj 2019. Podravka za Nielsen - Panel Handlu Detalicznego, Cała Polska, (jako suma rynaków: Hipermarkety, Supermarkety, Dyskonty, Duże sklepy spożywcze z sieciami chemicznymi, Średnie sklepy spożywcze i Małe sklepy spożywcze, Kioski, Stacje Benzynowe, Sklepy winno-cukiernicze), Okres skumulowany czerwiec’18-maj’19, Sprzedaż wartościowa, Kategoria Przyprawy, Segmenty  przypraw uniwersalnych sypkich. 

Dla wielu osób stanie godzinami w kuchni to prawdziwy koszmar, który zniechęca do gotowania nawet największych zapaleńców. A gdyby tak uczynić z tego najprzyjemniejszy moment dnia? Wystarczą trzy kroki, by codzienny obowiązek przerodził się w prawdziwe hobby.

Ziemniaki, uważane przez wielu za tuczące, są źródłem cennych witamin i składników odżywczych, m.in. witaminy C, potasu czy błonnika, a dzięki zawartości wysokiej jakości białka mogą pomóc bilansować codzienną dietę. Kartofle bogate są również w węglowodany, które pozwalają odbudować rezerwy energii, a także – co ciekawe – korzystnie wpływają na nasze samopoczucie. Jakie inne sekrety znajdują się tuż pod skórką naszych rodzimych kartofli? Jak je przygotować, by zachować ich cenne mikroelementy? Jak z pomocą ziemniaków zatroszczyć się o urodę?  

Może być z mięsem lub bez, z sosem czosnkowym lub z oliwą, z dużą ilością składników lub minimalistyczna - wszystko zależy od tego, kto ją przygotowuje. Powodów, by kochać pizzę jest tak wiele, jak wielu ma ona smakoszy. Jednak o ocenie pizzy świadczy sposób przygotowania jej spodu. Mąka na pizzę z Młyna Jaczkowice sprosta wszelkim wymaganiom i pomoże w stworzeniu nawet najbardziej oryginalnego dania.

Nie istnieje w przyrodzie żadna inna substancja, która byłaby tak bogata w życiodajne składniki, jak colostrum, czyli inaczej siara – wczesne mleko.

Zabrzmiał pierwszy dzwonek, dzieci z plecakami wyposażonymi w podręczniki i przybory szkolne, ruszyły do szkół, by zdobywać wiedzę i rozwijać swoje umiejętności. Wśród uczniowskich akcesoriów nie może zabraknąć również małej przekąski i napojów. Dobrze skompletowana wyprawka sprawi bowiem, że dziecko w pełni skoncentruje się na nauce, a podczas przerw będzie mogło uzupełnić energię na resztę dnia. Marka Mama i ja podpowiada, na co zwrócić uwagę pakując zawartość plecaka.

Obie firmy promują samodzielne przyrządzanie peelingów na bazie fusów kawowych, olejków i glinki W piątek do sprzedaży trafiły zestawy kawy Etno Cafe i Organique, pozwalające samodzielnie tworzyć peelingi na bazie fusów kawowych.

SKŁADNIKI: 600 g mięsa wołowego mielonego (1 : 1 szponder i zrazowa) Przyprawy do mięsa: sól, pieprz ½ łyżeczki papryki słodkiej 3 łyżki wody 2 łyżki (16 g) oleju rzepakowego (do smażenia) Placki z cukinii: 500 g cukinii  1 cebula szalotka  1 ząbek czosnku 1 jajko 2 łyżki (20 g) mąki sól, pieprz ½ łyżeczki kuminu  2 łyżki (16 g) oleju rzepakowego (do smażenia) Keczup jabłkowy: 200 g jabłek  100 g cebuli  80 g koncentratu pomidorowego ½ szklanki wody  20 g cukru brązowego 1 łyżeczka gałki muszkatołowej ½ łyżeczki ziela angielskiego mielonego sól, pieprz 2 łyżki (16 g) oleju rzepakowego do smażenia  Dodatkowo: 120 g sałaty masłowej lub rzymskiej  150 g pomidora 80 g cebuli czerwonej  4 łyżki (100 g) jogurtu naturalnego gęstego Sposób wykonania: Mięso mielone wymieszać z przyprawami i wodą. Wyrabiać przez ok. 5 min, a następnie uformować burgery i zostawić je w temperaturze pokojowej przez 15 min. Jabłka obrać, wydrążyć z nich gniazda nasienne i rozdrobnić. Cebulę obrać i pokroić w drobną kostkę. Następnie na rozgrzany olej wyłożyć wszystkie składniki keczupu, dodać przyprawy i dusić ok. 20 min, aż smaki się połączą. Na koniec keczup utrzeć blenderem na gładką masę. Cukinię i cebulę szalotkę zetrzeć na tarce o grubych oczkach, a czosnek rozdrobnić. Następnie wszystkie składniki na placki wymieszać w misce. Uformować placki o średnicy 10 cm i smażyć na patelni. Po usmażeniu odsączyć z nich nadmiar tłuszczu na ręczniku papierowym. W międzyczasie rozgrzać patelnię grillową i smażyć burgery, wcześniej posmarowane z dwóch stron olejem, i grillować – ok. 2–3 min z każdej strony, w zależności, jaki chcemy uzyskać stopień wysmażenia.  Na koniec placki z cukinii posmarować jogurtem, ułożyć na nich sałatę, burgera i pocięte w plastry warzywa, kolejno przykryć pozostałymi plackami. Keczup z jabłek podawać osobno. Wartość odżywcza 1 porcji  Wartość energetyczna:    600 kcal w tym: procent energii z tłuszczu:                                      61,7% procent energii z węglowodanów:                           21,9% procent energii z białka:                                          16,4% procent energii z sacharozy:                                   5,97% Tłuszcz ogółem:                                                       41 g cholesterol ogółem:                                               152 mg kwasy tłuszczowe nasycone:                   9,45 g – 22,97% kwasy tłuszczowe jednonienasycone:    21,39 g – 51,99% kwasy tłuszczowe wielonienasycone:       7,72 g – 18,75% kwasy omega-3:                                                       2,49 g kwasy omega-6:                                                       7,72 g Białko ogółem:                                                       32,8 g w tym zwierzęce:                                                     27,8 g roślinne:                                                                        5 g   WITAMINY A   B1 0,34 mg ekwiwalent retinolu 349 μg B2 0,62 mg retinol 60,46 μg B6 0,80 mg ß-karoten 1,732.62 μg B12 2,45 μg E 8,92 mg niacyna 8,55 mg C 41,42 mg folacyna 40,60 μg SKŁADNIKI MINERALNE sód 105,58 mg żelazo 6,36 mg wapń 128.10 mg mangan 0,54 mg potas 1,399.41 mg cynk 5,62 mg fosfor 415,96 mg miedź 0,36 mg magnez 89,90 mg      

Najnowsza publikacja Nawracające infekcje pod redakcją naukową dr n. med. Mirosławy Gałęckiej, założycielki poznańskiego Instytutu Mikroekologii, to opowieść o tym, jak wspomagać układ odpornościowy, tak aby służył nam w dobrej kondycji przez całe życie. Książka ta to niezbędnik dla wszystkich, którzy chcą poznać lub powtórzyć zagadnienia związane z prawidłowym funkcjonowaniem ludzkiego organizmu, w tym układu immunologicznego. Jest napisana w sposób bardzo przystępny i zrozumiały, dlatego to odpowiednia pozycja także dla pacjentów borykających się ze stanem obniżonej odporności.  Książka jest podzielona na pięć rozdziałów i porusza szereg pojęć związanych z kształtowaniem się naszej odpowiedzi immunologicznej – od urodzenia, aż do późnej starości. Dowiadujemy się, jak zbudowany jest nasz przewód pokarmowy, jakie mikroorganizmy go zasiedlają oraz w jakie narzędzia i mechanizmy obronne jest on wyposażony. Jako dietetyk bardzo się cieszę, że oprócz tematu mikrobiomu zasiedlającego nasz przewód pokarmowy na całej jego długości zostały poruszone także kwestie prawidłowej diety, stylu życia, a także niezmiernie ważne aspekty, jakimi są czynniki środowiskowe, prawidłowa regeneracja organizmu, odpowiedni poziom i redukcja stresu. Autorka w swojej książce wskazuje także na szereg popełnianych błędów, do których należą zaleczanie występujących objawów i ignorowanie przyczyn nawracających infekcji, lekceważenie stanu swojego zdrowia, nieprawidłowa probiotykoterapia w czasie choroby i tuż po niej oraz samowolne skracanie czasu podejmowanej terapii.    W leksykonie chorób, który znajdziemy w ostatnim rozdziale, możemy przeczytać konkretne przykłady i sposoby postępowania w danych jednostkach chorobowych, które spędzają sen z powiek wielu pacjentom. Możemy przeczytać o typowych objawach, sugerowanej diagnostyce, protokole leczenia, a także proponowanych interwencjach, które w wielu przypadkach mogą okazać się pomocne. Najczęstszymi infekcjami, z jakimi pacjenci zgłaszają się do gabinetu zarówno lekarskiego, jak i dietetycznego, są kolejno: nawracające infekcje grzybicze całego organizmu; nawracające infekcje cewki moczowej, pęcherza moczowego i dróg moczowych; nawracające infekcje Clostridium difficile; nawracające infekcje gardła i krtani; nawracające infekcje grzybicze paznokci; nawracające infekcje oskrzeli i płuc; nawracające infekcje pochwy; nawracające infekcje przyzębia; nawracające infekcje skóry; nawracające infekcje uszu oraz nawracające infekcje zatok.  Pod koniec każdego rozdziału możemy przeczytać wywiad z ekspertem, w którym poruszane są takie zagadnienia, jak np. „programowanie zdrowia”, które możemy zaobserwować już w trakcie życia płodowego. Oczywiście sprawa byłaby zbyt prosta, gdyby na tym etapie nasze starania były wystarczające, ale jest też dobra wiadomość dla tych, u których wiedzy na tym etapie zabrakło. Naszą odporność możemy odpowiednio modulować w każdym momencie naszego życia! Wielokrotnie bowiem zwraca się czytelnikowi uwagę na praktyczne aspekty życia w kontekście wspomagania swojej odporności, jest to m.in. utrzymywanie prawidłowej masy ciała, zdrowa i zbilansowana dieta, właściwy tryb życia.  Czy warto sięgnąć po niniejszą pozycję? Zdecydowanie tak! Cieszę się, że w jednym miejscu powstał spis praktycznych wskazówek i możliwych do wdrożenia interwencji, także dla moich pacjentów. Nawracające infekcje. Jak wspomagać układ odpornościowy Galaktyka 2019, ISBN 978-83-7579-714-5

Dieta odgrywa istotną rolę w kształtowaniu zdrowia człowieka. Węglowodany, białka i tłuszcze są podstawowymi składnikami pokarmowymi, które dostarczają energii i są niezbędne do wzrostu i budowy komórek ciała. Makroskładniki te są także nośnikami i prekursorami innych ważnych składników, takich jak witaminy, składniki mineralne, kwasy tłuszczowe czy biologicznie aktywne peptydy.  Biologicznie aktywne peptydy należą do składników, które spożywane z żywnością lub w formie suplementów mogą mieć istotne znaczenie dla zdrowia człowieka. Uwalniane są z żywności, tj. z białek w niej zawartych, poprzez działanie enzymów proteolitycznych [1]. Szczególną grupą peptydów pochodzących z żywności są peptydy opioidowe, czyli będące ligandami receptorów opioidowych. Związki te mogą więc oddziaływać na pracę układu nerwowego, wykazując właściwości uspokajające, zmniejszające napięcie, zmniejszające odczuwanie bólu [2].  Białka żywności są prekursorami biopeptydów. Białka te mogą być pochodzenia zwierzęcego, np. białka mleka (kazeina, białko serwatki), białka mięśniowe (miozyna, kolagen), jajko (albumina jaja kurzego) lub białka pochodzenia roślinnego, np. białko sojowe (glicyna, beta-konglicynina), pszenica (gluten). Hydrolizaty białkowe otrzymuje się głównie w wyniku hydrolizy enzymatycznej. Procesy enzymatyczne są wysoce specyficzne, a ich postęp jest w pełni kontrolowany. Powstające hydrolizaty są w efekcie mieszaninami peptydów o różnych masach cząsteczkowych i wolnych aminokwasów, które wykazują wyższą szybkość wchłaniania w porównaniu z białkami natywnymi. Ponadto charakteryzują się wysoką aktywnością biologiczną. Na chwilę obecną biologicznie aktywne peptydy znalazły zastosowanie jako składniki w produkcji suplementów diety i żywności dla konkretnego zastosowania żywieniowego. W literaturze są dostępne liczne doniesienia o działaniu biologicznie aktywnych peptydów (peptydów opioidowych) jako związków immunostymulujących, obniżających ciśnienie krwi, hamujących agregację płytek i działających przeciwdrobnoustrojowo, antyoksydacyjnie i zwiększająco wchłanianie składników mineralnych z żywności. Specyficzna jednak aktywność peptydów zależy od rodzaju i lokalizacji reszt aminokwasowych zawartych w ich pierwotnych strukturach [3, 4].  Enzymatyczna hydroliza białek Proces hydrolizy białek jest procesem rozkładu złożonych związków do peptydów i/lub pojedynczych aminokwasów. Proces rozkładu jest wynikiem synergistycznego działania kwasów, zasad i enzymów. Chemiczna metoda wytwarzania hydrolizatów białkowych to proces wysokotemperaturowej hydrolizy chemicznej, który przebiega w środowisku silnie kwasowym (pH < 1) bądź silnie alkalicznym (pH > 12). Szczególnego znaczenia w produkcji biologicznie aktywnych peptydów nabiera hydroliza enzymatyczna. Większość enzymatycznych modyfikacji białek przeprowadzana jest przy udziale enzymów należących do grupy proteaz, takich jak pepsyna, bromelaina, trypsyna, chymotrypsyna, papaina lub ficyna, w warunkach niskotemperaturowych. Stosowane są też enzymy pochodzenia mikrobiologicznego będące egzopeptydazami, które rozdzielają pojedyncze aminokwasy. Szybkość hydrolizy białek i ilość powstałych peptydów aktywnych zależy od wielu czynników, takich jak specyficzność i stężenie enzymów, stężenie substratu, szybkość transferu masy w układzie enzym – substrat, stopień denaturacji białka w podłożu, pH, temperatury procesu i obecności aktywatorów i inhibitorów procesu. W jego wyniku natywne białka ulegają rozpadowi, białko traci swoją stabilność, więcej wiązań peptydowych jest eksponowanych na zewnątrz cząsteczki i enzym ma dostęp do zhydrolizowanego wiązania peptydowego. W dalszym etapie produkty pośrednie ulegają bardzo szybkiej degradacji do mniejszych peptydów. Hydroliza białek wpływa nie tylko na aktywność biologiczną, ale zmienia również właściwości funkcjonalne i sensoryczne produktu. Jest to spowodowane zmianami w strukturze trzeciorzędowej białek i powstaniem niskocząsteczkowych frakcji. W zakresie właściwości funkcjonalnych degradacja białka i powstanie peptydów poprawia pienienie, rozpuszczalność, zdolność emulgowania i żelowanie [5].  Roślinne i zwierzęce źródła biologicznie aktywnych peptydów Wśród makroskładników obecnych w żywności białka i peptydy mają istotne znaczenie, ponieważ stanowią składnik do ​​biosyntezy białka, ale także stanowią źródło energii. Również są składnikiem produktów powstających podczas przetwarzania, wytwarzania i przechowywania żywności, które ostatecznie wpływają na ich cechy sensoryczne. Jak dotąd mleko krowie oraz produkty mleczne są najważniejszymi źródłami bioaktywnych białek i peptydów pochodzących z żywności. Jednak biologicznie aktywne peptydy uzyskiwane są również z innych źródeł zwierzęcych, takich jak krew bydlęca, żelatyna (mięso, jaja, różne gatunki ryb, takie jak tuńczyk, sardynka, śledź i łosoś). Znane są też źródła roślinne pozwalające na uzyskanie biologicznie aktywnych peptydów, takie jak pszenica, kukurydza, soja, ryż, grzyby, dynia, sorgo oraz amarant [6, 7]. Wykazano, że w układzie pokarmowym człowieka trypsyna oraz inne enzymy na odcinku żołądkowo-jelitowym przyczyniają się do uzyskania biologicznie aktywnych peptydów z tych białek. Wykazano także, że te same peptydy mogą być uwalniane podczas przetwarzania żywności, w tym przede wszystkim podczas dojrzewania z udziałem bakterii (np. Lactobacillus helveticus), a także fermentacji z udziałem bakterii kwasu mlekowego. Biologicznie aktywne peptydy zostały zidentyfikowane i wyizolowane zarówno ze źródeł zwierzęcych, jak i roślinnych, i są obecne w dużych ilościach w hydrolizatach białkowych i fermentowanych produktach mlecznych [8]. Aktualnie trwają liczne badania potwierdzające biologiczne aktywności peptydów żywności, które mogą być składnikiem żywności, nutraceutyków oraz suplementów i wpływać na zdrowie, zapobiegając schorzeniom, takim jak choroba wieńcowa, udar, nadciśnienie, rak, otyłość, cukrzyca, osteoporoza, lub łagodząc je. Literatura wskazuje na korzystne działanie biologicznie aktywnych peptydów w leczeniu i profilaktyce także chorób neurodegeneracyjnych. Objawy chorób neurodegeneracyjnych związane mogą być z zaburzeniami czynności ruchowych, pojawiać się może wzmożone napięcie mięśniowe i sztywność (np. w chorobie Parkinsona), ale i zaburzenia koordynacji ruchowej (jak w przypadku zespołu ataksja-teleangiektazja) czy problemy z pamięcią (choroba Alzheimera). Uważa się, że biologicznie aktywne peptydy mogą zmniejszyć lub spowolnić procesy pogłębiania się skutków zmian neurologicznych [2–4]. Chorobą, która dotyczy ośrodkowego układu nerwowego, jest też autyzm. To zaburzenie, którego przyczyny nie są jednoznacznie określone. Uważa się, że autyzm jest uwarunkowany genetyczne i wskazuje się na korzystne działanie karnozyny – dipeptydu (beta-alanylo-L-histydyny) występującego w mięsie.  Poszczególnym peptydom przypisywane są różne właściwości. Peptydom pochodzącym z białek zwierzęcych zostały przypisane głównie efekty w zakresie działania na choroby układu krążenia, ale także na metabolizm węglowodanów. Krew, w której białka stanowią 20%, stanowi dobre źródło biologicznie aktywnych peptydów (dotyczy to przede wszystkim albumin z surowicy). W ostatnich badaniach albumina surowicy krwi została zhydrolizowana przy użyciu różnych stężeń trypsyny i otrzymano dzięki temu różne sekwencje peptydowe, które działały jako enzym konwertujący angiotensynę (ACE), a tym samym obniżały ciśnienie tętnicze krwi, hamowały aktywność alfa-glukozydazy, poprawiając metabolizm u diabetyków, oraz posiadały aktywność przeciwutleniającą [9]. Hydroliza enzymatyczna hemoglobiny bydlęcej pozwoliła na uzyskanie 75 unikalnych peptydów zidentyfikowanych przy użyciu chromatografii cieczowej o niskiej rozdzielczości (LR) (LC) -MS/MS. Zastosowanie chromatografii o wysokiej rozdzielczości (HR) (LC) -MS/MS pozwoliło natomiast zidentyfikować więcej niż 950 unikalnych peptydów. Peptydy pozyskane z hemoglobiny posiadają szczególną właściwość fizjologiczną opisaną jako przeciwutleniającą i cytotoksyczną w stosunku do komórek nowotworowych.  W literaturze jest wiele doniesień w zakresie właściwości prozdrowotnych peptydów ze źródeł roślinnych. Wśród nich głównym zainteresowaniem cieszy się soja. Badania przeprowadzone w modelu trawienie in vitro nasion soi i mleka sojowego wykazały, że uwolnione z surowców w czasie pasażu jelitowego peptydy charakteryzują się silnymi właściwościami przeciwbakteryjnymi. Wykazano, że zastosowanie endogennych proteaz do hydrolizy soi pozwala na produkcję preparatów o silnych właściwościach prozdrowotnych w kontekście infekcji bakteryjnych. Tu aktywność hamującą działanie angiotensyny wykazano w produktach fermentowanych z soi, tj. w natto i tempehu. Biologicznie aktywne peptydy pozyskane z soi mają też działanie przeciwzakrzepowe, a aktywność była porównywalna z hirutoniną – syntetycznym inhibitorem trombiny [10, 11].  Ziarna zbóż, które obecnie są podstawą w diecie ludzi, takie jak pszenica, jęczmień, ryż, żyto, owies, proso, sorgo i kukurydza, są również bogatym źródłem biologicznie aktywnych peptydów, które powstają w trakcie trawienia w układzie pokarmowym. W literaturze wykazano korzyści zdrowotne wynikające z konsumowania całych ziaren, głównie w zapobieganiu takim chorobom, jak cukrzyca, nowotwory i choroby sercowo-naczyniowe. Ponadto ziarna pszenicy i owsa wykazały obecność peptydów hamujących ACE, a także peptydu o działaniu przeciwzakrzepowym, aktywności antyoksydacyjnej, hipotensyjnej i opioidowej. Z drugiej strony pszenica i ryż mają białka o sekwencjach peptydowych wykazujących działanie przeciwnowotworowe. Pszenica i jęczmień wykazywały największą różnorodność i ilość peptydów o potencjalnej aktywności biologicznej wśród białek zbóż. Biologicznie aktywne peptydy zostały też zidentyfikowane w innych produktach spożywczych, w szczególności w palonej kawie, kakao, palonym słodzie, esencji z kurczaka i fermentowanej żywności, takiej jak piwo, wywar gorzelniczy. Biologicznie aktywne peptydy są obecne także w hydrolizatach białek serwatkowych [12, 13]. Podsumowanie Dotychczasowa wiedza w zakresie biologicznie aktywnych peptydów pozwala na realizowanie prób wzbogacenia żywności w te składniki, a także konstruowanie nowych suplementów diety. Spożycie tych komponentów w tych formach może wpłynąć na zdrowie nie tylko poprzez bezpośrednie oddziaływanie na metabolizm, ale też na procesy zachodzące w komórkach. Stosowanie biologicznie aktywnych peptydów jest możliwe dzięki poznanym procesom enzymatycznej hydrolizy, za pomocą której otrzymane formy mogą również oddziaływać na cechy sensoryczne żywności. Aktualnie trwają liczne prace i badania zmierzające do zaspokojenia rynku żywności funkcjonalnej. W nowo opracowywanych produktach na etapie wytwarzania prowadzone są procesy hydrolizy białek (np. serwatkowych) z wykorzystaniem enzymów proteolitycznych. Dotychczasowe zaawansowane prace i badania pozwalają wnioskować, że wykorzystanie biologicznie aktywnych peptydów w konstruowaniu żywności funkcjonalnej i suplementów diety umożliwi konsumentom dostęp do nowych produktów, które niosą ze sobą nie tylko wymierne korzyści zdrowotne, ale także umożliwią otrzymanie nowego asortymentu żywności o nowych walorach sensorycznych.   Bibliografia: Bleiel J. Functional foods from the perspective of the consumer: How to make it a success? Int. Dairy J., 2010; 20: 303–306.  Belyaeva Y.A., Dubynin V.A., Stovolosov I.S., Kamensky A.A. Neurotropic activity of exorphins with different affinity to the opioid receptors of μ and δ-types. Neurochem. Journal 2008; 2: 47–52.  Darewicz M., Dziuba J. Peptydy funkcjonalnie aktywne. W: Biologicznie aktywne peptydy i białka żywności. Red: J. Dziuba i Ł. Fornal. WNT, Warszawa 2009, s. 71–109.  Iwaniak A., Minkiewicz P. Biologically active peptides derived from proteins – a review. Pol. J. Food Nutr. Sci., 2008; 58: 289–294.  Szołtysik M., Niedbalska J., Dąbrowska A., Kupczyński R., Zambrowicz A., Pokora M., Babij K., Chrzanowska J. Zastosowanie enzymatycznej hydrolizy kazeiny do otrzymywania peptydów o aktywności przeciwutleniającej. Przemysł Chemiczny 2012; 91: 1014–1019.  Cavazos A., Gonzalez de Meíja E. Identification of bioactive peptides from cereal storage proteins and their potential role in prevention of chronic diseases. Compr. Rev. Food Sci. Food Saf., 2013; 12: 364–380.  Artym J., Zimecki M. Milk-derived proteins and peptides in clinical trials. Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 2013; 67: 800–816.  Darewicz M., Dziuba J., Minkiewicz P. Computational characterisation and identification of peptides for in silico detection of potentially celiac-toxic proteins. Food Sci. Technol. Int., 2007; 13: 125–133.  Darewicz M., Dziuba B., Minkiewicz P., Dziuba J. The preventive potential of milk and colostrums proteins and protein fragments. Food Rev. Int., 2011; 27: 357–388.  Eckert E., Zambrowicz A., Pokora M., Dąbrowska A., Szołtysik M., Chrzanowska J., Trziszka T. Application of microbial proteases to obtain egg yolk protein hydrolysates with antioxidant and antimicrobial activity. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2013; 1(86): 105–118.  Mirski T., Gryko R., Bartoszcze M., Bielawska-Drózd A., Tyszkiewicz W. Antimicrobial peptides: new possibilities to combat infections in humans and animals. Medycyna Weterynaryjna 2011; 67.  Foltz M., Cerstiaens A., van Meensel A., Mols R., van der Pijl P.C., Duchateau G.S.M.J.E., Augustijns P. The angiotensin converting enzyme inhibitory tripeptides Ile-Pro-Pro and Val-Pro-Pro show increasing permeabilities with increasing physiological relevance of absorption models. Peptides 2008; 29: 1312–1320.  Iwaniak A., Minkiewicz P., Darewicz M. Food-originating ACE inhibitors, including antihypertensive peptides, as preventive food components in blood pressure reduction. Compr. Revs Food Sci. Food Saf., 2014; 13: 114–134.