Charakterystyka IBD IBD (inflammatory bowel disease) określa grupę jednostek chorobowych powodujących przewlekłe zapalenie w przewodzie pokarmowym, głównie w obrębie jelit. Do najczęściej występujących chorób zaliczają się: choroba Leśniowskiego-Crohna (Crohn’s disease – CD) oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (Ulcerative colitis – UC). CD charakteryzuje się możliwością występowania ognisk zapalnych na całym przekroju ściany przewodu pokarmowego – od jamy ustnej do odbytu. Jednakże najczęściej choroba dotyka jelit. W przypadku UC stan zapalny pojawia się jedynie na błonie śluzowej jelita grubego. Stan zapalny prowadzi do nieprawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego, może powodować ból, osłabienie, biegunkę itp. Badania wskazują, że może także zwiększać ryzyko procesu nowotworowego w jelicie grubym [1]. Mimo nieustalonej dotychczas etiologii przyczyn IBD dopatruje się m.in. w czynnikach genetycznych, immunologicznych i środowiskowych oraz zmianach mikrobioty jelitowej. Podczas procesu zapalnego zaobserwowano zmiany w funkcjonowaniu oraz kompozycji mikrobioty [2]. Dlatego też uważa się, że modyfikacja mikrobioty może stać się nowym kierunkiem w terapii pacjentów z IBD.  Zaburzenia mikrobioty jelitowej w IBD Mikrobiota jelitowa zdrowego człowieka składa się z ok. 1012 do 1014 komórek mikroorganizmów [3]. Do najliczniejszych grup należą Firmicutes, Bacteroidetes, Actinobacteria i Verrucomicrobia [4]. Organizmy te żyją w symbiozie z gospodarzem, są niezbędne do utrzymania go w zdrowiu. Wpływają na immunomodulację, wspomagają trawienie, syntezę witamin czy ochronę przed patogenami [5–7]. U pacjentów z IBD dostrzega się zmniejszenie różnorodności i liczby mikroorganizmów. Badania pokazują zmniejszenie liczby Firmicutes i Bacteroides na rzecz Gammaproteobacteria, Enterobacteriaceae i Fusobacteriaceae [8, 9]. Ograniczeniu ulega także rozwój wielu bakterii o właściwościach przeciwzapalnych, takich jak Faecalibacterium prausnitzii [10].  Schorzenie wpływa także na funkcjonalność mikrobiomu, powodując zwiększenie stresu oksydacyjnego, sekrecję toksyn oraz niewystarczalną biosyntezę aminokwasów [11]. Liczne badania wskazują, że te niekorzystne zmiany zachodzące w przebiegu IBD można złagodzić, włączając probiotyki i prebiotyki w proces leczenia.   Probiotyki to dokładnie wyselekcjonowane i oznaczone żywe mikroorganizmy, które wywierają korzystny wpływ na organizm gospodarza.  Do najczęściej stosowanych szczepów zaliczają się bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. Prebiotyki to niepodlegające trawieniu substancje stymulujące, które wspierają wzrost i funkcjonowanie prawidłowej mikrobioty. Najczęściej stosowane są oligosacharydy.  Synbiotyki to połączenie probiotyku oraz prebiotyku, z uwagi na ich synergistyczne działanie mogą być uważane za najkorzystniejsze dla zdrowia [12–13].   Tabela 1. Zastosowanie probiotyków i prebiotyków we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego (UC) oraz chorobie Leśniowskiego-Crohna (CD) [14–21] Badanie Liczba i charakterystyka uczestników Czas trwania suplementacji Typ probiotyku i prebiotyku Ogólny wynik Fujimori i in. 2007 [14] 10, CD 13±4,5 miesiące Bifidobacterium longum, breve Lactobacillus casei + psyllium (błonnik rozpuszczalny) zmniejszenie objawów bólowych i częstotliwości biegunek Chermesh i in. 2007 [15] 30, CD 24 miesiące Synbiotic 2000 (probiotyki: L. plantarum, L. paracasei, L. raffinolacis, Pediacoccus pentoseceus + prebiotyki: inulina, pektyna, skrobia oporna, betaglukany) brak wpływu na częstotliwość nawrotów Fujimori i in. 2009 [16] 120, UC 4 tygodnie Bifidobacterium longum + psyllium (błonnik rozpuszczalny) polepszenie jakości życia Federico i in. 2009 [17] 18, UC 8 tygodni Lactobacillus Paracasei + arabinogalaktan i L-glutamina zmniejszenie wykładników stanu zapalnego Haskey and Dahl 2009 [18] 35, CD 10 miesięcy Bifidobacterium longum + inulina pozostanie w remisji choroby Steed i in. 2010 [19] 35, CD 6 miesięcy Bifidobacterium longum + inulina, oligofruktoza zmniejszenie wykładników stanu zapalnego Ishikawa i in. 2011 [20] 41, UC 12 miesięcy Bifidobacterium breve + galaktooligosacharydy zmniejszenie wykładników stanu zapalnego Ahmed i in. 2013 [21] 8 CD oraz 8 UC 2 miesiące Trevis (probiotyki: L. acidophilus, L. delbrueckii, B. animalis, Streptococcus thermophilus + oligofruktoza) brak efektów Przegląd badań Przegląd literatury umożliwił zestawienie ośmiu badań sprawdzających wpływ przyjmowania synbiotyków na proces chorobowy we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego lub chorobie Leśniowskiego-Crohna (tabela 1). W badaniu Steed i in. (2010) 35 pacjentów z aktywną postacią CD przyjmowało przez sześć miesięcy mieszankę B. longum wraz z inuliną i oligofruktozą.  Po zakończeniu suplementacji u chorych odnotowano zmniejszenie ekspresji cytokiny TNF-alfa, która bierze udział w procesie zapalnym. Dodatkowo zaobserwowano gwałtowny wzrost Bifidobacterium w mikrobiocie jelitowej pacjentów.   U pacjentów z IBD dostrzega się zmniejszenie różnorodności i liczby mikroorganizmów. Badania Federico i in. (2009) oraz Iskihawa i in. (2011) sprawdzały skuteczność synbiotyków w łagodnym do umiarkowanego stadium UC. Federico i in. (2009) zastosowali kombinację L. paracasei z arabinogalaktanem i L-glutaminą. Po przeprowadzonej suplementacji u pacjentów stwierdzono znaczące zmniejszenie poziomu cytokin IL-1β i IL-8 w osoczu. Świadczy to o pozytywnym wpływie kuracji synbiotykiem na zmianę funkcjonowania i obecność prozapalnych cytokin, które w przebiegu choroby mają zwiększony poziom. Iskihawa i in. (2011) sprawdzali natomiast skuteczność japońskiego, probiotycznego mlecznego napoju Yakult, fermentowanego przy udziale B. breve. Interwencja ta wykazała redukcję pH kału oraz zwiększenie liczby bakterii z grupy Bacteroidaceace, która jest zazwyczaj ograniczona w przebiegu UC. Badanie kolonoskopii potwierdziło także zmniejszony stan zapalny w jelicie grubym. Kolejne badanie przeprowadzone przez Fujimori i in. (2007) sprawdzało wpływ wysokiej dawki synbiotyku u 10 pacjentów z CD. Zastosowano połączenie probiotyków B. breve, B. longum i L. casei z psyllium jako prebiotykiem. Terapia skutkowała zmniejszeniem odczuwania bólu oraz przypadków biegunki u 70% uczestników badania. U 40% pozwoliła ona na redukcję dawki przyjmowanych sterydów. Kuracja została uznana za bezpieczną oraz przynoszącą efekty, szczególnie dla chorych z częstą biegunką. W 2009 r. ta sama grupa badaczy porównała wpływ przyjmowania probiotyku, prebiotyku oraz synbiotyku na pacjentów z UC. Badani – 120 osób –zostali podzieleni na trzy grupy otrzymujące: probiotyk (B. longum), prebiotyk (psyllium) oraz synbiotyk (połączenie obu). Badania krwi pacjentów przyjmujących probiotyk pokazały wzrost stężenia hemoglobiny oraz poziomu hematokrytu. Morfologia pacjentów z grupy prebiotyku pozostała bez zmian, jednak zaobserwowano poprawę funkcji jelit. Osoby zażywające synbiotyk zaobserwowały ogólną poprawę zdrowia i samopoczucia, natomiast badania krwi pokazały obniżenie stężenia białka CRP, które jest wskaźnikiem procesu zapalnego w organizmie. Badanie Fujimori i in. (2009) sugeruje, że synbiotyk jest najbardziej skuteczną formą terapii dla pacjentów cierpiących na UC. Badanie Haskey i Dahl (2009) jako jedyne z zestawienia zostało przeprowadzone u pacjentów pediatrycznych. Dziewięcioro dzieci z umiarkowanym do ostrego stadium UC poddano terapii B. longum w połączeniu z inuliną. Po 10 miesiącach kuracji w kale chorych nie zaobserwowano występowania krwi lub śluzu. Pacjenci zgłaszali złagodzenie bólu i ogólną poprawę nastroju. Należy pamiętać, że jednak nie każde badanie wpływu synbiotyku na objawy IBD przyniosło pozytywne rezultaty. Chermesh i in. (2007) sprawdzali wpływ kombinacji czterech prebiotyków (inulina, pektyna, skrobia oporna, beta-glukany) i czterech probiotyków (L. plantarum, L. paracasei, L. raffinolacis, Pediacoccus pentoseceus) u 30 pacjentów z CD. Po dwóch latach kuracji nie odnotowano żadnych zmian klinicznych lub wpływu na wystąpienie nawrotów choroby. Ahmed i in. (2013) natomiast przyjrzeli się wpływowi synbiotyku u pacjentów z CD oraz UC. Mimo przyjmowania połączenia L. acidophilus, L. delbrueckii,  B. animalis i Streptococcus thermophilus z oligofruktozą, u chorych nie stwierdzono znacznych zmian w składzie i funkcjonowaniu mikrobiomu jelitowego. Badacze jednak sugerują, że dawka synbiotyku mogła być zbyt niska.   Warto skonsultować się z lekarzem, by jak najlepiej dobrać rodzaj i dawkę suplementu odpowiednią do swojego schorzenia, objawów i sposobu leczenia. Warto także podkreślić, że stosowanie probiotyków w przebiegu IBD zostało także dokładnie zbadane. Szczególnie dobre wyniki uzyskuje preparat VSL#3 składający się aż z ośmiu szczepów bakteryjnych: L. pracasei, L. plantarum, L. acidophilus, L. delbrueckii ssp. bulgaricus, B. longum, B. breve, B. infantis oraz S. thermophilus. Tursi i in. (2010) zastosowali probiotyk u pacjentów z łagodną do umiarkowanej, aktywną postacią UC. Po ośmiu tygodniach suplementacji diety u pacjentów zaobserwowano ogólne polepszenie jakości życia oraz zmniejszenie częstotliwości występowania krwi w stolcu. Zauważono także, że pacjenci przyjmujący probiotyk częściej wchodzili w remisję choroby w porównaniu do osób z grupy placebo [22]. Probiotyk okazał się także skuteczny w przypadku chorych na CD. Fedorak i in. (2015) po 90 dniach kuracji VSL#3 zaobserwowali zmniejszenie wykładników stanu zapalnego u pacjentów. Uczestnicy zgłaszali także poprawę samopoczucia i ogólnego stanu zdrowia [23].  Podsumowanie U osób cierpiących na chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego stwierdza się zaburzenia ilościowe i jakościowe mikrobioty jelitowej. Jej modyfikacja jest możliwa za pomocą probiotyków, prebiotyków i synbiotyków, które uważa się za obiecujący kierunek w terapii IBD. Istnieją liczne badania analizujące wpływ terapii różnymi preparatami na rozwój oraz objawy chorób zapalnych jelit. Większość z nich zauważa pozytywny wpływ na samopoczucie i zmniejszenie częstotliwości objawów. Dodatkowo mogą one zmniejszać ekspresję czynników prozapalnych. Należy jednak pamiętać, że wszystkie badania mają swoje ograniczenia, zazwyczaj ich czas trwania jest zbyt krótki, by móc ocenić długoterminowe skutki lub grupa uczestników jest niewystarczająca.  Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki mogą stanowić dodatkową pomoc przy leczeniu chorób zapalnych jelit. Warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, by jak najlepiej dobrać rodzaj i dawkę suplementu odpowiednią do swojego schorzenia, objawów i sposobu leczenia. Bibliografia: Neurath M.F. IL-23 in inflammatory bowel diseases and colon cancer. Cytokine Growth Factor Review 2019, 45: 1–8. Zuo T., Ng S.C. The Gut Microbiota in the Pathogenesis and therapeutics of Inflammatory Bowel Disease. Frontiers in Microbiology 2018, 9. Ursell L.K., Metcalf J.L., Wegener Parfrey L. i wsp. Defining the human microbiome. Nutrition Reviews 2012, 70(suplement): 38–44. Jandhyala S.M, Talukdar R., Subramanyam C. i wsp. Role of the normal gut microbiota. World Journal of Gastroenterology 2015, 21(29): 8787–8803. Kabat A.M., Srinivasan N., Maloy K.J. Modulation of immune development and function by intestinal microbiota. Cell Press 2014, 35(11): 507–517. Laparra J.M., Sanz Y. Interactions of gut microbiota with functional food components and nutraceuticals. Pharmacological Research 2010, 61: 219–225. O’Hara A.M., Shanahan F. The gut flora as a forgotten organ. EMBO reports 2006, 7(7): 688–693. Morgan X.C., Tickle T.L., Sokol H. i wsp. Dysfunction of the intestinal microbiome in inflammatory bowel disease and treatment. Genome Biology 2012, 13. Gevers D., Kugathasan S., Denson L.A. i wsp. The treatment-naive microbiome in new-onset Crohn’s disease. Cell Host and Microbiome 2014, 15(3): 382–392. Sokol H., Seksik P., Furet J.P i wsp. Low counts of Faecalibacterium prausnitzii in colitic microbiota. Inflammatory Bowel Disease 2009, 15(8): 1183–1189. Kostic A.D., Xavier R.J, Gevers D. The Microbiome in Inflammatory Bowel Disease:Current Status and the Future Ahead. Gastroenterology 2014, 146(6): 1489–1499. Boehm G., Jelinek J., Knol J. i wsp. Prebiotics and Immune Responses. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition 2004, 39: 772–773. Roberfroid M.B. Prebiotics and probiotics: are they functional foods?. American Journal of Clinical Nutrition 2000, 71(suplement):1682–1687. Fujimori S., Tatsuguchi A., Gudis K. i wsp. High dose probiotic and prebiotic cotherapy for remission induction of active Crohn’s disease. Gastroenterology 2007, 22: 1199–1204. Cheremesh I., Tamir A., Reshef R. i wsp. Failure of Synbiotic 2000 to Prevent Postoperative Recurrence of Crohn’s Disease. Digestive Diseases and Sciences 2007, 52: 385–389. Fujimori S., Gudis K., Mitsui K. i wsp. A randomized controlled trial on the efficacy of synbiotic versus probiotic or prebiotic treatment to improve the quality of life in patients with ulcerative colitis. Nutrition 2009, 25: 520–525. Frederico A., Tuccillo C., Grossi E. i wsp. The effect of a new symbiotic formulation on plasma levels and peripheral blood mononuclear cell expression of some pro-inflammatory cytokines in patients with ulcerative colitis: a pilot study. European Review for Medical and Pharmacological Sciences 2009, 13: 285–293. Haskey N., Dahl W.J. Synbiotic Therapy Improves Quality of Life and Reduces Symptoms in Pediatric Ulcerative Colitis. ICAN: Infant, Child and Adolescent Nutrition 2009, 1(2): 88–93. Steed H., Macfarlane G.T., Blackett K.L i wsp. Clinical trial: the microbiological and immunological effects of synbiotic consumption – a randomized double-blind placebo-controlled study in active Crohn's disease. Alimentary Pharmacology and Therapeutics 2010, 32: 872–883. Ishikawa H., Matsumoto S., Ohashi Y. i wsp. Beneficial effects of probiotic bifidobacterium and galacto-oligosaccharide in patients with ulcerative colitis: a randomized controlled study. Digestion 2011, 84(2): 128–133. Ahmed J., Reddy B.S., Molbak L. i wsp. Impact of probiotics on colonic microflora in patients with colitis: A prospective double blind randomised crossover study. International Journal of Surgery 2013, 11: 1131–1136. Tursi A., Brandimarte G., Papa A. i wsp. Treatment of relapsing mild-to-moderate ulcerative colitis with the probiotic VSL#3 as adjunctive to a standard pharmaceutical treatment: a double-blind, randomized, placebo-controlled study. The American Journal of gastroenterology 2010, 105(10): 2218–2227. Fedorak R.N., Feagan B.G, Hotte N. The Probiotic VSL#3 Has Anti-inflammatory Effects and Could Reduce Endoscopic Recurrence After Surgery for Crohn's Disease. Clinical Gastroenterology and Hepatology 2015, 13(5): 928–935.

Zespół jelita nadwrażliwego (irritable bowel syndrome – IBS) to zaburzenie czynnościowe, którego charakterystycznymi cechami są: nawracający ból brzucha oraz zaburzenia rytmu wypróżnień (szczegółowe cechy opisane są w IV Kryteriach Rzymskich). Ze względu na postępowanie dietetyczne w IBS niezmiennie prym wiedzie dieta low FODMAP. Z uwagi na fakt, że nie jest to pojęcie nowe, coraz więcej badań klinicznych, ale również relacji empirycznych, dociera do przestrzeni publicznej i można w coraz większym stopniu indywidualizować zalecenia bazujące na low FODMAP. Dieta low FODMAP w pigułce Dieta low FODMAP polega na eliminacji produktów o wysokim potencjale fermentującym (szczegóły dotyczące diety opisane zostały w numerze „Food Forum”, luty 2019). Czas eliminacji trwa od czterech do ośmiu tygodni, po tym okresie dietę się rozszerza, wprowadzając wcześniej eliminowane pokarmy i oceniając ich indywidualną tolerancję. Dieta low FODMAP jest postępowaniem trudnym do realizacji w praktyce. Niejednokrotnie zwraca się uwagę na jej restrykcyjność i potencjalne deficyty składników pokarmowych. W literaturze fachowej można również znaleźć informacje o wspomnianej diecie i jej wpływie na generowanie zaburzeń odżywiania. Nie zapominajmy również, że przewlekłe unikanie składników FODMAP to także ryzyko dysbiozy jelitowej. Z uwagi na powyższe zagrożenia niezwykle ważnym aspektem jest indywidualizacja zaleceń i dbanie o wysoką wartość odżywczą protokołu żywieniowego low FODMAP. Jak pokazują badania, dieta osób z IBS jest często niedoborowa w beta-karoten, retinol, ryboflawinę, wapń, magnez oraz fosfor [1]. Czy dieta low FODMAP zawsze musi być stosowana w sposób restrykcyjny i tak jak zakładają ogólne wytyczne? Idąc naprzeciw potrzebom pacjentów z IBS, Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Klinicznej (National Institute for Health and Care Excellence – NICE) z Wielkiej Brytanii opublikował informacje na temat zmodyfikowanej diety low FODMAP, której celem jest ułatwienie pacjentom realizacji zaleceń w praktyce (tabela 1) [1, 2]. Najważniejsze zasady tej diety to: dbanie o regularność spożywanych posiłków, zastąpienie produktów bazujących na tradycyjnej pszenicy wyrobami z orkiszu, zmniejszenie spożycia żywności o wysokiej zawartości tłuszczu, ograniczenie konsumpcji cebuli, kapusty i fasoli, unikanie napojów gazowanych, gumy do żucia, słodzików, których nazwa kończy się na „-ol”, a także zwiększenie spożycia łusek babki płesznik.    Tabela 1. Pokarmy, których należy unikać w IBS według NICE [2] Warzywa Owoce Inne produkty cebula, czosnek, fasola, groch, kapusta, karczoch arbuz mąka pszenna i produkty na niej bazujące, mleko i produkty mleczne, słodziki zawierające fruktozę (np. syrop kukurydziany), substancje takie, jak: sorbitol, mentol, izomalt, maltitol, napoje gazowane, kawa, piwo Ostre przyprawy są zazwyczaj przeciwwskazane, niemniej jednak doniesienia wskazują, że istnieje pewna zależność między spożywaniem ostrych przypraw a dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi. Jak się okazuje, kapsaicyna zawarta w chili może powodować dolegliwości bólowe w jamie brzusznej, ale tylko wtedy, gdy jest spożywana okazjonalnie. Regularne przyjmowanie chili, jak ma to miejsce w przypadku populacji azjatyckich (dzienna konsumpcja chili wynosi nawet 2,5–8 g), powoduje desensytyzację (odwrażliwienie), a w następstwie mniej dolegliwości dyspeptycznych i zaburzeń perystaltyki jelit [1]. Pacjentka z IBS – opis przypadku Opis przypadku dotyczy młodej kobiety, która zgłosiła się do gabinetu dietetyka w celu złagodzenia objawów zespołu jelita nadwrażliwego. Kobieta relacjonowała obecność bólu brzucha, notorycznych wzdęć, często występujących biegunek (nawet trzy, cztery luźne wypróżnienia dziennie), nudności oraz uczucia przelewania w jamie brzusznej. Co ciekawe, pomimo prawidłowego wskaźnika masy ciała BMI (21,5 kg/m2) pacjentka prezentowała cechy stłuszczenia wątroby. Spożycie alkoholu było okazjonalne. Przyjmowane leki to preparat trymebutyny – substancja regulująca motorykę jelit. Oprócz zgłaszanych objawów dyspeptycznych pacjentka pragnęła schudnąć (jak sugerowała 5–6 kg). Zaplanowana aktywność fizyczna odbywała się dwa razy w tygodniu (bieganie, jeden trening – ok. 5–6 km).  Biorąc pod uwagę dolegliwości po spożywaniu posiłków, pacjentka wspominała o nabiale (mleko krowie i twarogi) oraz potrawach smażonych w głębokim tłuszczu. Dodatkowo pacjentka widziała zależność pomiędzy sytuacjami stresogennymi w pracy a nasileniem epizodów bólowych i biegunek. Studium przypadku: Płeć: kobieta Wiek: 35 lat Masa ciała: 65,1 kg Wzrost: 174 cm BMI: 21,5 kg/m2 (zakres wartości pożądanych: 18,5–24,9 kg/m2) Podstawowa przemiana materii: 1356 kcal Zawartość tkanki tłuszczowej: 31,3% (optimum: 15–25%; górna granica: 32%) Masa mięśni: 42,5 kg Wiek metaboliczny: 36 lat Zawartość wody w organizmie: 50,7% (zakres wartości pożądanych: 45–60%) Poziom tkanki tłuszczowej trzewnej: 3 (zakres wartości pożądanych: 1–12) Stan kliniczny: IBS, cechy stłuszczenia wątroby Wyniki badań: obniżone stężenie amylazy w surowicy krwi Stosowane leki: Debretin (trimebutyna) Suplementacja diety: maślan sodu, probiotyki (Lactobacillus plantarum 299v) Praca zawodowa/wydatki energetyczne: praca umysłowa – pięć dni w tygodniu po osiem godzin   Tabela 2. Przykładowe nawyki żywieniowe pacjentki Posiłek Godzina Jakie produkty, potrawy przed śniadaniem pobudka: 6.30 kawa z mlekiem I śniadanie ok. 9.00 w pracy dwie kromki pieczywa (pszenne, orkiszowe, żytnie lub chrupkie) dodatki: ser podpuszczkowy, jajko, humus, pasta z awokado, pasztet, pomidor, ogórek II śniadanie - jabłko/gruszka obiad ok. godziny 16 domowa zupa lub pierś z indyka lub kurczaka z warzywami smażona na patelni, sos słodko-kwaśny lub meksykański w pracy często zamawiane posiłki z okolicznych restauracji podwieczorek - - kolacja ok. godziny 19 dwie kromki pieczywa (pszenne, orkiszowe, żytnie lub chrupkie) dodatki: ser podpuszczkowy, jajko, pasztet, warzywa   Przykładowe jadłospisy na zasadach diety low FODMAP (dieta redukująca masę ciała) Jadłospis I Śniadanie Sałatka z serem kozim lub feta – składniki na 2 porcje – 2/3 na śniadanie, a 1/3 na kolację Sałatę opłukać, osuszyć, włożyć do salaterki. Dodać pokrojone na połówki pomidory, pokrojony ogórek oraz plastry sera. Przygotować winegret. Sałatkę doprawić pieprzem ziołowym oraz polać winegretem. sałata/roszponka – kilka garści pomidor bez skóry – 400 g – 2 sztuki ser kozi – 50 g – ¼ opakowania 200 g ogórek – 200 g – 1 sztuka winegret: wymieszane 1 łyżeczka oliwy, 1 łyżeczka soku z cytryny, 1 łyżeczka syropu klonowego, pieprz ziołowy Przekąska I Koktajl – składniki zmiksować blenderem napój migdałowy/kokosowy z Ca 200 g – 1 szklanka winogrona – 150 g – ok. 15 gronek banan – 120 g – 1 sztuka nasiona słonecznika – 15 g – ok. 1 i ½ łyżki łuska babki płesznik – 15 g – ok. 1 i ½ łyżki Przekąska II Kasza jaglana z płatkami migdałowymi i pestkami dyni Kaszę delikatnie wypłukać, ugotować, dodać płatki migdałowe i zmielone pestki dyni. kasza jaglana – 60 g – 1/3 szklanki suchej kaszy płatki migdałowe – 10 g – 1 łyżka pestki dyni – 15 g – 1 i ½ łyżki Obiad Krupnik Kaszę opłukać, zalać wodą, gotować na małym ogniu. Umyte, obrane i opłukane warzywa zetrzeć na tarce, ziemniaki pokroić, dodać do podgotowanej kaszy, dodać opłukane mięso, razem gotować pod przykryciem. Na końcu dodać napój roślinny, sól do smaku, oliwę, zagotować. Przed podaniem dodać zieloną pietruszkę. marchew – 100 g – 1 sztuka pietruszka – 70 g – 1 sztuka ziemniak – 70 g – 1 mała sztuka kasza jaglana – 30 g – 1/3 woreczka mięso z piersi indyka/kurczaka 150 g – ¾ piersi (zamiennie polędwica wołowa) napój roślinny z wapniem – 100 g – ½ szklanki oliwa z oliwek – 6 g – 1 łyżeczka natka pietruszki – 10 g – 1 łyżka sól, szczypta Kolacja Druga porcja sałatki Wartość odżywcza: witamina C – 197 mg (RDA według IŻŻ – 75 mg), kwas foliowy 544 μg (RDA według IŻŻ – 400 μg), witamina B2 – 1,94 mg (RDA według IŻŻ – 1,1 mg), witamina B12 – 2,4 μg (RDA według IŻŻ – 2,4 μg), potas – 4477 mg (AI według IŻŻ – 3500 mg), wapń – 995 mg (RDA według IŻŻ – 1000 mg), magnez 564,6 mg (RDA według IŻŻ – 320 mg), fosfor – 1583 mg (RDA według IŻŻ – 700 mg) Interwencja dietetyczna:  Działania miały na celu poprawę nawyków żywieniowych, zadbanie o regularność spożywanych posiłków oraz zwrócenie uwagi na aktywność fizyczną jako środek ułatwiający radzenie sobie z sytuacjami stresowymi. Wspólnie z pacjentką została podjęta decyzja o wprowadzeniu diety low FODMAP na okres ośmiu tygodni. Po przeprowadzeniu edukacji z zakresu znajomości produktów o wysokim potencjale fermentacyjnym został przygotowany indywidualny plan żywieniowy na zasadach diety low FODMAP. Dieta charakteryzowała się ujemnym bilansem energetycznym z uwagi na chęć redukcji masy ciała i zawartości tkanki tłuszczowej (deficyt kaloryczny wynosił 400 kcal). Pacjentka prosiła również o przygotowanie zaleceń uwzględniających niski stopień czaso- i pracochłonności. Zalecana suplementacja diety: oprócz stosowanej probiotykoterapii (Lactobacillus plantarum 299v) zalecono witaminę D3 w dawce 2000 IU/dzień oraz olejek z mięty pieprzowej.   Przykładowe jadłospisy na zasadach diety low FODMAP (dieta redukująca masę ciała) Jadłospis II Śniadanie Pudding czekoladowy – składniki zmiksować blenderem (można przygotować dzień wcześniej) płatki jaglane/gryczane – 20 g – 2 łyżki ziarna chia – 25 g – 2 i ½ łyżki napój migdałowy/koksowy – 200 g – 1 szklanka z Ca melon – 200 g – ok. 1/3 sztuki kakao naturalne – 6 g – 1 łyżeczka Przekąska I Sałatka ze szpinakiem szpinak (liście) – 100 g – ok. 5 garści ugotowane jajko – 58 g – 1 sztuka posiekane rzodkiewki – 60 g – ok. 4 sztuki zmielone orzechy włoskie – 5 g – 1 łyżeczka kiełki, np. lucerny – kilka garści przyprawy: kurkuma, zioła prowansalskie Przekąska II Tarta marchew z rodzynkami marchew – 200 g – 2 sztuki rodzynki – 10 g – 1 łyżka oliwa z oliwek – 6 g – 1 łyżeczka cynamon woda mineralna z wapniem – 500 ml – 1 butelka 1,5 l Obiad Dorsz pieczony w piekarniku w pergaminie z pomarańczą plus wypłukana i ugotowana komosa ryżowa Filet z dorsza umyć, osuszyć ręcznikiem, natrzeć solą, skropić sokiem z pomarańczy i olejem. Wstawić do lodówki na  ok. 2–3 godziny. Następnie na filecie ułożyć plastry pomarańczy i zawinąć w pergamin. Wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C i piec 20 minut. dorsz – 200 g – 1 filet pomarańcza – 100 g – ok. 1/3 sztuki sok wyciśnięty z pomarańczy – 10 g – 1 łyżka oliwa – 18 g – 1 i ½ łyżki komosa ryżowa – 60 g – 1/3 szklanki suchej komosy Kolacja Kanapki z serem plus warzywa chleb gryczany/jaglany/orkiszowy – 50 g – 2 kromki sałata ser kozi – 40 g – ok. 2 plastry pomidor bez skóry – 200 g – 1 sztuka oliwa z oliwek – 6 g – 1 łyżeczka bazylia/oregano, kiełki, np. lucerny Wartość odżywcza: witamina C – 232 mg (RDA według IŻŻ – 75 mg), kwas foliowy – 664 μg (RDA według IŻŻ – 400 μg), witamina B2 – 1,59 mg (RDA według IŻŻ – 1,1 mg), witamina B12 – 2,93 μg (RDA według IŻŻ – 2,4 μg), potas – 4075 mg (AI według IŻŻ – 3500 mg), wapń – 995 mg (RDA według IŻŻ – 1248 mg), magnez – 641 mg (RDA według IŻŻ – 320 mg), fosfor – 1564 mg (RDA według IŻŻ – 700 mg) Wywiad z pacjentką po ośmiu tygodniach stosowania diety low FODMAP Pacjentka po ośmiu tygodniach stosowania diety low FODMAP poczuła zdecydowaną poprawę w zakresie odczuwanych dolegliwości (zmniejszenie wzdęć, uregulowanie rytmu wypróżnień, brak nudności). Złagodzenie objawów prawdopodobnie było wynikiem uregulowania częstotliwości spożywanych posiłków, wykluczenia pokarmów ciężkostrawnych i wzdymających oraz ograniczenia składników fermentujących. Po dwóch miesiącach stosowania jadłospisu stricte low FODMAP zalecono ponowne, pojedyncze wdrażanie wcześniej eliminowanych produktów: jogurt naturalny, brzoskwinia, jabłko, czosnek, cebula, twaróg, pieczywo żytnie. Jak się okazało, ponownie wprowadzone pokarmy nie powodowały niepokojących objawów. Jedynym produktem, który w dalszym ciągu nasilał dolegliwości, było mleko. W związku z powyższym wskazane byłoby wykonanie wodorowego testu oddechowego w kierunku nietolerancji laktozy. Pacjenta zredukowała masę ciała o 4 kg (odnotowano również spadek zawartości tkanki tłuszczowej o 6,3%), a tym samym zalecono kontynuację zaleceń, ale już w postaci zbilansowanej diety normokalorycznej. Jako ciekawostkę można wskazać, że stężenie amylazy w surowicy krwi uległo normalizacji po ok. trzech miesiącach od momentu zmiany nawyków żywieniowych, przy czym nie można jednoznacznie stwierdzić, że był to wynik stosowanej diety. Przytoczony przypadek pokazuje satysfakcjonujące efekty, niemniej jednak w praktyce klinicznej scenariusz nie zawsze jest tak optymistyczny. Dane literaturowe pokazują, że ok. 30–50% pacjentów z IBS nie obserwuje poprawy po zastosowaniu diety low FODMAP [1]. Przyczyną braku efektu może być ciężka dysbioza jelitowa i/lub zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego. Nie zapominajmy również, że niezbędnym elementem terapeutycznym jest stała opieka gastroenterologa, który podejmuje decyzję dotyczącą dalszej diagnostyki i/lub leczenia farmakologicznego. Bibliografia: El-Salhy M, Hatlebakk J.G., Hausken T. Diet in irritable bowel syndrome (IBS): interaction with gut microbiota and gut hormones. Nutrients 2019; 11: 1824. Eswaran S.L., Chey W.D., Han-Markey T. et al. A randomized controlled trial comparing the low FODMAP diet vs. modified NICE guidelines in US adults with IBD-D. Am J Gastroenterol 2016; 111; 1824–1832.

Zespół jelita nadwrażliwego (irritable bowel syndrome – IBS) został sklasyfikowany w IV Kryteriach Rzymskich w kategorii C1, który należy do najczęstszych zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego. Choroby czynnościowe jelit to przewlekłe zaburzenia przewodu pokarmowego, których objawami są bóle brzucha, wzdęcia i/lub zaburzenia oddawania stolca, czyli biegunka, zaparcia lub występowanie obu [1]. Ważnymi cechami niezbędnymi do rozpoznania zaburzeń czynnościowych jest początek objawów od co najmniej sześciu miesięcy, występowanie objawów w ciągu ostatnich trzech miesięcy), objawy występujące minimum raz w tygodniu oraz niewystępowanie schorzeń organicznych [1]. Zespół jelita nadwrażliwego występuje na całym świecie, chociaż najczęściej w krajach wysoko rozwiniętych, u ok. 10–20% osób w całej populacji. Zaraz po infekcjach górnych dróg oddechowych jest drugą co do częstości przyczyną nieobecności w pracy [2]. Zespół jelita nadwrażliwego występuje w każdym wieku, znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn [2]. Wyróżnia się cztery główne podtypy IBS: IBS z dominującym zaparciem (IBS-C), IBS z dominującą biegunką (IBS-D), IBS ze zmiennym rytmem wypróżnień (IBS-M) i niesklasyfikowana postać IBS (IBS-U) [1]. Etiopatogeneza  Etiologia zespołu jelita nadwrażliwego jest wieloczynnikowa. Do głównych przyczyn zaliczyć można: nieprawidłową motorykę przewodu pokarmowego, nadwrażliwość trzewną, dysbiozę jelitową, zaburzenia na osi mózg – jelito, czynniki genetyczne, czynniki środowiskowe czy psychologiczne [3]. Interakcje czynników patofizjologicznych, psychospołecznych dodatkowo z uwarunkowaniami genetycznymi i środowiskowymi wpływają na rozwój i ekspresję objawów IBS. Epidemiologia wskazuje na związek IBS z częstszym występowaniem u kobiet, zmienność objawów w różnych fazach cyklu miesięcznego, okres menopauzy czy ciąży, może świadczyć o znaczeniu hormonów płciowych z występowaniem objawów. W poszukiwaniu przyczyn występowania zespołu jelita nadwrażliwego warto wspomnieć o częstym współistnieniu zespołu rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (small intestinal bacterial overgrowth – SIBO) z IBS [4].  Rys. 1. Proponowany algorytm diagnostyczny u pacjentów z podejrzeniem IBS Mikrobiota jelitowa  W wyniku dysbiozy jelitowej spada liczba korzystnych dla zdrowia szczepów bakterii, co może prowadzić do rozwoju patogennej mikrobioty i spowodować zaburzenia funkcjonowania przewodu pokarmowego. W zespole jelita nadwrażliwego stwierdza się obniżenie liczby bakterii z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, a zwiększenie Escherichia coli, Streptoccocus, Clostridium spp. [5]. Badania wykazują również zmianę proporcji między Bacteroidetes a Firmicutes [5]. Dodatkowo częstość występowania IBS po przebytej infekcji żołądkowo-jelitowej jest siedmiokrotnie większa niż u osób, które nie przeszły takiego zakażenia. Natomiast u pacjentów z zapaleniem jelit spowodowanym przez pierwotniaki lub pasożyty zespół jelita nadwrażliwego stwierdzono aż u 41,9% [6].  Objawy  Oprócz dolegliwości bólowych i zmian częstości wypróżnień występują wzdęcia brzucha, zmiana wyglądu stolca, nagląca potrzeba oddania stolca, uczucie niepełnego wypróżnienia oraz wydalanie śluzu. Większość pacjentów odczuwa te objawy przejściowo. W sposób ciągły może jedynie występować ból w jamie brzusznej, kwalifikowany jako „czynnościowy ból brzucha” [7]. U chorych z IBS dość często występują objawy spoza układu pokarmowego, takie jak: senność, bóle głowy i pleców w odcinku lędźwiowym, częste i naglące oddawanie moczu, u kobiet mogą występować również zaburzenia miesiączkowania [7].  Diagnostyka  Aktualnie do rozpoznania IBS obowiązują IV Kryteria Rzymskie, które podają, że jeżeli w ciągu ostatnich trzech miesięcy, przez co najmniej jeden dzień w tygodniu występował ból brzucha związany z defekacją, wraz ze zmianą konsystencji stolca i/lub ze zmianą częstości wypróżnień (wystarczą dwa z tych kryteriów), to można rozpoznać zespół jelita nadwrażliwego [8]. W przypadku współwystępowania objawów dodatkowych, jak np. nagły spadek masy ciała, niedokrwistość z niedoboru żelaza, krwawienie z odbytu bądź inne objawy nocne wybudzające pacjenta, należy rozszerzyć diagnostykę. Jeśli chodzi o dobór odpowiednich badań należy podchodzić do pacjenta bardzo indywidualnie. Diagnostyka w dużej mierze powinna zależeć od czasu trwania choroby, nasilenia objawów, wieku pacjenta oraz wywiadu rodzinnego.  Badaniami, o które najczęściej poszerza się diagnostykę, są: morfologia krwi obwodowej, białko C-reaktywne (C-reactive protein – CRP), tyreotropiny (thyroid-stimulating hormone –TSH), badanie kalprotektyny, oznaczanie przeciwciał niezbędnych do diagnostyki celiakii oraz USG jamy brzusznej [9]. Panel badań dodatkowych może obejmować również badanie nadwrażliwości pokarmowych, wodorowy test oddechowy w kierunku SIBO, badanie kału w kierunku mikrobioty jelitowej, krwi utajonej czy pasożytów w kale. U pacjentów po 50. roku życia może być również wskazanie do wykonania kolonoskopii.  Leczenie  Zespół jelita nadwrażliwego to schorzenie przewlekłe – u większości pacjentów objawy nawracają, czasami nawet przez całe życie. Bardzo ważne jest, aby pacjentowi uzmysłowić korzyści ze zmiany stylu życia. Regularna aktywność fizyczna, np. spacery czy uprawianie jogi, walka ze stresem oraz dbanie o dobry sen mogą przełożyć się na poprawę objawów IBS [10].  Dodatkowo warto zadbać o dietę pacjenta z zespołem jelita nadwrażliwego. Rekomendacje sugerują czasowe (przez sześć tygodni) stosowanie diety z małą zawartością fermentujących cukrów prostych i polioli (dieta low-FODMAP). We wszystkich postaciach IBS zaleca się również stosowanie diety bogatej w błonnik rozpuszczalny [10].  Do pacjenta należy podchodzić indywidualnie oraz dobrać odpowiednią probiotykoterapię na bazie przebadanych szczepów probiotycznych. Wykazano korzystny wpływ na objawy IBS u pacjentów stosujących probiotyki, najwięcej badań poświęcono Lactobacillus plantarum 299v, Saccharomyces boulardii, Bifidobacterium infantis [10]. Co najmniej jeden lizat bakteryjny z Escherichia coli DSM i Enterococcus faecalis DSM (martwe bakterie, które zachowują swoje właściwości probiotyczne, preparat ProSymbioflor) i kilka szczepów probiotycznych (np. Symbioflor 2 – żywe komórki E. coli DSM 17252) zostało przebadanych w leczeniu IBS i potwierdzono ich skuteczność oraz bezpieczeństwo, również u dzieci [11, 12].    Aktualnie do rozpoznania IBS obowiązują IV Kryteria Rzymskie, które podają, że jeżeli w ciągu ostatnich trzech miesięcy, przez co najmniej jeden dzień w tygodniu występował ból brzucha związany z defekacją, wraz ze zmianą konsystencji stolca i/lub ze zmianą częstości wypróżnień (wystarczą dwa z tych kryteriów), to można rozpoznać zespół jelita nadwrażliwego. W celu zmniejszenia objawów ogólnych zespołu jelita nadwrażliwego poleca się stosowanie olejków z mięty pieprzowej. Sugeruje się stosowanie 180–225 mg olejku miętowego na dobę [10]. Do preparatów farmakologicznych stosowanych powszechnie w IBS zalicza się leki rozkurczowe działające w różnych mechanizmach. Substancje rozkurczowe mające potwierdzone działanie w IBS to hioscyna, drotaweryna czy niedostępna w Polsce pinaweryna [10]. Polskie rekomendacje wskazują również na stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD) [10]. W postaci biegunkowej, mieszanej oraz niesklasyfikowanej w celu zmniejszenia nasilenia wzdęć oraz biegunek jest dopuszczalna 14-dniowa terapia ryfaksyminą alfa [10]. W trakcie terapii zaleca się dawki cztery razy po 400 mg dziennie. Ryfaksyminą alfa nie zaburza ogólnego składu mikrobioty jelitowej, ze względu na niską wchłanialność z układu pokarmowego. Dodatkowo działa przeciwzapalne, zmniejsza przepuszczalność enterocytów i wpływa na szczelność bariery jelitowej, co pozytywnie wpływa na leczenie objawów IBS [10].  Podsumowanie  Zespół jelita nadwrażliwego jest najczęstszym powodem, dla którego pojawia się pacjent w gabinecie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Najważniejszym objawem IBS jest ból brzucha, który nawraca. Niestety, nie znaleziono jednoznacznej przyczyny powstawania tej jednostki chorobowej, dlatego leczenie pacjenta powinno obejmować leczenie dietetyczne, farmakologiczne oraz zmiany stylu życia. Badania postulują również znaczenie stresu w przebiegu IBS, dlatego niejednokrotnie warto zasugerować pacjentowi wizytę u psychologa/psychiatry i/lub podjęcie odprężającej aktywności fizycznej, np. jogi. Bibliografia: Lacy B.E., Mearin F., Chang L. et al. Bowel disorders. Gastroenterology. 2016; 150(6): 1393–1407. Thoua N., Emmanuel A. Treating functional lower gastrointes‑ tinal symptoms. Clin. Med. 2006; 6: 449–452. Drossman D. Functional gastrointestinal disorders: history, pathophysiology, clinical features, and Rome IV. Gastroenterology 2016; 150: 1262–79. Bixquert Jiménez M. Treatment of irritable bowel syndrome with probiotics. An etiopathogenic approach at last? Rev. Esp. Enferm. Dig. 2009; 101: 553–564. Simrén M., Barbara G., Flint H.J. et al. Rome Foundation Committee. Intestinal microbiota in functional bowel disorders: a Rome foundation report. Gut. 2013; 62(1): 159–176. Klem F., Wadhwa A., Prokop L. et al. Prevalence, risk factors and outcomes of irritable bowel syndrome after infectious enteritis: a systematic review and meta-analysis. Gastroenterology 2017; 152: 1042–54. Longstreth G.F., Thompson W.G., Chey W.D. i wsp. Functional bowel disorders. Gastroenterology 2006; 130: 1480–1491. Simren M., Palsson O.S., Whitehead W.E. Update on Rome IV Criteria for Colorectal Disorders: Implications for Clinical Practice. Curr. Gastroenterol. Rep., 2017; 19(4): 15. Jadallah K.A., Khader Y.S. Celiac disease in patients with presumed irritable bowel syndrome: a case-finding study. World J. Gastroenterol. 2009; 15: 5321–5325. Bartnik W. et al. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne w zespole jelita nadwrażliwego. Gastroenterologia Kliniczna. Postępy i Standardy, 2009, 1.1: 9–17. Enck P., Zimmermann K., Menke G., Klosterhalfen S. (2009). Randomized controlled treatment trial of irritable bowel syndrome with a probiotic E.-coli preparation (DSM17252) compared to placebo. Zeitschrift fur Gastroenterologie, 47(2), 209. Martens U., Enck P., Zieseniss E. (2010). Probiotic treatment of irritable bowel syndrome in children. GMS German Medical Science, 8.

Badanie zdolności częściowo zhydrolizowanej gumy guar do modulowania mikrobioty jelitowej i łagodzenia zaparć Celem badania była ocena wpływu częściowo zhydrolizowanej gumy guar o wysokiej (10–30 kDa) oraz średniej (2–10 kDa) masie cząsteczkowej na modulację mikrobioty jelitowej i łagodzenie zaparć u myszy. Myszy traktowano galaktooligosacharydem oraz ksylooligosacharydem jako kontrolę pozytywną w dawce 1 g/kg masy ciała. Leczenie prowadzono dożołądkowo przez 15 dni, a model zaparć indukowano poprzez podanie laperamidu w dniu 16. Częściowo zhydrolizowana guma guar może zwiększać zawartość wody w kale i skracać czas do momentu pierwszej defekacji w zaparciach. Największą produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych zaobserwowano w grupie otrzymującej największe dawki częściowo zhydrolizowanej gumy guar o średniej masie cząsteczkowej.  Ponadto częściowo zhydrolizowana guma guar, galaktooligosacharydy oraz ksylooligosacharydy sprzyjały namnażaniu bakterii Bacteroidetes i hamowały wzrost bakterii Desulfovibrio. Na podstawie uzyskanych obserwacji stwierdzono, że podawanie częściowo zhydrolizowanej gumy guar, wyprodukowanej w wyniku hydrolizy mannozy, wywołuje ulgę w łagodzeniu zaparć u myszy. Produkt o średniej masie cząsteczkowej może wywoływać łagodzenie zaparć i modulować mikrobiotę jelitową u myszy. Źródło: Fu X., Li R., Zhang T., Li M., Mou H. Study on the ability of partially hydrolyzed guar gum to modulate the gut microbiota and relieve constipation. J. Food Biochem., 2019, DOI: 10.1111/jfbc.12715. Wpływ beta-fruktanów na czynności jelit: przegląd systematyczny i metaanaliza Celem przeprowadzonego przeglądu oraz metaanalizy była ocena wpływu suplementacji diety beta-fruktanami na czynność jelit u zdrowych ochotników i pacjentów. W celu zidentyfikowania badań oceniających wpływ beta-fruktanów na ruchy jelit i parametry stolca proces wyszukiwania wyników badań opierał się na selekcji na podstawie publikacji pochodzących z baz danych Pubmed oraz EUPMC do grudnia 2017 r. Do analizy wybrano 47 publikacji. Podstawowym analizowanym parametrem była częstotliwość wypróżnień, oceniana na podstawie ich liczby w ciągu doby w okresie badania. Drugorzędowymi wynikami branymi pod uwagę były konsystencja kału, suche i mokre masy kału oraz czas transportu. Krótkołańcuchowe beta-fruktany przyczyniły się do zwiększenia częstotliwości stolca (defekacja 0,36±0,06), podczas gdy nie odnotowano znaczącego efektu w przypadku beta-fruktanów długołańcuchowych (-0,03±0,11). Wykazano także statystycznie minimalny wzrost mokrej masy kału w przypadku krótkołańcuchowych beta-fruktanów. Ponadto w metaanalizie podkreślono istotne różnice w konsystencji stolca po suplementacji beta-fruktanami. Ten systematyczny przegląd i metaanaliza wskazują, że suplementacja diet krótkołańcuchowymi beta-fruktanami ma korzystny wpływ na czynność jelit poprzez znaczne zwiększenie częstotliwości ruchów jelit. Źródło: de Vries J, Le Bourgot C., Calame W., Respondek F. Effects of β-Fructans Fiber on Bowel Function: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 2019, doi: 10.3390/nu11010091. Otyłość i cukrzyca jako determinanty niedoboru witaminy D W ostatnich latach zaobserwowano wzrost zainteresowania witaminą D, m.in. ze względu na jej aktywność na układ immunologiczny, hormonalny, sercowo-naczyniowy. W krajach wysokorozwiniętych obserwuje się wzrost udziału osób z nadwagą, otyłością oraz cukrzycą. W niniejszym badaniu zaprezentowano wyniki dotyczące statusu witaminy D u osób z otyłością oraz chorujących na cukrzycę. Badanie zostało przeprowadzone na Oddziale C Wydziału Lekarskiego Ayub Teaching Hospital w okresie od stycznia do grudnia 2017 r. Do badania zakwalifikowano 117 pacjentów, z czego do ostatecznego etapu włączono 109 pacjentów (69 kobiet oraz 40 mężczyzn). Średni wiek uczestników wynosił 44,13 lata. Cukrzycę typu 2 potwierdzono na podstawie stężenia w surowicy krwi hemoglobiny glikowanej (HbA1C). Status witaminy D oceniono za pomocą poziomów 25-OH-Vit D w tym samym laboratorium. Na podstawie pomiarów antropometrycznych określono wskaźnik BMI. W przypadku 83 pacjentów stwierdzono niedobór witaminy D, podczas gdy u 26 osób poziom był prawidłowy. Zaobserwowano statystycznie istotną różnicę w poziomie witaminy D pomiędzy osobami chorującymi na cukrzycę oraz osobami zdrowymi. Biorąc pod uwagę wskaźnik BMI „w normie” oraz „podwyższone”, również stwierdzono istotne statystycznie różnice. Niedobór witaminy D jest szeroko rozpowszechniony wśród mieszkańców krajów wysoko rozwiniętych. Zaobserwowano również wysoką częstość występowania otyłości i cukrzycy, które są odwrotnie związane z niskim poziomem witaminy D. Źródło: Hussain Gilani S.Y., Bibi S., Siddiqui A., Ali Shah S.R., Akram F., Rehman M.U. Obesity And Diabetes As Determinants Of Vitamin D Deficiency. J Ayub Med Coll Abbottabad., 2019, 31(3), 432–435.

Lubella przygotowała kolejną wyjątkową promocję, tym razem dedykowaną licencji ,,Kraina lodu” Disneya. W promocyjnych opakowaniach płatków Lubella można znaleźć dwie naklejki z bohaterami filmu. Dodatkowo w sprzedaży pojawiły się dwa unikalne, limitowane produkty.

Brown House & Tea proponuje nowe na polskim rynku podejście do herbaty i innych naparów Na rynku herbaty debiutuje dziś Brown House & Tea, nowy polski producent rzemieślniczej herbaty. Rodzinna firma z Dolnego Śląska stawia na certyfikowane, organiczne surowce, ręczną produkcję bez dodatku aromatów oraz nowatorskie, szczelne i biodegradowalne opakowania.

Jesienna słota, zimowe mrozy… a po nich wiosenne osłabienie. To okres, w którym wirusy aż piszczą z uciechy, że mogą dobrać się do naszych organizmów. Trzeba więc sięgnąć po sprawdzoną broń, jaką jest witamina C. Szczególnie osoby o słabszej kondycji powinny o niej pamiętać. Ale generalnie witamina C potrzebna jest KAŻDEMU!

Nowe doniesienia naukowe przedstawione podczas 13-ego Kongresu Federacji Europejskich Towarzystw Żywienia (FENS) potwierdzają, że spożywanie 100% soku pomarańczowego ma neutralny, a nawet pozytywny wpływ na organizm w kontekście otyłości i zdrowia układu krążenia. Hesperydyna, mało znany polifenol z cytrusów, obecny w 100% soku pomarańczowym, jest coraz częściej przedmiotem zainteresowań naukowców ze względu na wyniki badań wskazujące na jej korzystny wpływ na organizm.

W okresie jesienno-zimowym, gdy wzrasta zapotrzebowanie organizmu na energię, możemy ją dostarczyć w sposób, który nie spowoduje przybrania na wadze. Wystarczy na przykład sięgnąć po mięso karpia, bogate w białko, witaminy oraz tłuszcze o pozytywnym oddziaływaniu na organizm człowieka. Dietetycy namawiają, by w nadchodzących dniach przemodelować codzienne posiłki tak, by przynajmniej dwa razy w tygodniu w ich składzie znalazła się ryba.

Zyskał miano pokarmu „inteligentnego”. Podczas jednego karmienia zmienia się pod względem zawartości składników odżywczych oraz ilości wody. Początkowo głównie zaspokaja pragnienie, a dopiero później stopniowo także głód. Im dłużej w trakcie jednego karmienia jest spożywany przez dziecko, tym bardziej staje się kaloryczny. Wiesz, o czym mowa? O mleku matki – ten pokarm bez dwóch zdań jest istnym cudem natury, najbliższym potrzebom dziecka. Dowiedz się, co czyni go nadzwyczajnym pożywieniem dla malucha! Czy wiesz, że mleko mamy jest najlepszym pożywieniem dla niemowlęcia, ponieważ zapewnia mu niezliczoną liczbę korzyści?  Pokarm z piersi chroni dziecko przed chorobami układu oddechowego, a także zmniejsza ryzyko zachorowania na osteoporozę czy otyłość w dorosłym życiu[1].  

Przewlekłe bóle brzucha, nawracające biegunki, zaparcia? Rozpoznana niedokrwistość czy niski wzrost? To mogą być objawy celiakii. Dzięki inicjatywie bezpłatnych testów oferowanych przez firmę Schär osoby zmagające się z tymi dolegliwościami będą mogły sprawdzić, czy chorują na celiakię.