Dział: Postępowanie w jednostkach chorobowych

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) oraz zespół jelita nadwrażliwego (IBS) należą do najczęstszych przewlekłych chorób przewodu pokarmowego i stanowią istotne wyzwanie diagnostyczne oraz terapeutyczne. Pomimo odmiennego charakteru patofizjologicznego obserwuje się coraz częstsze współwystępowanie obu jednostek w postaci zespołu nakładania IBS–IBD overlap. W artykule omówiono aktualne dane dotyczące patogenezy, diagnostyki oraz postępowania terapeutycznego w WZJG, IBS i zespole nakładania, ze szczególnym uwzględnieniem roli mikrobioty jelitowej. Szczególne znaczenie diagnostyczne przypisuje się kalprotektynie kałowej oraz badaniom endoskopowym, umożliwiającym różnicowanie aktywnego stanu zapalnego od zaburzeń czynnościowych. Przedstawiono również aktualne dane dotyczące probiotykoterapii, zwłaszcza wieloszczepowej formuły Claudio De Simone.

Sarkopenia to wieloczynnikowy zespół charakteryzujący się postępującą utratą masy i siły mięśniowej oraz pogorszeniem funkcji fizycznych. Patogeneza obejmuje zaburzenia równowagi między syntezą a degradacją białek, przewlekłe zapalenie oraz zmiany hormonalne i metaboliczne związane z procesem starzenia się organizmu. Główne czynniki ryzyka to wiek, brak aktywności fizycznej, niedożywienie i choroby przewlekłe. Najbardziej narażone są osoby starsze, hospitalizowane oraz cierpiące na choroby współistniejące. Aktualnie najskuteczniejsze interwencje terapeutyczne to trening oporowy i optymalizacja żywienia. Farmakoterapia natomiast pozostaje w fazie eksperymentalnej i wymaga dalszych badań.

Zespół jelita nadwrażliwego to zaburzenie interakcji osi jelito– –mózg, w którym uczestniczą szlaki nerwowe, hormonalne, immunologiczne oraz mikrobiom jelitowy. Hipnoterapia ukierunkowana na jelita wykazuje udokumentowaną skuteczność w leczeniu objawów, potwierdzoną w metaanalizach badań randomizowanych. Jej efektywność jest porównywalna z terapią poznawczo-behawioralną i interwencjami dietetycznymi. Charakterystyczną cechą metody jest trwałość efektów terapeutycznych po zakończeniu interwencji oraz modulacja percepcji bólu trzewnego, normalizacja motoryki i redukcja zachowań unikowych.

Zmiana nazwy zespołu policystycznych jajników (PCOS) na wielogruczołowy zespół metaboliczno-jajnikowy (PMOS, polyendocrine metabolic ovarian syndrome) odzwierciedla współczesną wiedzę na temat patofizjologii tego schorzenia oraz podkreśla jego metaboliczno-endokrynologiczny charakter. Celem artykułu jest przedstawienie przesłanek uzasadniających zmianę nomenklatury oraz omówienie jej znaczenia dla postępowania dietetycznego. W artykule przedstawiono również aktualne kierunki dietoterapii – podkreślono, że powinna być ona traktowana jako integralny element leczenia PMOS.

Dieta ketogenna stanowi niefarmakologiczną metodę leczenia dzieci z padaczką lekooporną, będącą poważnym wyzwaniem terapeutycznym dotykającym ok. 30% młodych pacjentów z epilepsją, u których farmakoterapia nie zapewnia pełnej kontroli napadów. Początkowo epilepsja objawia się niespecyficznymi symptomami, takimi jak nawracające drgawki, zaburzenia rozwoju poznawczego czy problemy behawioralne. Przewlekła rezystancja na leki prowadzi nie tylko do nasilenia napadów, ale także negatywnie wpływa na neurorozwój i funkcjonowanie społeczne dziecka. Wczesne wdrożenie niefarmakologicznych metod, w tym odpowiednio dobranej dietoterapii, takiej jak dieta ketogenna, jest kluczowe w redukcji częstotliwości napadów, poprawie rokowań i podniesieniu jakości życia tych pacjentów.

Trądzik wieku dorosłego (łac. acne tarda) jest przewlekłą dermatozą zapalną występującą najczęściej po 25. roku życia, której etiologia ma charakter wieloczynnikowy. W patogenezie istotną rolę odgrywają zaburzenia hormonalne, w tym hiperandrogenizm, zaburzenia gospodarki węglowodanowej z towarzyszącą hiper- insulinemią, a także czynniki środowiskowe i stres. Coraz więcej danych wskazuje na znaczący wpływ diety, zwłaszcza diety zachodniej o wysokim indeksie glikemicznym oraz dużej podaży nabiału i produktów wysokoprzetworzonych, na nasilenie zmian trądzikowych u dorosłych. Celem artykułu jest omówienie roli dietoterapii, suplementacji oraz probiotykoterapii w kompleksowym postępowaniu z pacjentem z trądzikiem wieku dorosłego. Przedstawiono aktualne dane dotyczące wpływu prebiotyków, składników przeciwutleniających oraz wybranych szczepów probiotycznych na parametry metaboliczne, hormonalne i kliniczne. Wyniki badań wskazują, że interwencje żywieniowe i suplementacyjne mogą korzystnie wpływać na przebieg acne tarda, stanowiąc istotne uzupełnienie klasycznych metod leczenia dermatologicznego.

Agoniści receptora GLP-1 stanowią obecnie fundament farmakoterapii otyłości i cukrzycy typu 2. Mimo wysokiej efektywności w redukcji masy ciała, terapia ta niesie ryzyko częściowej utraty beztłuszczowej masy ciała (LBM), w tym tkanki mięśniowej. Ryzyko to wzrasta u pacjentów wykazujących niską aktywność fizyczną, niewystarczające spożycie białka lub generujących głęboki deficyt energetyczny. W artykule poddano analizie kluczowe strategie żywieniowe ukierunkowane na ochronę masy mięśniowej, ze szczególnym uwzględnieniem dobowej podaży i równomiernej dystrybucji pełnowartościowego białka oraz roli leucyny. Wskazano również na obligatoryjne znaczenie treningu oporowego w zachowaniu funkcji mięśni. Ponadto omówiono praktyczne rozwiązania dietetyczne przeciwdziałające niedoborom pokarmowym wynikającym ze znacznego hamowania łaknienia.

Zaburzenia ze spektrum autyzmu to całościowe zaburzenie neuro- rozwojowe charakteryzujące się objawami w trzech głównych kategoriach funkcjonowania: interakcjach społecznych, komunikacji oraz zachowaniach. Poza problemami neurobehawioralnymi, osoby z ASD często cierpią na dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zaparcia, biegunki czy bóle brzucha. Badania wykazują wiele niedoborów witaminowych i pierwiastkowych, które często dotykają osoby z ASD. Wciąż poszukiwane są dieto- terapie, mogące wspomóc leczenie ASD. Najczęściej opisywane to dieta bezmleczna, bezglutenowa oraz z ograniczeniem cukrów prostych i sacharozy.