Sarkopenia i niedożywienie białkowe — cichy problem starzejącego się społeczeństwa

Sarkopenia to uogólniona i postępująca choroba mięśni szkieletowych, która objawia się utratą siły, masy i jakości tkanki mięśniowej, prowadząc do pogorszenia sprawności fizycznej oraz zwiększonego ryzyka upadków, hospitalizacji, a nawet zgonów. Choroba ta została uznana za odrębną jednostkę chorobową i nadano jej kod ICD-10-CM (M62.84) oraz ICD-11 (FA02). Najczęściej występuje u osób starszych (zwłaszcza powyżej 
65. roku życia), a także u pacjentów z przewlekłymi chorobami, po długotrwałym unieruchomieniu, przy niedożywieniu oraz u osób z otyłością sarkopeniczną. Otyłość sarkopeniczna to złożony stan chorobowy łączący nadmiar tkanki tłuszczowej z utratą masy i/lub siły mięśniowej [1, 2].
W ostatnich latach podejście do sarkopenii się zmieniło. Obecnie kładzie się większy nacisk na funkcję mięśni (siłę) niż wyłącznie na ich masę. Ten nowy paradygmat został ujęty w rewizji zaleceń EWGSOP2, które dostarczają narzędzi do przesiewu, metod potwierdzania niedoboru mięśni (ilościowo i jakościowo) oraz kryteriów oceny ciężkości zaburzeń funkcjonalnych [3]. 
Sarkopenia ma wieloczynnikowe podłoże, do jej powstania przyczyniają się zachodzące w organizmie procesy związane ze starzeniem się organizmu, osłabiona odpowiedź anaboliczna mięśni na aminokwasy, przewlekły stan zapalny, długotrwałe unieruchomienie, choroby przewlekłe oraz niedostateczne odżywienie. Najskuteczniejsze podejścia terapeutyczne koncentrują się na przywróceniu równowagi między syntezą a rozkładem białek mięśniowych. W praktyce oznacza to przede wszystkim systematyczny trening oporowy oraz optymalizację podaży białka. Choć te interwencje zwykle poprawiają siłę i funkcję mięśni, ich wpływ na samą masę mięśniową może być zmienny i zależy od wieku pacjenta oraz parametrów programu treningowego [2, 4].
Aktualnie sarkopenia stanowi rosnące wyzwanie zdrowotne w starzejących się społeczeństwach, niosąc ze sobą istotne konsekwencje dla samodzielności, jakości życia i obciążenia systemów opieki zdrowotnej, dlatego konieczne jest wczesne rozpoznanie, wdrożenie skutecznych strategii zapobiegawczych oraz zintegrowane podejście kliniczne łączące interwencje ruchowe, żywieniowe i rehabilitacyjne, aby zmniejszyć ryzyko upadków, hospitalizacji i długotrwałej niepełnosprawności.

Definicje i kryteria diagnostyczne

Sarkopenia została uznana za chorobę mięśniową, w której kluczowym kryterium jest niska siła mięśniowa, a nie wyłącznie zmniejszona masa mięśniowa. To podejście zostało sformalizowane w zaktualizowanym konsensusie Europejskiej Grupy Roboczej ds. Sarkopenii (EWGSOP2) [5], który rekomenduje a...