Otyłość dzieci i młodzieży jest przewlekłą chorobą zwiększającą ryzyko zaburzeń metabolicznych w dorosłości. Agoniści receptora GLP-1 stanowią skuteczną opcję farmakologiczną w leczeniu otyłości. Terapia ta charakteryzuje się akceptowalnym profilem bezpieczeństwa, jednak jej mechanizm działania wiąże się z ograniczeniem podaży energii i potencjalnymi konsekwencjami żywieniowymi w okresie wzrastania. Dostępne dane wskazują na możliwy pośredni wpływ agonistów GLP-1 na mikrobiotę jelitową. Skuteczność i bezpieczeństwo leczenia zależą od prowadzenia terapii skojarzonej z udziałem dietetyka.
Dział: Postępowanie w jednostkach chorobowych
Artykuł omawia najważniejsze założenia Standards of Care in Diabetes ADA 2025 w kontekście żywienia, cukrzycy i insulinooporności. Podkreśla kluczową rolę terapii żywieniowej, indywidualizacji zaleceń dietetycznych oraz redukcji masy ciała w poprawie kontroli glikemii. Przedstawia także znaczenie integracji diety z farmakoterapią i systemami ciągłego monitorowania glikemii (CGM) w nowoczesnym leczeniu cukrzycy.
Choroby nefrologiczne wieku dziecięcego to zróżnicowana grupa schorzeń obejmujących zarówno wady wrodzone, jak i nabyte choroby nerek oraz układu moczowego. Początkowo mogą powodować niespecyficzne objawy, takie jak zaburzenia wzrastania, obrzęki czy nadciśnienie tętnicze. Przewlekła dysfunkcja nerek prowadzi nie tylko do pogorszenia funkcji wydalniczej, ale także wpływa na gospodarkę wodno-elektrolitową i rozwój dziecka, wymagając kompleksowej opieki diagnostycznej. W wielu przypadkach choroby te mogą początkowo przebiegać skrycie lub bez charakterystycznych objawów, a utrzymujące się zaburzenia są źródłem istotnego pogorszenia jakości życia oraz zwiększonego ryzyka powikłań metabolicznych. Wczesne rozpoznanie oraz interdyscyplinarne leczenie, w tym żywienie, są kluczowe w ograniczaniu powikłań i poprawie rokowania tych pacjentów.
Grzybice skóry i jej przydatków stanowią powszechny problem dermatologiczny, dotykający nawet 40% populacji w ciągu życia. Patogeneza obejmuje m.in. zdolność patogenów do adhezji, filamentacji oraz tworzenia biofilmów, co utrudnia skuteczne leczenie. Probiotykoterapia z wykorzystaniem określonych szczepów mikroorganizmów, takich jak Saccharomyces cerevisiae MH142729, Issatchenkia occidentalis KF551991, Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus casei oraz Lactobacillus acidophilus, może hamować kluczowe mechanizmy infekcji – ograniczać adhezję komórek grzybów z rodzaju Candida do komórek nabłonkowych (nawet o 95–99% w warunkach in vitro) oraz spowalniać formowanie biofilmów we wczesnej fazie ich rozwoju. Fitoterapia, zwłaszcza z użyciem olejków eterycznych, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego.
Zespół jelita drażliwego (IBS) o podłożu zapalnym stanowi szczególne wyzwanie terapeutyczne, zwłaszcza u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit (IBD), u których objawy mogą utrzymywać się nawet w okresie remisji. Patogeneza opiera się na mechanizmach, takich jak nadwrażliwość trzewna, dysbioza, podostry stan zapalny czy zaburzenia osi jelito–mózg. Leczenie obejmuje podejście zintegrowane: modyfikacje dietetyczne (m.in. dieta niskofodmapowa, błonnik rozpuszczalny), farmakoterapię (leki przeciwskurczowe, przeciwdepresyjne, rifaksymina) oraz probiotykoterapię wspomagającą równowagę mikrobioty jelitowej. Istotną rolę odgrywają także terapie psychologiczne, w tym terapia poznawczo-behawioralna i hipnoterapia. Kompleksowe podejście pozwala poprawić jakość życia pacjentów i złagodzić objawy, mimo że wiele metod leczenia opiera się na danych pochodzących z badań nad klasycznym IBS.
Dyslipidemia, definiowana jako nieprawidłowy poziom lipidów we krwi, jest jednym z kluczowych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (ang. cardiovascular diseases – CVD), m.in. miażdżycy, zawału serca oraz udaru mózgu. Nowe wytyczne wprowadzają istotne zmiany w diagnostyce, leczeniu oraz strategiach prewencji, które mają na celu zmniejszenie ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych u naszych pacjentów.
Zaparcia stanowią istotny problem kliniczny, często przewlekły i uciążliwy, dotykający osoby w różnym wieku i będący wynikiem złożonego oddziaływania czynników dietetycznych, środowiskowych, behawioralnych, metabolicznych i farmakologicznych. W leczeniu zaparć zaleca się podejście etapowe, rozpoczynające się od interwencji niefarmakologicznych, takich jak modyfikacja diety, zwiększenie aktywności fizycznej i nawodnienia, a w razie braku skuteczności – przechodzące do zastosowania łagodnych środków przeczyszczających.
Zespół metaboliczny to złożony stan kliniczny, w którego leczeniu dieta i suplementacja odgrywają zasadniczą rolę. Artykuł omawia skuteczność diet śródziemnomorskiej i DASH, zwracając uwagę na korzyści płynące z ich stosowania w kontekście poprawy profilu lipidowego, kontroli glikemii i ciśnienia tętniczego. Przedstawiono kluczowe składniki odżywcze oraz nutraceutyki, które mogą wspierać terapię, w tym błonnik, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, chrom, kwasy tłuszczowe omega-3 i bioaktywne związki roślinne (berberyna, cynamon, polifenole). Podkreślono również znaczenie indywidualnej edukacji żywieniowej oraz konieczność ostrożnego podejścia do suplementacji.
Zakażenie Helicobacter pylori jest jednym z najczęstszych zakażeń przewodu pokarmowego na świecie. Dane z Europejskiego Rejestru Leczenia H. pylori (ang. European Registry on the Management of Helicobacter pylori Infection – Hp-EuReg) z lat 2013–2025 dostarczają unikalnych informacji o skuteczności i bezpieczeństwie stosowanych terapii eradykacyjnych w warunkach codziennej praktyki lekarskiej. W artykule omówiono rolę i znaczenie Hp-EuReg, aktualne strategie terapeutyczne, opracowane na podstawie danych zebranych w Hp-EuReg, ze szczególnym uwzględnieniem terapii poczwórnej zawierającej bizmut (BQT), przestrzegania zaleceń, oporności bakterii na antybiotyki, stosowania probiotyków oraz efektywności leczenia eradykacyjnego w różnych grupach pacjentów. Przedstawiono także rekomendacje dotyczące optymalizacji leczenia i kierunki dalszych badań.
Zespół suchego oka to powszechna, wieloczynnikowa choroba oczu, związana z utratą homeostazy filmu łzowego. Do najczęstszych objawów zaliczyć można uczucie suchości oczu, zaczerwienienie, pieczenie oraz uczucie ciała obcego w oku. Dolegliwość cechuje się znacznym rozpowszechnieniem ze względu na liczne czynniki ryzyka. Leczenie zespołu suchego oka obejmuje indywidualnie dobrane środki farmakologiczne, procedury medyczne oraz eliminację czynników pogarszających objawy. Jednakże coraz większe znaczenie przypisuje się również diecie oraz suplementacji, zwłaszcza składnikom o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym.
Zaburzenia lipidowe, takie jak hipercholesterolemia czy hipertriglicerydemia, stanowią istotny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Mimo dostępności terapii farmakologicznych skuteczność leczenia i jego tolerancja u pacjentów pozostają ograniczone. Dlatego coraz częściej w badaniach naukowych pojawia się temat potencjału składników fitoterapii i suplementacji w poprawie parametrów lipidowych. W szczególności analizowane są korzyści ze stosowania flawonoidów z bergamoty, steroli i stanoli roślinnych, fermentowanego czerwonego ryżu, glukomannanu oraz ekstraktu z zielonej herbaty. Związki te wykazują działanie obniżające poziom LDL-C, cholesterolu całkowitego i triglicerydów, poprawiają funkcję śródbłonka oraz mogą stanowić cenne uzupełnienie klasycznej terapii lub alternatywę u pacjentów z nietolerancją statyn.
Choroba afektywna dwubiegunowa (BD) charakteryzuje się epizodami podwyższonego i obniżonego nastroju. Selen (Se) zaangażowany jest w szereg procesów biologicznych, których znaczenie podkreśla się w BD. Osoby z BD mają niższe stężenia Se we krwi w porównaniu z osobami zdrowymi. Brakuje badań klinicznych oceniających suplementa- cję Se w BD, jednak w badaniach modelowych Se odwracał niekorzystne zmiany spowodowane przyjmowaniem stabilizatorów nastroju. Selen wydaje się obiecującym elementem wspomagającym terapię BD.