Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy , Otwarty dostęp

28 sierpnia 2019

NR 4 (Sierpień 2019)

Suplementacja diety witaminą D – co z megadawkami?

0 2479

Witamina D wpływa na wiele procesów fizjologicznych w organizmie człowieka, dlatego coraz częściej zwraca się uwagę na jej znaczenie w utrzymaniu stanu zdrowia. Niedobór witaminy D lub jej nadmiar może mieć skutki zdrowotne. 

Witamina D jest jedną z czterech witamin – obok A, E i K – rozpuszczalnych w tłuszczach. Termin „witamina D” odnosi się zarówno do ergokalcyferolu (witamina D2), jak i cholekalcyferolu (witamina D3) [1]. Witamina D3 jest wytwarzana pod wpływem promieniowania ultrafioletowego (UVB). Szacuje się, że synteza skórna może być naturalnym źródłem nawet 80–100% dziennego zapotrzebowania na witaminę D [1]. W Polsce synteza witaminy D w skórze może być efektywna w okresie wiosenno-letnim w miesiącach od maja do września, pomiędzy godziną 10.00 a 15.00, kiedy odkryte jest co najmniej 18% powierzchni ciała [2]. Skórna synteza witaminy D może być zaburzona przez takie czynniki, jak: zachmurzenie, zanieczyszczenie powietrza, zwiększona pigmentacja skóry, zaawansowany wiek czy stosowanie kremów z filtrem. Drugim źródłem witaminy D jest dieta, znajdujemy ją nie tylko w produktach pochodzenia zwierzęcego, ale również roślinnego. Produktami bogatymi w witaminę D są głównie ryby, np. węgorz, łosoś, śledź, ale również żółtko jaja, ser żółty, mleko oraz niektóre grzyby [3]. 

Działanie witaminy D

Rola witaminy D jest bardzo szeroka w organizmie człowieka – obok parathormonu i kalcytoniny reguluje ona homeostazę wapnia i fosforanów. Witamina D w związku z działaniem regulującym gospodarkę wapniowo-fosforanową ma istotne znaczenie dla tkanek i narządów bogatych w te składniki mineralne, czyli kośćca i zębów. Niedobór witaminy D u dzieci prowadzi do krzywicy, a także do zaburzenia mineralizacji i zmniejszenia masy kostnej, natomiast u dorosłych i młodzieży może wywoływać osteomalację i osteoporozę [4]. Witamina D wykazuje również działanie immunomodulujące. Jest ona regulatorem odpowiedzi immunologicznej. Receptory dla witaminy D są obecne w aktywowanych limfocytach T i B, neutrofilach, makrofagach i komórkach dendrytycznych. Kalcytriol stymuluje obronę przeciwbakteryjną poprzez wpływ na neutrofile, monocyty oraz komórki NK (natural killers), a także hamuje nadmierną ekspresję cytokin prozapalnych [5]. W wielu badaniach sugeruje się związek witaminy D zarówno z cukrzycą typu 1, jak i 2. Wykazano większe ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego i insulinooporności u osób z niedoborem witaminy D [6]. 
Niskie stężenia tej witaminy korelują również z nasileniem chorób autoimmunizacyjnych [7]. Jej niedobór zwiększa ryzyko rozwoju nie tylko nowotworów, choroby Leśniowskiego-Crohna, reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy, ale również stwardnienia rozsianego oraz depresji [8].

Niedobory witaminy D

Dostępne dane wskazują, że niedobór witaminy D jest problemem dotyczącym populacji ogólnej, niezależnie od szerokości geograficznej, miejsca zamieszkania, wieku, płci czy rasy [9]. W Polsce niedobór tej witaminy stwierdzono u 90% osób dorosłych, dzieci i młodzieży [10]. W Europie, w tym w Polsce, w celu suplementacji oraz leczenia niedoboru witaminy D najczęściej stosowany jest cholekalcyferol (D3), w odróżnieniu od rynku amerykańskiego, gdzie popularny jest również ergokalcyferol (D2). 
Na rynku polskim witamina D3 jest dostępna bez recepty w dawkach dobowych 400, 500, 800, 1000, 2000, 4000 IU, dodatkowo jest również dostępna w preparatach multiwitaminowych, w suplementach wapnia oraz w oleju z wątroby dorsza [11]. 
Podawanie witaminy D w produktach zawierających wapń lub witaminę K2 (MK-7) lub łącznie nie jest obecnie zalecane [12]. Jednoczesna podaż witaminy D3 z K2 jako czynnik zapobiegający kalcyfikacji naczyń oraz wspierający mineralizację tkanki kostnej nie został udokumentowany [12]. Przy suplementacji diety wapniem istnieje wymóg kilkakrotnej podaży wapnia w ciągu doby [12]. Co ważne, witaminy D nie należy podawać z wysokobłonnikowymi produktami, z żywicami wiążącymi steroidy oraz środkami zmiękczającymi stolec [12]. 
 

...
Tabela 1. Rekomendacje dotyczące suplementacji diety witaminą D [12]
  Rekomendacje
dla Polski 2009
Rekomendacje
dla Europy Środkowej 2013
Rekomendacje
światowe 2016
Stężenie optymalne dzieci i młodzież: 20–60 ng/ml, dorośli
i seniorzy: 30–80 ng/ml
> 30–50 ng/ml > 20 ng/ml
Stężenie suboptymalne nie zdefiniowano > 20–30 ng/ml 12–20 ng/ml
Deficyt < 10 ng/ml 0–20 ng/ml < 12 ng/ml
Stężenie toksyczne nie zdefiniowano > 100 ng/ml > 100 ng/ml
Zalecane dawki witaminy D – suplementacja (40 IU = 1 μg)
0–6. miesiąc życia 400 IU/dzień 400 IU/dzień 400 IU/dzień
6.–12. miesiąc życia 400 IU/dzień 400–600 IU/dzień 400 IU/dzień
2–18 lat 400 IU/dzień 600–1000 IU/dzień 600 IU/dzień
> 18 lat 800–1000 IU/dzień 800–2000 IU/dzień

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy