Autor: Alina Niezgódka-Klósak

Dysbioza jelitowa to zmiany w liczebności i różnorodności mikrobioty jelitowej. Aktualnie nie ma „złotego standardu” w diagnostyce dysbiozy jelitowej. Nie określono także kryteriów diagnostycznych dysbiozy jelitowej. W praktyce klinicznej wykorzystuje się ogólnodostępne badania nieinwazyjne (głównie badanie mikrobiologiczne kału i testy oddechowe), które uwzględniono w schematach diagnostycznych chorób przewodu pokarmowego.

U około 1/3 pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (ang. inflammatory bowel disease, IBD) w remisji klinicznej rozpoznaje się zespół jelita nadwrażliwego (ang. irritable bowel disease, IBS). W takiej sytuacji klinicznej można wprowadzić leczenie dietetyczne – dietę low FODMAP (warto zaznaczyć, że nie jest to terapia pierwszego rzutu) i probiotykoterapię – podobnie jak w IBS bez IBD. Zastosowanie może znaleźć tutaj mieszanka probiotyczna – De Simone Formulation, którą stosuje się w terapii IBD, a także w terapii IBS. Leczenie dietetyczne oraz probiotykoterapię u pacjentów w remisji klinicznej IBD z objawami IBS należy prowadzić pod kontrolą lekarza prowadzącego oraz dietetyka klinicznego.

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego (MZJG) to przewlekła choroba zapalna przewodu pokarmowego (rozpoznawana na podstawie badania histopatologicznego), objawiająca się głównie wodnistą biegunką. W leczeniu MZJG zazwyczaj stosuje się farmakoterapię. Ostatnio wskazuje się na potencjalne występowanie w MZJG dysbiozy jelitowej.

W sezonie jesienno-zimowym poza infekcjami wirusowymi układu oddechowego występują także zakażenia wirusowe przewodu pokarmowego nazywane potocznie „grypą żołądkową”, „grypą jelitową” i „jelitówką”. Zapalenie żołądka i jelit wywołują głównie wirusy jelitowe, takie jak rotawirusy i norowirusy. Charakterystyczne objawy to ostre biegunki i wymioty. Cel terapeutyczny to zapobieganie odwodnieniu. Podstawę terapii stanowi odpowiednie nawodnienie doustne i postępowanie dietetyczne.

Do nieswoistych chorób zapalnych jelit (NChZJ) należą głównie choroba Leśniowskiego-Crohna (ChLC) i wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG). Są to przewlekłe choroby przewodu pokarmowego o nieznanej etiologii, które przebiegają z okresami zaostrzeń i remisji. Cel główny leczenia NChZJ to wyindukowanie i utrzymanie remisji klinicznej. W terapii NChZJ stosuje się leczenie farmakologiczne, chirurgiczne oraz żywieniowe. Według wytycznych European Society for Clinical Nutrition and Metabolism wyłączne żywienie dojelitowe to pierwsza linia leczenia dzieci i młodzieży z aktywną postacią ChLC. U pozostałych pacjentów z NChZJ postępowanie żywieniowe stanowi wspomaganie terapii podstawowej (farmakoterapii).