Dołącz do czytelników
Brak wyników

Diagnoza lekarska i dietetyczna , Otwarty dostęp

7 września 2021

Zaburzenia łaknienia – od czego zależy nasz apetyt?
Jak leczyć zaburzenia łaknienia?

0 120

Utrata apetytu może zdarzyć się każdemu. Szczególnie często występuje u dzieci, co może budzić obawy rodziców. O czym może świadczyć ciągłe uczucie głodu lub brak apetytu? Czy zaburzenie łaknienia jest zawsze oznaką choroby?

Co to jest łaknienie?

Łaknienie to nic innego niż apetyt, chęć spożycia pokarmu. Jest to podstawowa czynność życiowa człowieka warunkująca przeżycie. Główną rolę w mechanizmie kontroli głodu i sytości pełni podwzgórze. To tam znajduje się ośrodek głodu i sytości, do których drogą hormonalną docierają sygnały z przewodu pokarmowego. W regulacji łaknienia biorą udział również czynniki metaboliczne – stężenie wolnych kwasów tłuszczowych, glukozy, aminokwasów, puryn oraz system obwodowy –czynniki wątrobowe, insulina i enzymy tkanki tłuszczowej. Jak widać regulacja łaknienia to proces niezwykle złożony zależny od wielu różnych czynników.

POLECAMY

Choroby łaknienia

Choroby łaknienia można podzielić na stany ze wzmożonym i zmniejszonym łaknieniem. Do chorób związanych z nadmiernym apetytem zaliczana jest polifagia, akoria i bulimia. Polifagia to wzmożony, nieposkromiony apetyt pomimo zjedzenia posiłku. Chorzy na poligafię potrafią spożyć ogromne ilości pokarmu. Najczęściej występuje u osób chorujących na cukrzycę, jednak może towarzyszyć zespołowi napięcia przedmiesiączkowego czy też depresji. Akoria opisywana jest tako brak uczucia sytości po posiłku i ciągłe uczucie pustego żołądka. Często towarzyszy chorobom na tle psychicznym. Bulimia to jedna z najczęściej występujących chorób łaknienia i zaburzeń odżywiania. Charakteryzuje się ona występowaniem napadów objadania się, po których występują zachowania kompensacyjne – m.in. wywoływanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających i lewatyw.

Do stanów, w którym występuje zmniejszone łaknienie zaliczamy anoreksję i sitofobię. Anoreksja, znana również jako jadłowstręt psychiczny, polega na stopniowym ograniczaniu spożywania jedzenia i wykonywaniu licznych ćwiczeń fizycznych, co uzasadniane jest koniecznością odchudzenia się.1  Osoby z anoreksją w sposób zaburzony postrzegają własny wygląd, postrzegają siebie jako osobę otyłą i odmawiają jedzenia, ponieważ obsesyjnie boją się przybrania na wadze. Nieleczona anoreksja może powodować wtórne zmianami hormonalnymi, zaburzeniami metabolicznymi, a nawet śmiercią. Sitofobia zaś to lęk przed jedzeniem, a dokładnie strach, że spożyty posiłek wywoła dyskomfort lub dolegliwości bólowe. Chorobą tą najczęściej dotknięte są osoby z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, np. kamicą żółciową lub chorobą Leśniowskiego-Crohna. 

Kolejną chorobą łaknienia jest pica, nazywana również łaknieniem spaczonym. Jest to choroba zaliczana to spektrum zaburzeń psychicznych, która polega na spożywaniu substancji niejadalnych. Może to być np. farba, ziemia, papier czy kora drzew. Etiologia tej choroby nie jest do końca znana, jednak wiadomo, że w powstawaniu tego zaburzenia bierze udział wiele czynników m.in. psychospołeczne, psychodynamiczne, kulturowe i biochemiczne. Do łaknienia spaczonego może dojść również w przypadku niedoborów soli mineralnych, żelaza, cynku, wapnia, witamin z grupy B oraz tiaminy.

Zaburzenia łaknienia – przyczyny

Zaburzenia łaknienia nie zawsze są równoznaczne z występowaniem choroby. Łaknienie zależy od wielu czynników – m.in. temperatury, stresu, aktywności fizycznej, osobistych przyzwyczajeń żywieniowych, jakości pożywienia i dostępności jedzenia. Co więcej, w przebiegu prawie każdej choroby organicznej może występować zmniejszenie ilości przyjmowanego pokarmu i jest to całkowicie normalna reakcja organizmu. U osób dorosłych zaburzenia łaknienia i pogorszenie apetytu może mieć wiele różnych przyczyn. Do tych chorób należą m.in.:

  • Zaburzenia endokrynologiczne – niedoczynność tarczycy, niewyrównana cukrzyca, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność przysadki mózgowej
  • Choroby układu pokarmowego – choroba wrzodowa, nudności, zaparcia
  • Zaburzenia elektrolitowe i witaminowe –przedawkowanie witaminy D, niedobór tiaminy, wapnia, potasu
  • Choroby nowotworowe
  • Przewlekły alkoholizm

Do zaburzeń łaknienia mogą doprowadzić również przyjmowane przez nas leki. Ich stosowanie może spowodować zarówno wzmożony, jak i zmniejszony apetyt. Do leków powodujących nadmierny apetyt zaliczane są glikokortykosteroidy, paroksetyna, karbamazepina, klozapina, olanzapina i amitryptylina. Odwrotną sytuację mogą zaś spowodować leki przeciwdrobnoustrojowe, przeciwnowotworowe, przeciwpadaczkowe, uspokajające, jak i te stosowane w chorobie Alzheimera i Parkinsona.2
 


Zaburzenia łaknienia i przyczyny braku apetytu u dzieci

W większości przypadków brak apetytu u dzieci spowodowany jest błędami żywieniowymi popełnianymi przez rodziców. Najczęściej występuje u dzieci w wieku około 2 lat, ponieważ boją się próbowania nieznanych dotąd smaków. Niechęć do jedzenia może być wynikiem zmuszania dziecka do jedzenia lub też niewłaściwą strukturą spożywanego jedzenia. Skutecznym sposobem na brak apetytu u dziecka może być stworzenie interesującego dania lub poproszenie go o pomoc w przygotowaniu posiłku.3 U małych dzieci zaburzenia łaknienia mogą być spowodowane również ząbkowaniem.

Zaburzenia łaknienia u dziecka może mieć również podłoże psychologiczne. Dziecko może chcieć w ten sposób zwrócić na siebie uwagę otoczenia lub może być to przejaw buntu. Czasem dziecko może odmawiać jedzenia na skutek nerwowej atmosfery podczas posiłków lub stresu związanego np. z pójściem do nowego przedszkola lub żłobka.

Wśród chorób, które mogą być przyczyną braku apetytu u dziecka wymienia się m.in.:

  • Chorobę refluksową przełyku.
  • Choroby pasożytnicze.
  • Zespoły złego wchłaniania.
  • Przewlekłe zaparcia.
  • Celiaklię.
  • Anemię.
  • Alergię pokarmową.

Zaburzenia łaknienia – leczenie

Leczenie zaburzeń łaknienia zależne jest od przyczyny. Jeśli podejrzewasz u swojego dziecka bulimię, anoreksję lub inne zaburzenia zaburzenia odżywiania – konieczna jest wizyta u psychologa i/lub lekarza psychiatrii. W niektórych przypadkach, jeśli dziecku nie dolega nic poważnego, pomóc mogą suplementy diety przeznaczone dla dzieci. Jeśli przyczyną braku apetytu jest choroba organiczna, podstawą jest skuteczne leczenie schorzenia. Kiedy zaburzenia łaknienia i brak apetytu utrzymują się u dziecka przez dłuższy okres, warto udać się do pediatry, aby wykluczyć zdrowotne przyczyny braku łaknienia. Lekarz może zlecić wykonanie podstawowych badań laboratoryjnych czy też USG jamy brzusznej. Nie należy zwlekać z tą decyzją, aby nie dopuścić do niedożywienia, zahamowania wzrostu, upośledzenia odporności i innych możliwych zaburzeń.
 

Bibliografia:

  1. Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Regulacja łaknienia, http://www.kzf.ump.edu.pl/Lekarski%20I%20rok/LAKNIENIE.pdf
  2. Domecq, J. P., Prutsky, G., Leppin, A., Sonbol, M. B., Altayar, O., Undavalli, C., ... & Murad, M. H. (2015). Drugs commonly associated with weight change: a systematic review and meta-analysis. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 100(2), 363-370., https://academic.oup.com/jcem/article/100/2/363/2813112?login=true
  3. Żywienie ma znaczenie, Co zrobić, gdy dziecko nie chce jeść – brak apetytu u dzieci,    https://zywieniemaznaczenie.pl/co-zrobic-gdy-dziecko-nie-chce-jesc-brak-apetytu-u-dzieci/

Przypisy