Dołącz do czytelników
Brak wyników

ABC prawidłowego żywienia

16 grudnia 2020

NR 6 (Grudzień 2020)

Wybrane bioaktywne składniki żywności

178

Wraz z poprawą warunków i stylu życia mieszkańców krajów rozwiniętych dochodzi do wzrostu zainteresowania wpływem sposobu żywienia na polepszanie i utrzymanie dobrego stanu zdrowia, poprawę jakości życia oraz spowolnienie procesów starzenia. Intensywny rozwój nauki oraz dynamiczny postęp techniczny w wielu dziedzinach życia i gałęziach przemysłu przyczyniły się do odkrycia istotnych zależności pomiędzy dietą a zdrowiem człowieka. Właściwości zdrowotne żywności opierają się nie tylko na zawartości istotnych składników odżywczych, ale także na zawartych w niej korzystnych dla człowieka substancji niebędących esencjonalnymi składnikami pożywienia. Substancje te mogą zarówno przeciwdziałać wystąpieniu zmian chorobowych (profilaktyka pierwotna), jak i wspomagać leczenie i ograniczać pojawianie się komplikacji w przebiegu choroby (profilaktyka wtórna). 
Do tego typu bioaktywnych substancji należą m.in. flawonoidy, które są grupą związków należących do polifenoli. Stanowią one jedną z największych grup wtórnych metabolitów roślinnych. Są to substancje fenolowe izolowane z roślin, dlatego są częścią ludzkiej diety. Działają w roślinach jako przeciwutleniacze, środki przeciwdrobnoustrojowe, fotoreceptory oraz środki odstraszające. Wiele badań sugeruje, że flawonoidy wykazują aktywność biologiczną, tj. działanie przeciwalergiczne, przeciwwirusowe, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, rozszerzające naczynia oraz hamujące peroksydację lipidów. Jednak największą uwagę poświęcono aktywności przeciwutleniającej tych związków, czyli neutralizacji wolnych rodników w organizmie. Większość spożywanych flawonoidów jest w znacznym stopniu rozkładana do różnych kwasów fenolowych i to one unieszkodliwiają wolne rodniki.
Pomimo wielu badań metabolizm flawonoidów nie jest do końca poznany. Uważa się, że ok. połowa tych związków konsumowanych z dietą jest wchłaniana w niezmienionej postaci, a głównymi miejscami metabolizmu są wątroba i jelita [1, 2]. 
W ostatnich latach ukazały się wyniki badań nad mono-, di- i trimerami polifenoli. Dane literaturowe sugerują ich większą aktywność niż cząsteczek o dłuższym łańcuchu.
Oligo-Elite jest produktem o silnych właściwościach przeciwutleniających, którego aktywnym składnikiem są wysoko wchłanialne polifenole o niskiej masie cząsteczkowej. 
Polifenole są znane z działania przeciwutleniającego, jednak zazwyczaj składają się z produktów długołańcuchowych, które są słabo absorbowane przez organizm. Natomiast Oligo-Elite zawiera monomery katechinowe i proantocyjanidyny o niskim ciężarze cząsteczkowym, ekstrahowane z owoców liczi (Litchi chinensis) w zastrzeżonym procesie produkcyjnym [3]. 
Przeprowadzono liczne badania zarówno na modelach zwierzęcych, jak i z udziałem ludzi nad bezpieczeństwem stosowania, poziomem wchłaniania i skutecznością działania prozdrowotnego Oligo-Elite. Poniżej przedstawiono wybrane wyniki badań nad jego wpływem na zdrowie w terapii otyłości, zapalenia i stresu oksydacyjnego oraz cukrzycy. 
Jednym z elementów wspomagających dietoterapię może być odpowiednia i skuteczna suplementacja diety oparta na dowodach naukowych [3]. 
Wykazano, że komórki tłuszczowe wytwarzają reaktywne formy tlenu (ROS) i że zwiększony stres oksydacyjny w komórkach tłuszczowych może być przyczyną zespołu metabolicznego związanego z otyłością. Istnieje kilka badań, które dowiodły, że polifenole mogą poprawić parametry antropometryczne w otyłości, metabolizm lipidów i metabolizm glukozy. W związku z tym można sobie wyobrazić, że spożycie polifenoli może złagodzić choroby związane ze stylem życia pogarszane przez rozregulowanie metabolizmu glukozy i lipidów. 
Stosowanie Oligo-Elite w dawce 200 mg/dobę przez 10 tygodni istotnie zmniejsza obwód talii, ilość podskórnej i trzewnej tkanki tłuszczowej oraz istotnie zmniejsza wartość wskaźnika HOMA-IR z 2.4 ± 0.3 do 1.9 ± 0.2 [4]. Ponadto wykazano, że preparat podnosi poziom tlenku azotu we krwi, co powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, a to z kolei poprawia krążenie krwi. Sugeruje się, że zwiększenie przepływu krwi przez polifenole stanowi potencjalne korzyści dla prawidłowego funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego i funkcjonowania mózgu [4]. W badaniu przeprowadzonym wśród kobiet z nadwagą i otyłością (25 w grupie placebo i 22 w grupie Oligo-Elite) nie odnotowano niepożądanych działań u żadnego uczestnika. Wykazano, że po 12 tygodniach stosowania Oligo-Elite w dawce 100 mg/dobę istotnie zmniejszyło się średnie stężenie trójglicerydów w surowicy krwi i rezystyny. Ponadto nie odnotowano przyrostu masy ciała w grupie Oligo-Elite, w przeciwieństwie do grupy placebo, która wykazywała znaczny wzrost średniej masy ciała, obwodu talii i bioder oraz stężenia leptyny. Oligo-Elite może być środkiem wspomagającym leczenie hiperlipidemii i sprzyjającym kontroli masy ciała u osób z nadwagą i otyłością, co również może poprawiać rokowania w cukrzycy [5]. 
Wstępne badania sugerują również, że preparat może pomóc zmniejszyć stan zapalny, związany z procesem starzenia się proces biologiczny łączony z rozwojem wielu chorób. W kontrolowanym badaniu placebo opublikowanym w „Nutrition Research and Practice” i przeprowadzonym wśród młodych zdrowych mężczyzn po 4 tygodniach stosowania Oligo-Elite w przeciwieństwie do placebo wykazano znacznie większy spadek silnych markerów zapalenia (IL-1β i IL-6). 
Ponadto okazało się, że Oligo-Elite pomaga obniżyć stężenie kortyzolu (hormonu stresu) [6]. Co interesujące, ten produkt może mieć właściwości przeciwnowotworowe. Wzmacnia programowaną śmierć komórek (apoptozę) w komórkach raka jajnika poprzez tłumienie aktywacji NF-κB. W testach na myszach autorzy badania wykazali, że Oligo-Elite może również pomóc w powstrzymaniu rozprzestrzeniania się czerniaka na inne narządy [7, 8].
Kolejnym bioaktywnym składnikiem jest pozyskiwany ze szparagów ETAS®, który stosowany był w medycynie tradycyjnej ze względu na jego liczne właściwości prozdrowotne. Dolne części łodyg, które są odcinane w celu ujednolicenia długości i zwykle wyrzucane, są wykorzystywane jako surowiec dla produkcji tej cennej substancji. Ekstrakt ze szparagów poddany obróbce enzymatycznej (ETAS) został opracowany jako nowy, działający przeciwstresowo, funkcjonalny składnik żywności [9]. 
Przeprowadzono dwa badania interwencyjne, w których suplementowano dietę zdrowych, dorosłych ochotników płci męskiej w ETAS. Badanie 1 było randomizowanym, podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo badaniem mającym na celu ocenę wpływu ETAS na ekspresję genu białka szoku cieplnego 70 (HSP70) we krwi i autonomicznym układzie nerwowym (ANS). Grupa ETAS wykazywała tendencję do zwiększania poziomu ekspresji genu HSP70 w porównaniu z grupą placebo. Nadekspresja HSP70 w różnych komórkach prowadzi do obniżenia syntezy oraz sekrecji prozapalnych cytokin, m.in. IL-6, -8, -1β i TNF-α, których ekspresja jest zależna od NF-κB. Ponadto kilka parametrów stanu ANS znacznie się poprawiło w grupie ETAS w porównaniu z grupą placebo. W badaniu 2, randomizowanym, podwójnie ślepym, kontro...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy