Dołącz do czytelników
Brak wyników

ABC prawidłowego żywienia

28 kwietnia 2021

NR 2 (Kwiecień 2021)

Moc diet opartych na produktach roślinnych

0 191

W ostatnich latach diety oparte na produktach roślinnych stały się popularnym modelem żywienia, szczególnie w krajach rozwiniętych. Diety roślinne opierają się na spożywaniu takich produktów, jak warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych, orzechy, produkty zbożowe oraz tłuszcze roślinne. Jednocześnie wyklucza się w nich spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego. W niektórych wariantach dopuszcza się nabiał [1].
Większość spośród produktów spożywanych przez osoby wybierające diety roślinne ma udokumentowany korzystny wpływ na stan zdrowia, co rodzi pytanie, czy prozdrowotny charakter tych diet uwarunkowany jest unikaniem produktów pochodzenia zwierzęcego, czy też jest efektem zwiększenia spożycia produktów o wysokiej wartości odżywczej. Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż w dietach roślinnych również mogą występować produkty o wysokim stopniu przetworzenia, zawierające znaczne ilości cukrów, soli oraz tłuszczów pochodzenia roślinnego o negatywnym wpływie na zdrowie (jak np. oleje roślinne częściowo uwodornione) [2, 3].
Amerykańskie Stowarzyszenie Dietetyczne (American Dietetic Association – ADA) od lat wskazuje, że odpowiednio zbilansowane i dobrze zaplanowane diety roślinne, w tym dieta wegańska, są odpowiednie na wszystkich etapach życia człowieka. Prawidłowo skomponowane diety wegetariańskie realizują zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne składniki odżywcze i mogą stanowić profilaktykę większości chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość, cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca czy wybrane nowotwory. Ponadto dieta wegańska może być również przydatnym narzędziem w leczeniu wielu chorób [4, 5].
Dobrze skomponowane diety roślinne ze względu na korzystną strukturę spożycia produktów mogą być użytecznym narzędziem w prewencji chorób sercowo-naczyniowych. Niskotłuszczowe diety roślinne nie tylko sprzyjają zatrzymaniu, ale także częściowej regresji procesów miażdżycowych, szczególnie jeśli zmianie diety towarzyszy zwiększenie aktywności fizycznej. 
Weganie w porównaniu z populacją ogólną charakteryzują się znacząco niższymi wskaźnikami masy ciała, niższym stężeniem cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL oraz trójglicerydów, a także niższym stężeniem glukozy na czczo. Ponadto u osób stosujących diety oparte na produktach roślinnych częściej obserwuje się niższe ciśnienie tętnicze [6]. 
Wysokie spożycie produktów pochodzenia roślinnego, przede wszystkim warzyw korzeniowych, warzyw liściastych, produktów z pełnego ziarna czy orzechów, wywiera korzystny wpływ na zmniejszanie ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2, podczas gdy spożywanie produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak m.in. czerwone mięso, mięso przetworzone oraz jaja, związane jest 
ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia tej choroby. Ponadto do pozytywnego wpływu diet roślinnych w prewencji oraz kontroli cukrzycy typu 2 przyczyniają się charakterystyczne dla tego modelu żywienia zwiększone spożycie błonnika oraz innych prozdrowotnych składników odżywczych (folianów, witamin z grupy B, antyoksydantów), zmniejszone spożycie tłuszczów nasyconych oraz pozytywny wpływ na mikrobiom. Dieta bogata w błonnik pokarmowy oraz uboga w białko pochodzenia zwierzęcego sprzyjają korzystnym zmianom we florze bakteryjnej przewodu pokarmowego. Badania interwencyjne wykazały, iż diety wegetariańskie, szczególnie dieta wegańska, są skutecznym narzędziem poprawy kontroli glikemii i skutecznej stabilizacji glikemii. Ponadto stosowanie diet wegetariańskich związane jest z poprawą parametrów wtórnych, a więc zmniejszeniem masy ciała, poprawieniem profilu lipidowego oraz obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi [7, 8]. 
W badaniach epidemiologicznych wykazano, że regularna konsumpcja owoców oraz warzyw, będących podstawą diet roślinnych, jest silnie skorelowana ze zmniejszonym ryzykiem rozwoju niektórych nowotworów (np. jelita grubego, trzustki, gruczołu krokowego). Sugeruje się, iż pozytywny wpływ diet opartych na roślinach jest skutkiem połączenia różnych fitozwiązków, tym samym zmniejszenie ryzyka wystąpienia nowotworów jest przypisywane złożonej mieszaninie substancji pochodzenia roślinnego, obecnych w żywności, które charakteryzują się działaniem synergistycznym i addytywnym. Dowiedziono, że błonnik, witamina C, karotenoidy, flawonoidy oraz inne fitozwiązki obecne w diecie wegańskiej mają działanie protekcyjne. Uważa się, iż odpowiednia podaż owoców i warzyw może chronić przed rakiem jamy ustnej, przełyku, żołądka oraz płuc, a także w mniejszym stopniu przed nowotworami innych organów [4].
Badania wykazują, że diety oparte na produktach roślinnych, ze względu na bogactwo licznych składników aktywnych, takich jak nienasycone tłuszcze, witaminy i składniki mineralne, przeciwutleniacze i błonnik pokarmowy, sprzyjają utrzymaniu zdrowia i redukują ryzyko chorób przewlekłych. Niestety, spożycie produktów roślinnych przez mieszkańców krajów rozwiniętych jest nadal niewystarczające, dlatego też na rynku obecne są preparaty, oparte na dobroczynnych związkach pochodzących z roślin, które mogą być dodatkowym wsparciem w czasie wprowadzania korzystnych zmian w jadłospisie. Korzystnymi preparatami o udowodnionej skuteczności są np. te zawierające Oligonol – mono-, di- i trimery polifenoli oraz ekstrakt ze szparagów poddany obróbce enzymatycznej (ETAS). 
Stosowanie Oligonolu w dawce 200 mg/dzień przez 10 tygodni istotnie zmniejsza obwód talii, ilość podskórnej i trzewnej tkanki tłuszczowej oraz wartość indeksu HOMA-IR. Ponadto wykazano znaczące podwyższenie temperatury powierzchni ciała, szczególnie dłoni, po zastosowaniu Oligonolu u wszystkich pacjentów, co sugeruje poprawę obwodowego przepływu krwi u zdrowych ludzi [9–11]. Sugeruje się, że zwiększenie przepływu krwi przez polifenole stanowi potencjalne korzyści dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego i funkcjonowania mózgu. Oligonol może być środkiem wspomagającym leczenie hiperlipidemii i sprzyjającym kontroli masy ciała u osób z nadwagą i otyłością, co również może poprawiać rokowania w cukrzycy. Wstępne badania sugerują również, że Oligonol może pomóc zmniejszyć stan zapalny, związany z procesem starzenia się proces biologiczny łączony z rozwojem wielu chorób. Ponadto okazało się, że Oligonol pomag...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy