Przewlekły stres jest powszechnym problemem zdrowotnym współczesnego społeczeństwa, który ma szerokie konsekwencje zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Istnieje wiele dowodów na to, że stres może wpływać na gospodarkę hormonalną, zwłaszcza u kobiet, poprzez zmiany w osi HPA (podwzgórze–przysadka–nadnercza), osi HPT (podwzgórze–przysadka–tarczyca) oraz osi HPO (podwzgórze–przysadka–jajnik). Z pomocą przychodzą różne strategie interwencyjne, które mogą pomóc w zarządzaniu stresem i jego skutkami, takie jak modyfikacja stylu życia, aktywność fizyczna, odpowiednia dieta oraz suplementacja.
Autor: Klaudia Mikołajczyk
Starzenie się organizmu to proces wieloczynnikowy, który obejmuje zarówno uwarunkowania genetyczne, jak i wpływ czynników środowiskowych. Wydłużenie średniej długości życia zwiększa ryzyko chorób przewlekłych, dlatego rośnie zainteresowanie strategiami anti-aging, w tym dietą, probiotykami, postbiotykami i suplementacją. Probiotyki mogą wspierać zdrowe starzenie poprzez odbudowę mikrobioty jelitowej, regulację układu odpornościowego oraz redukcję stanów zapalnych. Postbiotyki, czyli metabolity bakterii probiotycznych, wykazują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, a także wspierają funkcje metaboliczne i barierę jelitową. Szczególne znaczenie mają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) oraz bakteria Akkermansia muciniphila, które wpływają na zdrowie metaboliczne i długowieczność. Suplementy diety, takie jak kwasy tłuszczowe omega-3, koenzym Q10, resweratrol czy spermidyna, mogą opóźniać procesy starzenia poprzez ochronę mitochondriów, redukcję stresu oksydacyjnego i regulację ekspresji genów związanych z długowiecznością. Holistyczne podejście do terapii anti-aging, łączące zdrową dietę, suplementację i modulację mikrobioty jelitowej, może przyczynić się do poprawy jakości życia i ograniczenia ryzyka chorób związanych z wiekiem.
Zmiany w składzie mikrobioty u dzieci z ASD, takie jak zmniejszona różnorodność bakterii korzystnych i dominacja potencjalnie patogennych, wpływają na objawy behawioralne i neurologiczne. Zastosowanie suplementów, takich jak probiotyki, naturalne wyciągi zawierające nukleotydy, niskocząsteczkowe peptydy, aminokwasy i β-glukany, może łagodzić objawy ASD, poprawiać integralność bariery jelitowej, zmniejszać stany zapalne oraz wspierać funkcje poznawcze i emocjonalne. Nie bez znaczenia pozostaje również rola diety i witaminy C jako elementów wspomagających terapię. Konieczne są dalsze badania nad optymalizacją składu suplementów i ich długoterminowym wpływem.
Funkcje kognitywne, takie jak pamięć, koncentracja czy zdolność przetwarzania informacji są fundamentalne dla jakości życia i wydajności intelektualnej. Zaburzenia w tych obszarach często wynikają z nieodpowiedniej diety, niedoborów kluczowych mikroelementów oraz dysfunkcji w osi jelitowo-mózgowej. W niniejszym artykule przedstawiono przegląd aktualnych badań dotyczących wpływu suplementacji magnezem, żelazem i probiotykami na wsparcie funkcji poznawczych, z naciskiem na ich synergiczne działanie i wpływ na zdrowie mózgu.
Najbardziej aktualne badania potwierdzają znaczenie cynku i selenu w modulacji odpowiedzi immunologicznej. Spożywanie różnorodnych produktów, takich jak owoce morza, mięso, orzechy oraz produkty roślinne, może skutecznie zapewnić odpowiednią podaż cynku i selenu w codziennej diecie. Dodatkowa suplementacja tych składników może być wskazana, szczególnie w grupach ludności narażonych na niedobory. Może ona przynosić korzyści zdrowotne w kontekście prewencji i leczenia infekcji, szczególnie wirusowych, a także w chorobach auto- immunologicznych. Ważne jest jednak indywidualne dostosowanie dawek suplementów w oparciu na potrzebach organizmu oraz kontroli przez specjalistę.
Olej rzepakowy jest jednym z najpopularniejszych tłuszczów roślinnych w Polsce, co wynika z jego szerokiego zastosowania zarówno w kuchni domowej, jak i w przemyśle spożywczym. Jego popularność jest związana z korzystnym składem kwasów tłuszczowych oraz obecnością składników bioaktywnych, wpływających na prozdrowotne właściwości tego składnika diety. Jednakże jakość oleju rzepakowego na polskim rynku może być zróżnicowana w zależności od wielu czynników, które powinny być uwzględniane przy wyborze najlepszego produktu.
Błonnik pokarmowy jest mieszaniną substancji pochodzenia roślinnego i dzieli się na frakcję włókna nierozpuszczalnego w wodzie (hemiceluloza, celuloza, skrobia, lignina) oraz rozpuszczalnego w wodzie (pektyna, inulina, gumy i kleje roślinne). Powinien on charakteryzować się jedną z czterech cech: redukować czas pasażu jelitowego i zwiększać objętość stolca, nasilać procesy fermentacyjne w jelicie grubym, obniżać poziom cholesterolu ogółem i frakcji LDL cholesterolu w surowicy krwi, zmniejszać stężenie glukozy i/lub insuliny we krwi [2]. Dieta dostarczająca zbyt niską zawartość błonnika pokarmowego może sprzyjać rozwojowi wielu nieprawidłowości, m.in. chorób cywilizacyjnych, chorób przewodu pokarmowego czy dysbiozy jelitowej. Biorąc pod uwagę szeroki zakres działania błonnika pokarmowego w obrębie przewodu pokarmowego oraz zapalny charakter chorób, w zaostrzeniu których zaleca się ograniczenie jego spożycia, suplementacja w przypadku diety ubogiej w błonnik powinna skupiać się przede wszystkim na działaniu wspierającym prawidłową mikrobiotę jelit oraz redukującym stan zapalny w organizmie.
Proces zapalny jest naturalnym mechanizmem umożliwiającym zwalczanie infekcji i redukcję wpływu czynników uszkadzających. Jest on korzystny, kiedy trwa krótko i zanika po usunięciu patogenu. Jednak przewlekły proces zapalny przebiegający w organizmie może predysponować do rozwoju innych chorób. Z perspektywy żywieniowej szczególnie istotne wydaje się zachowanie równowagi między mediatorami prozapalnymi a wygaszającymi proces zapalny, m.in. poprzez dobór żywności obdarzonej komponentą immunologiczną. Takim produktem może być olej rzepakowy, będący źródłem składników o działaniu przeciwzapalnym, a także wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, dzięki czemu wykazuje właściwości przeciwzapalne ograniczające występowanie stresu oksydacyjnego, a tym samym stanu zapalnego w organizmie.
Choć najlepiej poznanymi kwasami tłuszczowymi są te z rodziny omega-3 i omega-6 coraz więcej doniesień naukowych potwierdza korzystny wpływ kwasów omega-7 na zdrowie. Dotychczas wykazano, że suplementacja m.in. oleju z rokitnika może wpływać na poziom cholesterolu oraz poszczególnych lipoprotein w surowicy krwi, mieć korzystne działanie w łagodzeniu objawów zespołu suchego oka, poprawiać markery stanu zapalnego śródbłonka oraz łagodzić objawy związane z suchością błon śluzowych narządów płciowych. Te obiecujące wyniki wskazują, że dodatkowa suplementacja kwasów omega-7 może zyskiwać w najbliższym czasie coraz większe znaczenie w profilaktyce i wspomaganiu leczenia wielu schorzeń.
