Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

16 grudnia 2020

NR 6 (Grudzień 2020)

Zimowa „apteczka” – suplementy diety na odporność

222

W październikowo-listopadowym numerze „Food Forum” [5(39)/2020] przedstawiono podstawowe składniki o działaniu bioaktywnym niezaprzeczalnie wpływające na odporność, z kolei w niniejszym wydaniu „jesienna”, a dokładniej „zimowa” apteczka zostanie poszerzona o kolejne substancje i produkty o właściwościach immunomodulujących. Zatem w jakie surowce czy produkty spożywcze warto wzbogacić swój codzienny jadłospis, by móc cieszyć się prawidłową odpornością na czynniki infekcyjne? Informacje dotyczące potencjalnych immunoskładników zostały zamieszczone w tab. 1. 
 

POLECAMY

Tabela 1. „Zimowa apteczka”
Produkt Składnik bioaktywny Działanie Zalecenia suplementacyjne
Retinol (witamina A)
i karotenoidy
  • Najbardziej aktywną formą retinoidów jest kwas retinowy, który powstaje w organizmie na drodze utleniania zarówno z retinolu, jak i β-karotenu [3]
  • Wpływa na proliferację (namnażanie) i różnicowanie limfocytów T
  • Poprawia funkcję układu oddechowego
  • Ma właściwości przeciwbakteryjne
  • Witamina A naturalnie występuje w produktach zwierzęcych: mięso, ryby, jaja
  • Karotenoidy występują w pokarmach roślinnych, np. marchew, bataty, papryka, jarmuż
  • Doustna suplementacja diety witaminą A jest obecnie przedmiotem badań w kontekście leczenia COVID-19 [3]
  • Rutynowa suplementacja diety retinolem jako element profilaktyki zakażeń nie jest obecnie rekomendowana
Witamina E
  • Postać aktywna: głównie α-tokoferol
  • Ma właściwości antyoksydacyjne
  • Oddziałuje na odporność (wpływ na proliferację limfocytów T, poprawia integralność błon komórkowych, wspomaga mechanizmy odporności nabytej) [3]
  • Źródła w pożywieniu: orzechy (laskowe, włoskie) i migdały, nasiona roślin strączkowych, awokado, nasiona i olej słonecznikowy
  • Badanie przeprowadzone u 617 mieszkańców domu pomocy społecznej wykazało, że roczna suplementacja diety 200 IU witaminy E/dzień zmniejsza ryzyko infekcji górnych dróg oddechowych (takiej zależności nie zaobserwowano w odniesieniu do infekcji dolnych dróg oddechowych)
  • Suplementacja diety powinna być rozważana indywidualnie; obecnie nie istnieją rekomendacje na temat profilaktycznej suplementacji diety witaminą E
Witaminy z grupy B
  • Witaminy: B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12
  • Witaminy z grupy B regulują uwalnianie cytokin i chemokin
  • Oddziałują zarówno na mechanizmy odporności wrodzonej, jak i nabytej
  • Niedobór witamin z grupy B wpływa na uwalnianie mediatorów prozapalnych (IL-1, IL-6, TNF-α) [3]
  • Źródłem witamin z grupy B jest zbilansowana dieta; witamina B12 występuje tylko w produktach pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, podroby, jajka, nabiał), z kolei kwas foliowy głównie w produktach roślinnych (zielonolistne warzywa, nasiona roślin strączkowych, owoce, drożdże)
  • Oczyszczone produkty zbożowe w głównej mierze są pozbawione witamin z grupy B
  • W warunkach klinicznych podawanie chorym z sepsą witaminy B1 (200 mg co 12 h) wraz z witaminą C (1500 mg co 6 h) oraz hydrokortyzonem (50 mg co 6 h) zmniejsza ryzyko uszkodzeń narządowych, ciężkiego zapalenia płuc oraz śmiertelności [4, 5]
  • Kompleks witamin z grupy B to suplement diety, który zawiera wszystkie 8 witamin z grupy B; suplement ten powinien być stosowany tylko w sytuacjach uzasadnionych klinicznie 
Witamina C (wspomniana
w październikowym
numerze FF)
  • Kwas askorbinowy
  • Ma właściwości antywirusowe; działanie wirusobójcze jest mediowane produkcją interferonu oraz oddziaływaniem na mechanizmy odporności wrodzonej i nabytej
  • Łagodzi przebieg zarówno infekcji wirusowych, jak i bakteryjnych
  • Zmniejsza produkcję wolnych rodników i minimalizuje ich negatywny wpływ na organizm w trakcie trwania ostrej infekcji. Ponadto poprawia funkcję bariery nabłonkowej płuc
  • Witamina C jest postrzegana jako bezpieczna, niemniej jednak podawanie zdrowym ludziom wysokich dawek dożylnie może przyczynić się do rozwoju szczawianowej kamicy nerkowej [3]
  • Jak pokazują badania, profilaktyczna doustna dawka witaminy C 200 mg/dzień lub > 200 mg/dzień nie zmniejsza ryzyka rozwoju przeziębienia w populacji ogólnej [6], z kolei wyższe dawki 6–8 g witaminy C/dzień mogą skracać czas trwania i nasilenie objawów przeziębienia. Podsumowując, suplementacja diety witaminą C może być przydatna u pacjentów z aktywnym przeziębieniem oraz krótkoterminowo u osób wykonujących ekstremalne wysiłki fizyczne [3]
Produkty spożywcze
bogate w cynk/suplementy
diety
  • Cynk
  • Jeden z najważniejszych składników mineralnych wpływających na odporność
  • Niedobór cynku zwiększa podatność na infekcje (w tym również wirusowe)
  • Źródła w pożywieniu: ostrygi, wieprzowina, wołowina, drób, nasiona roślin strączkowych, nerkowce, pestki dyni, migdały 
  • Zalecana dawka suplementacyjna u pacjentów, którzy nie pokrywają zalecanego dziennego zapotrzebowania na cynk wraz z dietą wynosi 20 mg/dzień, natomiast w trakcie trwania infekcji wirusowej nawet do 150 mg/dzień [7]
Krótkołańcuchowe
kwasy tłuszczowe
(SCFAs, short chain
fatty acids)
  • Kwas masłowy, octowy i propionowy
  • Wykazują działanie immunomodulujące
  • Zwiększają ekspresję interleukin o działaniu przeciwzapalnym [8]
  • Stymulują wzrost korzystnych szczepów bakteryjnych o działaniu immunomodulującym 
  • Wpływają na integralność błony śluzowej jelita [8]
  • Głównym substratem fermentacyjnym do produkcji SCFAs jest błonnik pokarmowy, który powinien być dostarczany w ilości > 25 g/dzień. Jak pokazują badania epidemiologiczne, spożycie błonnika w krajach europejskich często nie przekracza 15 g/dzień
  • Źródła błonnika pokarmowego o istotnym potencjale fermentującym to: jabłka (pektyny), nasiona roślin strączkowych (rafinoza i stachioza), karczochy, cykoria, por, cebula, czosnek (inulina), owies i jęczmień (β-glukan), nasiona chia, babki płesznik i babki jajowatej (włókno rozpuszczalne i nierozpuszczalne)
Nutraceutyki
  • Czosnek, olej rybi, sok z żurawiny, kiełki brokułu, ekstrakt z bzu czarnego (Sambucus nigra) [9]
  • Stymulują proliferację limfocytów T
  • Łagodzą objawy infekcji 
  • Zadbanie o urozmaiconą dietę; w uzasadnionych sytuacjach można korzystać z suplementacji diety
  • Zalecane: przyjmowanie nawet do 100 g kiełków brokułu/dzień
  • Przyjmowanie soku z żurawiny (wpływ na namnażanie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy