Witamina D w dietetyce i kosmetologii. Wpływ na zdrowie i wygląd skóry

ABC prawidłowego żywienia

itamina D jest powszechnie znana ze względu na swoje działanie kalcemiczne, czyli regulację homeostazy wapnia i fosforanów w organizmie. Szereg badań dowodzi również jej działania plejotropowego [1–8], w tym coraz częściej wspomina się o ścisłej korelacji z prawidłowym funkcjonowaniem skóry [9].
Witamina D jest zaliczana do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Aktywną (hormonalną) postacią witaminy D 
jest kalcytriol (1,25(OH)2D). Jego synteza jest ograniczana dostępnością substratu – 25-hydroksywitaminy D (25(OH)D), dominującego ilościowo metabolitu witaminy D. Jest zatem prohormonem, a sam termin „witamina D” odnosić należy zarówno do kalcyferolu (witamina D1), ergokalcyferolu (witamina D2), jak i cholekalcyferolu (witamina D3) [10, 11].

Źródła witaminy D

Witamina D dostarczana jest do organizmu z trzech źródeł: słonecznej syntezy skórnej, żywności oraz preparatów farmaceutycznych [11, 12].

POLECAMY

Synteza skórna a czynniki niedoboru witaminy D

Najważniejszym źródłem witaminy D dla organizmu jest słońce, a dokładniej promieniowanie UVB w zakresie długości fal 290–315 nm [13]. Synteza skórna może stanowić naturalne źródło dziennego zapotrzebowania na witaminę D aż w 80 do 100%. Pierwszy etap syntezy zachodzi w keratynocytach warstwy rozrodczej naskórka z 7-dehydrocholesterolu (7-DHC) [11]. Następnie 7-DHC ulega transformacji do prewitaminy D3, która na skutek termokonwersji przekształca się w witaminę D3 (cholekalcyferol), która dalej trafia do krwi, a tam łączy się z białkiem wiążącym witaminę D – DBP, tak samo jak cholekalcyferol, ergokalcyferol wchłanianych w jelicie cienkim z diety i preparatów [14, 15]. Przy udziale DBP (Vitamin D Binding Protein) trafia do wątroby, gdzie przekształcana jest w 25-hydroksycholekalcyferol (25(OH)D). Następnie transportowana jest do nerek (i innych tkanek, m.in. skóry, komórek odpornościowych), gdzie pod wpływem enzymu 1α-hydroksylazy powstaje aktywna forma witaminy – 1α, 25 dihydrocholekalcyferol (1α,25(OH)2D ) [16, 17]. 
Efektywne wykorzystanie syntezy skórnej zapewnia 15-minutowy kontakt ze słońcem dla 18% powierzchni ciała (odkryte podudzia i przedramiona) w godzinach od 10 do 15. Powyższe postępowanie powinno prowadzić do naturalnej syntezy witaminy D w ilości odpowiadającej ok. 2000–4000 IU/dzień. 
W okresie od października do marca w regionach powyżej 35° szerokości geograficznej północnej (w tym Polska) synteza skórna nie jest efektywna [7, 14, 15, 18–20]. Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia niedoborów witaminy D przedstawiono w tabeli 1.

 

Tabela 1. Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia niedoborów witaminy D oraz mechanizmy ich działania [7, 9, 11, 17, 21]
Czynnik zwiększający ryzyko wystąpienia niedoboru witaminy D Mechanizm działania
okres jesienno-zimowy niedostateczne nasłonecznienie, obniżenie syntezy skórnej
zanieczyszczenie powietrza...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI