Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

4 listopada 2022

NR 5 (Październik 2022)

Suplementacja witaminowo-mineralna u kobiet w okresie okołomenopauzalnym

0 98

Menopauza to trwałe zatrzymanie cyklu miesiączkowego, a w konsekwencji – możliwości prokreacyjnych. Czas ten zazwyczaj manifestuje się gamą objawów, choć nie u każdej kobiety one występują lub są nasilone. W związku ze zmianami hormonalnymi zmienia się zapotrzebowanie na witaminy i składniki mineralne. Do najczęściej wymienianych należą wapń, witamina D, witaminy antyoksydacyjne – A, C oraz E. Suplementację należy dopasować indywidualnie do potrzeb kobiety.

Czym charakteryzuje się menopauza?

Starzenie się to naturalny proces w naszym życiu. Każda kobieta doświadcza na pewnym etapie swojego życia zmian hormonalnych, które zauważalnie wpływają na samopoczucie i stan organizmu. Statystycznie co roku około 1,5 mln kobiet przechodzi tę zmianę. Menopauza, określana też jako klimakterium, to czas, kiedy następuje koniec okresu płodności. Jest to trwałe zatrzymanie cyklu miesiączkowego, a w konsekwencji – możliwości prokreacyjnych. Zazwyczaj między 45. a 55. r.ż. kobiety obserwuje się obniżenie produkcji estrogenu i progesteronu, co prowadzi do wielu zmian metabolicznych w organizmie. Czasami proces ten może naturalnie zacząć się wcześniej. Powodem wcześniejszej menopauzy mogą być też przyczyny takie jak operacja usunięcia jajników lub macicy, chemioterapia lub podłoże genetyczne. W niektórych przypadkach przyczyna jest nieznana [1, 2].

Okres menopauzy dzieli się na trzy etapy:

POLECAMY

  • premenopauzalny,
  • okołomenopauzalny,
  • postmenopauzalny. 

Premenopauza to czas poprzedzający właściwą menopauzę. Produkcja hormonów zaczyna spadać, a cykle miesiączkowe stają się nieregularne. Zazwyczaj wtedy pojawiają się pierwsze widoczne symptomy. Czas okołomenopauzalny występuje, gdy organizm przestaje wytwarzać hormony wywołujące miesiączkę i przez 12 miesięcy z rzędu nie obserwuje się krwawienia. Kiedy to nastąpi, rozpoczyna się okres postmenopauzalny, który trwa do końca życia kobiety [3].

Objawy menopauzy

Menopauza zazwyczaj manifestuje się gamą objawów, choć nie u każdej kobiety one występują lub są nasilone. Wśród najczęstszych objawów wylicza się bezsenność, uderzenia gorąca, zwiększoną potliwość, zmęczenie, zmiany skórne, a także suchość pochwy, nietrzymanie moczu oraz częste infekcje intymne. Zmiany hormonalne wpływają na gospodarkę wapniem oraz gęstość mineralną kości, co skutkuje zwiększonym ryzykiem osteoporozy i złamań. Wahania poziomu hormonów płciowych mogą także wpływać na przyrost masy ciała i zwiększenie udziału tkanki tłuszczowej w organizmie. Proces może także zostawić ślad na psychice kobiety. Pacjentki najczęściej zgłaszają wahania nastroju, drażliwość i obniżenie samooceny. Dodatkowo może dojść do pogorszenia się koncentracji, pamięci, spadku libido oraz pojawienia się epizodów depresyjnych [4, 5]. Objawy mogą trwać miesiącami lub latami i mogą się zmieniać z czasem. Niektóre wraz z postępem menopauzy mogą zanikać, jednak z czasem mogą pojawić się kolejne i utrzymywać się nawet po ustaniu menopauzy. Sugeruje się, że objawy mogą występować około 5 lat przed i po menopauzie [3].

Badania wskazują, że kobiety w wieku postmenopauzalnym są bardziej narażone na występowanie otyłości, zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2, chorób układu krążenia, osteoporozy, choroby zwyrodnieniowej stawów, demencji, depresji oraz niektórych typów nowotworów. W wyniku zmian gospodarki hormonalnej oraz ogólnego funkcjonowania organizmu kobiety zmienia się także jej zapotrzebowanie na wiele składników odżywczych, w tym na witaminy czy składniki mineralne [6, 7]. 

Zapotrzebowanie kobiet na witaminy i składniki mineralne w okresie okołomenopauzalnym

Niektórych czynników ryzyka i objawów związanych ze starzeniem się i menopauzą nie można zmienić. Jednak prawidłowe odżywianie oraz prewencja niedoborów pokarmowych może pomóc w zapobieganiu lub łagodzeniu pewnych stanów, które mogą rozwinąć się w trakcie menopauzy, jak i po niej. W okresie menopauzy masa mięśniowa się zmniejsza, czyli zmniejsza się jednocześnie zapotrzebowanie kaloryczne. Nie oznacza to jednak, że zapotrzebowanie na wszystkie składniki pokarmowe jest niższe. W okresie menopauzy należy zwrócić szczególną uwagę na następujące elementy:

Wapń

Od około 35. r.ż. kobiety poziom wapnia w kościach ulega zmniejszeniu. Przez spadek poziomu estrogenu w okresie menopauzy tempo utraty się zwiększa, co może potęgować ryzyko osteoporozy [8]. Zalecane dzienne spożycie (RDA) dla wapnia to 1200 mg/dobę. Źródłem wapnia w diecie są produkty mleczne, zielone warzywa liściaste, pestki i nasiona oraz produkty sojowe fortyfikowane [9]. 

Witamina D

Homeostaza wapnia jest w znacznym stopniu regulowana przez witaminę D. Jej niedobór zmniejsza ilość wapnia wchłanianego z jelit i zwiększa poziom hormonu przytarczyc, co z kolei równoważy spadek wapnia w surowicy poprzez zwiększenie resorpcji wapnia z kości. Badania wykazały, że suplementacja diety witaminą D wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem złamań osteoporotycznych. Ponadto suplementacja diety witaminą D może zmniejszyć ryzyko upadków poprzez poprawę siły mięśni i stabilności fizycznej. Dodatkowo niedobór witaminy D jest również związany z szerokością geograficzną i niewystarczającą ekspozycją na słońce w miesiącach październik–kwiecień [10]. 

Odpowiednia dawka (AI) witaminy D to 15 µg cholekalcyferolu/dobę. Występowanie jej w żywności nie jest powszechne. Niewielkie jej ilości można znaleźć w żółtku jaja, grzybach i tłustych rybach morskich oraz produktach fortyfikowanych [9]. 

Witaminy ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy