Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

30 czerwca 2021

NR 3 (Czerwiec 2021)

Suplementacja obniżająca glikemię w cukrzycy

22

W ostatnich latach znacząco wzrosło zainteresowanie suplementami diety. W literaturze naukowej można znaleźć coraz więcej badań dotyczących właściwości prozdrowotnych różnych składników diety. W niniejszym artykule zostały omówione wybrane produkty i składniki o udowodnionym działaniu obniżającym glikemię. Wspomniane suplementy diety mogą być elementem wspomagającym leczenie cukrzycy typu 2 i insulinooporności.

Rynek suplementów diety z roku na rok istotnie się powiększa. Na sklepowych półkach pojawiają się coraz nowsze preparaty, bardzo często cechujące się obco brzmiącymi nazwami. Jednakże wiele osób, w tym nie tylko naukowców, ale i przeciętnych konsumentów, ma poważne wątpliwości co do skuteczności ich działania. W niniejszym artykule omówiliśmy wybrane składniki, które są sprzedawane właśnie w formie suplementów diety i dla których to potwierdzono działanie zdrowotne w wielu badaniach naukowych, w kontekście obniżania glikemii.

POLECAMY

Morwa biała

Jednym z najpopularniejszych suplementów diety zalecanych osobom zmagającym się ze zbyt wysokim poziomem glukozy we krwi jest morwa biała. To roślina lecznicza, której właściwości zdrowotne zostały potwierdzone w wielu badaniach naukowych. Już setki lat temu, w tradycyjnej medycynie chińskiej (TCM), wykorzystywano morwę dla wspomagania zdrowia osób z cukrzycą [1]. W 2017 r. zostały opublikowane wyniki metaanalizy, które jednoznacznie dowiodły, że stosowanie morwy białej przyczynia się do istotnego obniżenia poziomu glukozy we krwi po posiłku. Za to działanie odpowiada prawdopodobnie obecny w niej związek o nazwie 1-dezoksynojirimycyna (DNJ). Właściwości przeciwcukrzycowe zostały odnotowane, gdy podawano morwę białą w ilości, która dostarczała ok. 6–18 mg DNJ dziennie, czyli ok. 2–5 g [2]. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że stosowanie morwy białej nie spowodowało istotnych zmian w innych parametrach gospodarki węglowodanowej. Nie miała ona wpływu na stężenie glukozy we krwi na czczo, a także na poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c). W sprzedaży można spotkać zarówno owoce, jak i liście morwy białej. Wspomniane działanie poprawiające glikemię dotyczy liści.

Kwas alfa-liponowy

W 2018 r. w jednym z renomowanych czasopism naukowych ukazała się metaanaliza stanowiąca podsumowanie badań z ostatnich lat dotyczących wpływu stosowania kwasu alfa-liponowego (inaczej kwasu tioktynowego) na gospodarkę węglowodanową osób z chorobami metabolicznymi. Autorzy tego opracowania potwierdzili, że podawanie kwasu alfa-liponowego osobom z podwyższonym stężeniem glukozy we krwi wpływa korzystnie na kilka istotnych parametrów. A mianowicie wykazano, że kwas alfa-liponowy przyczynił się nie tylko do obniżenia stężenia glukozy we krwi na czczo, ale również spowodował zmniejszenie stężenia hemoglobiny glikowanej i doprowadził do obniżenia wartości wskaźnika insulinooporności (homeostasis model assessment of insulin resistance – HOMA-IR). Naukowcy odnotowali zadowalający efekt, gdy kwas alfa-liponowy był stosowany w ilościach ok. 200–600 mg dziennie [3]. Jak pokazują dane literaturowe, działanie kwasu alfa-liponowego poprawiające glikemię można wzmocnić poprzez jednoczesne przyjmowanie inozytolu [4]. Jednocześnie jako ciekawostkę warto podać, że kwas alfa-liponowy jest wykorzystywany również jako lek stosowany u osób cierpiących na polineuropatię cukrzycową. Wspomniana polineuropatia to jedno z najczęstszych powikłań cukrzycowych polegające na uszkodzeniu nerwów, wywołane końcowymi produktami glikacji (advanced glycation end-products – AGEs) [5].

Berberyna

W ostatnich latach coraz większą popularność zdobywa berberyna. Jest to związek aktywny z grupy alkaloidów, którego najważniejszym źródłem jest berberys zwyczajny. Berberyna jest szeroko stosowana w tradycyjnej medycynie chińskiej, a także w tradycyjnej medycynie indyjskiej (Ajurwedzie) [6]. Do dzisiaj opublikowano kilka prac przeglądowych, w których analizowano wpływ berberyny na glikemię. Wszystkie z tych prac potwierdziły korzystne działanie tego składnika na wyrównanie gospodarki węglowodanowej. U pacjentów, którzy stosowali berberynę, nastąpiło obniżenie stężenia glukozy we krwi, zarówno na czczo, jak i po posiłku [7, 8]. Dodatkowo osoby przyjmujące berberynę cechowały się niższym poziomem hemoglobiny glikowanej. Działanie prozdrowotne berberyny stwierdzono w przypadku, gdy podawano ją w ilości ok. 600––1800 mg dziennie. Autorzy opracowań naukowych wskazują również, że skuteczność stosowania leków hipoglikemizujących w połączeniu z berberyną jest lepsza niż przyjmowanie wyłącznie samych leków [7–9]. Trzeba jednak zachować ostrożność, aby nie doprowadzić do zbyt dużego obniżenia stężenia glukozy we krwi. Ponadto warto wskazać, że podawanie berberyny nie wiąże się z występowaniem skutków ubocznych [10]. 

Koenzym Q10

Korzyści zdrowotne dla osób z podwyższonym stężeniem glukozy we krwi może dostarczyć również koenzym Q10 (ubichinon). Jest to związek rozpuszczalny w tłuszczach, zaliczany do substancji witaminopodobnych. Występuje on naturalnie zarówno w tkankach roślinnych, jak i zwierzęcych. Można go znaleźć w wielu różnych produktach spożywczych. Najbogatszym jego źródłem są mięso, ryby i orzechy, w których znajduje się na poziomie ok. 10–50 mg/kg [11]. W mniejszych ilościach jest obecny w warzywach, owocach i zbożach (1–10 mg/kg). W 2018 r. na łamach czasopisma „International Journal of Endocrinology” opublikowano wyniki metaanalizy 13 badań z randomizacją, które pokazały, że stosowanie koenzymu Q10 może spowodować obniżenie stężenia glukozy we krwi na czczo nawet o 11,21 mg/dl [12]. Jednocześnie związek ten może być pomocny w redukowaniu poziomu hemoglobiny glikowanej. Szacuje się, że dzienne spożycie koenzymu Q10 wraz z dietą wynosi średnio 5,4 mg dla mężczyzn i 3,8 mg dla kobiet. Prawdopodobnie niestety są to zbyt małe ilości, aby wywołały pożądany efekt prozdrowotny. Bazując na danych literaturowych, zaleca się spożywanie ok. 400 mg koenzymu Q10 dziennie. Taką ilość można dostarczyć, stosując odpowiednie preparaty [13]. 
Jako ciekawostkę warto podać, że koenzym Q10 to trzeci w kolejności najczęściej spożywany suplement diety w USA [12].

Czosnek

Skutecznym suplementem diety obniżającym glikemię w cukrzycy jest również czosnek. W literaturze naukowej istnieje wiele badań, które jednoznacznie potwierdzają jego przydatność w redukowaniu stężenia glukozy we krwi. W dwóch obszernych pracach naukowych pochodzących z 2017 i 2019 r. dowiedziono, że stosowanie czosnku w formie kapsułek może skutkować obniżeniem poziomu glukozy we krwi nawet o 10,90–21,09 mg/dl. 
Dane te wskazują na bardzo wysoką efektywność działania czosnku. Poza właściwościami hipoglikemizującymi czosnek może być też pomocny w redukowaniu stężenia hemoglobiny glikowanej. Ilość suszonego czosnku, przy której odnotowano pozytywny wpływ na glikemię, to 600–1200 mg/dzień. Należy jednak podkreślić, że dla osiągnięcia zadowalających efektów niezbędne jest stosowanie czosnku przez dłuższy czas, nawet ok. 12 miesięcy [14, 15]. Składnikami odpowiedzialnymi za właściwości prozdrowotne czosnku są związki siarki, takie jak: allicyna, siarczek diallilu, disiarczek diallilu, S-allil-cysteina. Przy okazji warto wspomnieć, że suplementy diety z czosnkiem wykazują o wiele szerszy, korzystny wpływ na zdrowie człowieka. W ich przypadku udowodniono m.in. działanie:

  • hipotensyjne (obniżające ciśnienie tętnicze krwi) [16],
  • poprawiające profil lipidowy krwi (obniżające stężenie cholesterolu całkowitego, trójglicerydów i cholesterolu frakcji LDL) [14],
  • przeciwnowotworowe (w tym zmniejszające ryzyko raka żołądka i jelita grubego) [17],
  • wspomagające pracę wątroby u osób z chorobami tego narządu [18].
     
Tabela 1. Sugerowane dawki suplementów diety dla poprawy glikemii
Suplement diety Dawka
morwa biała (liście) 6–18 mg DNJ/dzień
kwas alfa-liponowy 200–600 mg/dzień
berberyna 600–1800 mg/dzień
koenzym Q10 400 mg/dzień
czosnek 600–1200 mg/dzień
zielona kawa (ekstrakt) > 400 mg/dzień


Zielona kawa

Pewnym rozwiązaniem dla osób zmagających się z nieprawidłową glikemią może być sięgnięcie po suplementy diety z zieloną kawą. Zielona kawa to nic innego, jak ziarna kawy, które nie zostały poddane obróbce palenia. Naukowcy wykazali, że stosowanie ekstraktu z zielonej kawy prowadzi do łagodnego obniżenia stężenia glukozy we krwi na czczo (średnio o ok. 1,8 mg/dl) [19, 20]. Jednocześnie stosowanie tego suplementu może w pewnym stopniu wspomagać odchudzanie, co może być dodatkowym atutem w przypadku osób...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy