Dołącz do czytelników
Brak wyników

ABC prawidłowego żywienia

2 listopada 2020

NR 5 (Październik 2020)

Prawdziwa woda mineralna – jakie składniki mineralne powinna zawierać?

195

Po co nam woda?

Woda w ludzkim organizmie służy procesom metabolicznym, transportowym, zachowania równowagi elektrolitowej, temperatury, przewodnictwa komórek nerwowych, wpływając na funkcję wszystkich narządów. Odpowiednie nawodnienie jest kluczowe dla zachowania sprawności każdej komórki organizmu [1]. Wodę dostarczamy głównie poprzez jej picie, wraz z żywnością oraz dzięki procesom oksydacyjnym zachodzącym w organizmie. Woda mineralna może być nośnikiem do 70 różnych składników mineralnych. Główne z nich to wapń, magnez, potas, chlorki, sód, siarczany, fluorki, jodki żelazo oraz mikroelementy, takie jak lit, stront, mangan, brom, cynk i miedź, które występują w wodzie w ilościach śladowych. 

POLECAMY

Do teraz nie zostały jasno ustalone dolne i górne limity spożycia wody związane z ryzykiem zdrowotnym, a zalecenia większości instytucji polegają na średnim spożyciu wody przez społeczeństwo [1]. 

Biologicznie aktywna tkanka określana jako „fat-free mass”, wskaźnik popularny w praktyce dietetycznej dzięki metodzie bioimpedancji (BIA), przy odpowiednim poziomie nawodnienia powinna składać się w 73% z wody. Natomiast nawet niewielkie już odwodnienie jest niebezpieczne dla zdrowia [2]. Odwodnienie rzędu 2% upośledza termoregulację i gęstość osocza, 7% może powodować halucynacje, a odwodnienie 10% może prowadzić do śmierci. Dlatego też odpowiednie nawodnienie jest istotne dla zachowania prawidłowych funkcji wszystkich narządów, a odwodnienie wiąże się z rozwojem wielu chorób [3]. 

Zapotrzebowanie na wodę?

Szacuje się, że w normalnych warunkach tracimy około 1,5 litra wody, z kałem ok. 150 cm3, z powietrzem wydychanym 550 cm3 oraz przez skórę ok. 600 cm3. W odniesieniu do wody w sytuacjach ogólnych (umiarkowanej temperatury otoczenia i aktywności fizycznej) EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) zaleca, aby: 

  • Niemowlęta do 6. miesiąca życia spożywały 100–190 ml/kg/mc. dziennie (zawartość wody w mleku matki)
  • Dzieci w wieku 6–12 miesięcy 800–1000 ml/dzień.
  • Dzieci w 2. roku życia 1100–1200 ml dziennie. 
  • Dzieci w wieku 2–3 lat 1300 ml wody dziennie. 
  • U dzieci powyżej 3. roku życia spożycie stopniowo wzrasta: 1600 ml/dzień dla chłopców i dziewcząt (4-8 lat); 
  • 2100 ml/dzień dla chłopców (9–13 lat); 1900 ml dla dziewczynek (9–13 lat). 
  • Młodzież powyżej 14. roku życia traktuje się już jak osobę dorosłą pod względem odpowiedniego spożycia wody. Odpowiednie spożycie powinno wynosić 2,0 l/dzień dla dziewcząt i 2,5 l/dzień dla chłopców. 
  • Uzupełniać straty wody powstałe w wyniku zwiększonej temperatury zewnętrznej oraz wysiłku fizycznego. 
  • U osób starszych, pomimo mniejszego zapotrzebowania na energię, zapotrzebowanie na wodę w przeliczeniu na jednostkę energii w pożywieniu staje się wyższe z powodu spadku zdolności nerek do koncentracji i wydalania produktów przemiany materii. 
  • W przypadku kobiet w ciąży EFSA proponuje proporcjonalne zwiększenie spożycia energii oraz płynów (300 ml/dzień), podczas karmienia piersią zalecane jest dodatkowe 700 ml wody dziennie w odniesieniu do kobiet niekarmiących [4].

Czym jest woda mineralna? 

W odróżnieniu od dostępnych na polskim rynku wód źródlanych i stołowych woda mineralna jest to „woda podziemna wydobywana jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, różniąca się od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi pierwotną czystością pod względem chemicznym i mikrobiologicznym oraz charakterystycznym stabilnym składem mineralnym, a w określonych przypadkach także właściwościami mającymi znaczenie fizjologiczne, powodującymi korzystne oddziaływanie na zdrowie ludzi”. 

Wodę mineralną klasyfikuje się na podstawie suchej pozostałości soli mineralnych w temperaturze 180°C, oraz 260°C [5]. 

Dzielimy na bardzo nisko, nisko, średnio lub wysoko zmineralizowaną. Zawierają one odpowiednio: < 50 mg/l; do 500 mg/l; 500-1500 mg/l oraz > 1500 mg/l składników mineralnych. W tabeli 1 przedstawione są średnie wartości składników mineralnych w wodach butelkowanych w Polsce.

Ważne przepisy ukazały się w 2011 r., określając, że nazwa „woda mineralna” nie odnosi się do zawartości związków mineralnych w produkcie. Wodą mineralną może być każda woda niezależnie od ilości składników mineralnych pobierana spod powierzchni ziemi. 

Jakie pierwiastki powinna zawierać?

Woda mineralna powinna zawierać magnez, wapń, sód, chlorki, wodorowęglany, siarczany, jodki, fluorki, żelazo oraz dwutlenek węgla w różnych proporcjach. Są to składniki niezbędne dla prawidłowej pracy organizmu, wpływając na równowagę elektrolitową oraz kwasowo-zasadową.  

Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość wapnia i magnezu.

Magnez jest niezbędnym elementem dla życia. Bierze udział w blisko 400 reakcjach zachodzących w ludzkim organizmie. Zapotrzebowanie wynosi 310-420 mg dziennie. W naszym społeczeństwie występują niedobory magnezu ze względu na mało zróżnicowaną i wysokoprzetworzoną dietę. 

Wapń jest składnikiem, którego potrzebujemy w sporej ilości w stosunku do pozostałych minerałów. Dzienne zapotrzebowanie ustalone według norm dla społeczeństwa polskiego wynosi 1000-1200 mg dziennie.  

Sód i chlorki wpływają na równowagę wodno-elektrolitową, a ich niedobory mogą występować szczególnie podczas długotrwałego wysiłku, zwłaszcza u sportowców. Dlatego w przypadku osób uprawiających intensywną aktywność fizyczną zaleca się uzupełnianie tych związków wraz z wodą mineralną. 

Wodorowęglany zawarte w wodzie mają pozytywne działanie w przypadku nadkwasoty, wpływając na prawidłowe pH kwasów żołądkowych [7]. Wykazano również pozytywny wpływ wodorowęglanów na obniżenie poziom glukozy w początkowych stadiach cukrzycy [8]. 10-letnie badanie przeprowadzone u 630 kobiet wykazało, że niski poziom wodorowęglanów w surowicy krwi znacząco zwiększał ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 [9].

Tabela 1. Zestawienie średniej wartości w mg/l dla wód butelkowanych w Polsce [5]

  Mineralna – wysoko zmineralizowana Mineralna – średnio zmineralizowana Mineralna – nisko zmineralizowana Woda źródlana
Wodorowęglany 1375 456 241 259
Wapń 222 100 59 43
Magnez 83 27 17 9
Sód 80 9 7 10
Potas 23 1,6 1,6 2,8

Woda mineralna a konsekwencje zdrowotne

Odpowiednie nawodnienie zmniejsza ryzyko śmierci z powodu incydentów sercowych zarówno u osób dorosłych, jak i osób starszych. Incydenty sercowe najczęściej powodowane są nadciśnieniem tętniczym, chorobą zatorowo-zakrzepową oraz udarem mózgu. Bilans wodny jest ściśle związany z objętością i ciśnieniem tętniczym krwi oraz prawidłową czynnością akcji serca [2].  

W badaniu przeprowadzonym przez Laurę Toxqui i Marię Pilar Vaquero zaobserwowano pozytywny wpływ wody mineralnej na biomarkery ryzyka chorób metabolicznych, takie jak poziom LDL, oxyLDL i glukozy. Ponadto woda mineralna wpłynęła na redukcję wydalania wapnia i kreatyniny wraz z moczem, co może pozytywnie wpływać na funkcję nerek. 

Wody naturalnie zawierające siarczan magnezu są bezpiecznym produktem przeciwdziałającym zaparciom. Wpływają pozytywnie na formowanie się stolca oraz ruchy perystaltyczne jelit, stanowiąc naturalną terapię dla pacjentów cierpiących na chroniczne zaparcie [10].

Nieodpowiednio zbilansowana dieta jest kluczowym czynnikiem wystąpienia ryzyka zespołu chorób metabolicznych. Woda, jako jeden z podstawowych elementów diety, ma istotne znaczenie, uzupełniając zapotrzebowanie na niezbędne składniki mineralne. Uzupełnienie wspomnianych elementów wpływa bezpośrednio na równowagę kwasowo-zasadową, przekładając się na lepszą kontrolę ciśnienia krwi, gospodarki lipidowej oraz glukozowej. Tym samym przeciwdziałając ewentualnej dalszej progresji zespołu metabolicznego [11].

Wapń odpowiada za prawidłową mineralizację kości, wpływając na ich gęstość oraz strukturę. Zalecane dzienne spożycie to 700-1200 mg wapnia dziennie i jest niezbędne do zachowania równowagi wapniowej organizmu, czasami jednak bywa trudne do realizacji w praktyce. W wielu wypadkach mineralna woda zawierająca wapń o wysokiej biodostępności poprawia stan biomarkerów kości (takich jak poziom parathormonu, 1,25 dihydroksywitaminy [1,25(OH)2D], czynnika wzrostu fibroblastów 23 (FGF23), kalcyt...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy