Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

30 czerwca 2021

NR 3 (Czerwiec 2021)

Megadawki z suplementów. Część II. Górne tolerowane poziomy spożycia. Składniki mineralne

19

Suplementacja diety składnikami mineralnymi może być wartościowa, jeśli stosowana jest w uzasadnionych przypadkach, po uwzględnieniu podaży z dietą, a najlepiej po ocenie stanu odżywienia. Nadmierna podaż może zaburzać równowagę organizmu, w tym hormonalną, oraz prowadzić do działań niepożądanych. Ponadto sprzyja interakcjom w zakresie wchłaniania ze składnikami mineralnymi pobieranymi zarówno z diety, jak i z suplementów, a także wspiera rozwój reakcji wolnorodnikowych. Podaż wysokich dawek często wiąże się z występowaniem podobnych objawów jak te, które dotyczą niedoboru wielu składników mineralnych.

W niniejszym artykule przedstawiono górne tolerowane poziomy spożycia składników mineralnych (Tolerable Upper Level Intake – UL) oraz ich rolę w organizmie, skutki niedoboru oraz nadmiaru (tabela 1). W tabeli 2 przedstawiono poziomy UL ustalone przez European Food Safety Authority (EFSA), a w tabeli 3 przez Instytut Medycyny oraz Żywności i Żywienia w USA. Definicję UL oraz zasady jego ustalania i rozumienie opisano w poprzednim numerze – „Food Forum” 2021, nr 1(41). 

POLECAMY

Skutki nadmiernej podaży wielu składników mineralnych mogą prowadzić do efektów odmiennych niż oczekiwane 

Podobnie jak w przypadku witamin, objawy zarówno niedoboru, jak i nadmiaru składników mineralnych, często dotyczą tych samych tkanek i narządów. 
Wiadomo, że cynk jest istotnym mikroelementem wzmacniającym odporność. Jednakże z badań wynika, że długotrwała podaż suplementów cynku w dawkach > 150 mg/dzień może prowadzić do upośledzenia odpowiedzi immunologicznej, porównywalnego jak do występującego w przypadku niedoborów tego składnika. Ponadto zbyt wysoka podaż (50–300 mg/dzień) powodować może hipokupremię (zbyt niski poziom miedzi we krwi), leukopenię, neutropenię, anemię z niedoboru żelaza, niekorzystne zmiany lipoprotein osocza. Cynk jest pierwiastkiem zapewniającym prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i procesów związanych z pamięcią. Wykazano, że w nadmiarze może on działać neurotoksycznie, uszkadzając neurony i prowadząc do uszkodzeń mózgu, udarów, napadów padaczkowych i chorób neurodegeneracyjnych, w tym Alzheimera. Warto dodać, iż wrażliwe subpopulacje mogą stanowić osoby z hemochromatozą oraz cukrzycą typu 1 [1, 2, 3, 15, 16]. 
Badania prowadzone u zdrowych, urodzonych w terminie niemowląt, bez niedoboru żelaza i cech niedokrwistości, wykazały, że suplementacja diety żelazem może wpłynąć negatywnie na przyrost masy ciała i zachorowalność niemowląt, tak samo jak jego niedobór. 
Z kolei w ciąży niedobór żelaza powoduje anemię i związane z nią ryzyko niskiej masy urodzeniowej, przedwczesnych porodów. Jednakże podaż u kobiet bez niedokrwistości stwarza ryzyko rozwoju insulinooporności, cukrzycy ciążowej, gestozy, nadciśnienia, zespołu metabolicznego, hipertrójglicerydemii oraz wzrostu lepkości krwi [6, 8, 9, 24]. 
Fluor jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania tkanki kostnej i szkliwa zębów. Nadmierne jego spożycie powoduje niekorzystne zmiany w wymienionych tkankach. Fosfor stanowi istotny składnik budulcowy kości, jednakże jego wysokie spożycie sprzyja zmniejszeniu gęstości mineralnej kości w związku z nasiloną osteolizą, wywołaną m.in. przez nadmierne wydzielanie parathormonu (PTH) [1, 2, 3, 17]. 
Wskazuje się, że zarówno niedobory, jak i nadmiar jodu, sprzyja rozwojowi niedoczynności tarczycy, wola, a nawet może zwiększać ryzyko rozwoju raka tarczycy [1, 3, 19, 20]. Z kolei w przypadku kamicy nerkowej związanej ze złogami wapnia, zarówno niedobór, jak i nadmiar tego pierwiastka, może nasilać rozwój kamicy [34].
Mangan jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Niedobór tego pierwiastka powoduje zaburzenia układu nerwowego. Przypuszcza się, że zwiększa ryzyko wystąpienia padaczki oraz depresji i zaburzeń lękowych. Z kolei nadmierne sp...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy