Dołącz do czytelników
Brak wyników

Diety

31 sierpnia 2021

NR 4 (Sierpień 2021)

Dieta lekkostrawna

16

Dieta lekkostrawna często jest kojarzona z dietami „szpitalnymi” zalecanymi po wszelkich przebytych chorobach i zabiegach operacyjnych. W praktyce dietetycznej ten sposób żywienia ma znacznie szersze zastosowanie. Co można jeść, będąc na diecie lekkostrawnej? Czy dietę lekkostrawną mogą stosować osoby zdrowe? 

Trawienie pokarmu jest bardzo złożonym procesem, wykorzystującym siły mechaniczne oraz reakcje chemiczne w celu rozpadu i metabolizowania żywności. Dieta lekkostrawna ma za zadanie ułatwić ten proces [1]. 

POLECAMY

Dieta ta to modyfikacja żywienia podstawowego, która ma na celu pozytywnie wpływać na organizm. Powinna ona dostarczać odpowiednią ilość energii i składników pokarmowych zgodnie z zasadami racjonalnego żywienia oraz ograniczać potrawy ciężkostrawne. Zasadniczą różnicą jest zmieniona forma potraw i obróbka termiczna przygotowanego jedzenia, tak aby jak najmniej obciążać przewód pokarmowy oraz złagodzić już występujące dolegliwości [2, 3].

Zastosowanie diety lekkostrawnej

Ten sposób żywienia mogą stosować ludzie zdrowi, ale przeznaczony jest on szczególnie dla osób potrzebujących wesprzeć swój przewód pokarmowy, odczuwających ciężkość po posiłkach i mających nieregularny rytm wypróżnień. Dieta ma zastosowanie w dysfunkcjach przewodu pokarmowego, np. wzdęciach, zaparciach, biegunkach, stanach zapalnych błony śluzowej żołądka i jelit, zaburzeniach wchłaniania składników odżywczych, a także w:

  • żywieniu dzieci i osób starszych, 
  • rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych,
  • chorobach przyzębia,
  • nowotworach przewodu pokarmowego,
  • chorobach infekcyjnych przebiegających z gorączką,
  • zaburzeniach krążenia płucnego,
  • wyrównanych chorobach nerek i dróg moczowych,
  • przypadku osób ze zmniejszonym apetytem [2, 3].

Zalecane techniki kulinarne w diecie lekkostrawnej:

  • gotowanie w wodzie i na parze,
  • gotowanie w wolnowarze,
  • pieczenie w rękawie lub pergaminie – tak aby zminimalizować powstawanie niestrawnych produktów reakcji Maillarda (chrupiąca skórka),
  • dodawanie tłuszczu do potraw po przyrządzeniu (potrawy nasiąknięte tłuszczem są znacznie trudniej trawione),
  • ,,smażenie” na parze (temperatura tłuszczu nie przekracza 100°C),
  • do zagęszczania potraw stosuje się zawiesinę mąki w wodzie, mleku lub słodkiej śmietance [2–5].

Należy unikać:

  • smażenia,
  • duszenia z dodatkiem tłuszczu i wcześniejszym obsmażaniem produktów,
  • pieczenia w sposób tradycyjny,
  • zapiekania,
  • grillowania, 
  • przyrządzania zasmażek, 
  • odsmażania [2–5].

Błonnik – czy należy ograniczać?

Błonnik nie podlega strawieniu i wchłanianiu w jelicie cienkim, jednak ulega pełnej lub częściowej fermentacji w jelicie grubym. Fermentacja jest możliwa dzięki bakteriom zasiedlającym przewód pokarmowy człowieka. Spożycie włókna pokarmowego wiąże się z wieloma korzyściami fizjologicznymi i zmniejszeniem ryzyka wystąpienia chorób cywilizacyjnych. Ponadto posiłki bogate w błonnik dłużej są trawione i warunkują większą objętość pożywienia, co jednak nie jest wskazane w diecie lekkostrawnej [6–8]. Nie należy nadmiernie ograniczać podaży błonnika, gdyż włókno jest m.in. zdolne do wiązania wody, co usprawnia wydalanie treści pokarmowej i toksycznych produktów przemiany materii z przewodu pokarmowego. W diecie lekkostrawnej zaleca się spożycie błonnika w ilości do 25 g/dzień [2, 6].

Źródłem błonnika w diecie lekkostrawnej powinny być młode, delikatne warzywa, dojrzałe owoce, drobne kasze i produkty zbożowe o średnim stopniu przemiału, pieczywo, np. graham. Do technik kulinarnych zmniejszających zawartość błonnika należy: obieranie owoców i warzyw ze skórki, usunięcie pestek, dłuższy czas gotowania, blendowanie, miksowanie, rozdrabnianie, przecieranie przez sito, ścieranie na tarce. Należy zaznaczyć, że wraz z przetworzeniem obniża się zawartość witamin wrażliwych na temperaturę [3].

Zasady diety lekkostrawnej

Posiłki powinny być różnorodne oraz zgodne z preferencjami pacjenta. Należy stosować delikatne ziołowe przyprawy, np. bazylię, tymianek, majeranek, oraz zadbać o wygląd talerza, aby podnieść atrakcyjność posiłków, gdyż często ten sposób żywienia muszą stosować osoby ze zmniejszonym apetytem. Znaczenie ma również temperatura posiłku, który nie powinien być ani zbyt gorący, ani zbyt zimny, aby zapobiec podrażnieniom przewodu pokarmowego i nie inicjować dolegliwości bólowych. Posiłki należy spożywać regularnie, o stałych porach. Ostatni z nich powinien być zjedzony najpóźniej dwie godziny przed snem. Objętość spożytego posiłku nie powinna wywoływać dyskomfortu. Należy pamiętać również o higienie jedzenia i dokładnym przeżuwaniu [2, 3, 9].

Tabela 1. Produkty zalecane i przeciwwskazane (opracowanie własne)

Nazwa produktu Produkty zalecane Produkty zalecane w ograniczonych ilościach (w zależności od indywidualnej tolerancji)   Produkty przeciwwskazane
Produkty zbożowe kasza jaglana (zmiksowana), ryż biały, np. basmati, jaśminowy, komosa ryżowa, kasza gryczana niepalona, kasza manna, płatki owsiane, jaglane, ryżowe, tapioka, wafle ryżowe/jaglane, chrupki jaglane, amarantus, zboża ekspandowane, makaron ryżowy, domowe wypieki, placki, budynie, kluski z dozwolonych mąk, np. ziemniaczanej, ryżowej, jaglanej, kasztanowej, owsianej, gryczanej z kaszy niepalonej, z tapioki   pieczywo orkiszowe, żytnie jasne, graham pieczywo razowe i cukiernicze: croissanty, pączki, faworki, ciemny makaron; 
ryż brązowy, kasza gryczana, kasza pęczak, płatki zbożowe z dodatkiem karmelu, miodu, czekolady, crunchy
Warzywa i owoce warzywa i owoce bez skórki i pestek, dojrzałe, pieczone, duszone, gotowane; owoce liofilizowane, mrożone, dżemy 100% z owoców, musy i przeciery owocowe     brokuły, kalarepa, kiszonki, cebula gotowana lub długo i delikatnie duszona     świeże warzywa i owoce, kandyzowane, konserwowane, w zalewach, w czekoladzie, syropie, dżemy wysokosłodzone; gruszki, śliwki, papryka, rzodkiewka, rzepa, szczypior, kapusta, kukurydza, cebula, czosnek
Mięso, jaja, ryby, nasiona roślin strączkowych  mięso w formie pulpetów, potrawek: indyk i kurczak bez skóry, królik, c...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy