Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

30 czerwca 2021

NR 3 (Czerwiec 2021)

Suplementacja w chorobach tarczycy. Część II

19

Suplementacja w chorobach tarczycy ma za zadanie uzupełnić w organizmie niedobory składników mineralnych i witamin, niezbędnych do prawidłowej pracy tarczycy. Jej celem jest wsparcie immunoregulacji poprzez wyciszenie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej, wyrównanie aktywności Th1 i Th2 oraz zmniejszenie stanu zapalnego, który często obserwuje się w przypadku choroby Hashimoto [1]. Do związków, które mogą wykazywać takie działanie, zalicza się m.in. magnez, witaminy A i E oraz kwasy tłuszczowe omega-3.

Magnez

Suplementacja, obok odpowiedniego leczenia, odżywiania i stylu życia, ma równie istotne znaczenie w przypadku chorób tarczycy, ze względu na towarzyszące im często niedobory składników mineralnych oraz witamin. Epidemiologiczne badania wskazują, że niedobór magnezu występuje w wielu regionach na całym świecie. Szacuje się, że częstość występowania niskiego stężenia magnezu w surowicy krwi w populacji może wynosić ok. 2,5–15% [2]. Ponadto doniesienia naukowe wskazują, że osoby z niedoczynnością tarczycy mogą być bardziej narażone na niedobór magnezu. Badania w grupie 166 osób, w tym 108 z niedoczynnością tarczycy i 58 osób z prawidłowo funkcjonującym gruczołem tarczowym, tzw. eutyreozą wykazały, że średnie stężenia magnezu były istotnie niższe w grupie osób z niedoczynnością tarczycy w porównaniu z pacjentami z eutyreozą [3]. Inne badania w grupie 1275 uczestników wykazały, że poziomy magnezu w surowicy ≤ 0,55 mmol/l były powiązane z ryzykiem dodatniego wyniku przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG) i częstością występowania autoimmunizacyjnego zapalenia tarczycy, zwanego chorobą Hashimoto [2]. Może być to powiązane z tym, że magnez jest kluczowym pierwiastkiem dla odpowiedniej pracy tarczycy, ponieważ jako kofaktor w reakcjach enzymatycznych jest niezbędny w mitochondrialnej fosforylacji oksydacyjnej oraz syntezie adenozyno‑5’-trifosforanu (ATP), który jest konieczny do utrzymania zależnych od energii reakcji komórkowych. Przy wystarczającej podaży magnezu mitochondria dostarczają wystarczającą ilość ATP i utrzymywane są procesy zależne od energii, takie jak przyswajanie jodu. Z kolei niedobór magnezu może zaburzać prawidłowy przebieg tych procesów i tym samym wpływać na zmniejszenie poboru jodu przez komórki tarczycy, a niedostateczny wychwyt jodu ma bezpośrednie przełożenie na spadek syntezy hormonów tarczycy i tym samym na zwiększenie stężenia hormonu tyreotropowego, czyli TSH [2]. Niedobór magnezu może również prowadzić do nieprawidłowej aktywacji komórek odpornościowych oraz indukcji odpowiedzi autoimmunologicznej, wpływając na zwiększenie anty-TG. Ponadto niedostateczne stężenie magnezu w surowicy krwi może wiązać się ze zmniejszoną zdolnością odpowiedzi przeciwutleniającej w komórkach i prowadzić do gromadzenia się wolnych rodników, co może wpływać na nasilenie stanu zapalnego w przypadku choroby Hashimoto [2]. Badania epidemiologiczne wykazały, że niedobór magnezu może mieć związek z podwyższonym poziomem białka C-reaktywnego w surowicy krwi, a suplementacja 500 mg cytrynianu magnezu dziennie przez cztery tygodnie doprowadziła do wyraźnych zmian w ekspresji genów związanych ze szlakami metabolicznymi i zapalnymi [4]. Ponadto suplementacja diety magnezem może pomóc wyeliminować wiele objawów występujących w niedoczynności tarczycy, takich jak zaparcia, chroniczne zmęczenie, niepokój czy obniżona koncentracja [5]. 
Badania w grupie 166 pacjentów, w tym 58 osób z grupy kontrolnej w stanie eutyreozy i 108 pacjentów z niedoczynnością tarczycy, wykazały, że po sześciu miesiącach suplementacji cytrynianem magnezu w dawce 3 × 1,4 mmol dziennie, u 90% badanych nastąpiła poprawa samopoczucia, zwiększenie koncentracji, redukcja częstości zaparć oraz zmniejszenie uczucia zmęczenia i niepokoju [3]. 

POLECAMY

Antyoksydanty (witamina C i witamina E)

Coraz więcej badań naukowych donosi o udziale reaktywnych form tlenu w patogenezie chorób tarczycy [6]. Okazuje się, że dysfunkcja tarczycy, a w szczególności jej niedoczynność, może wiązać się z nasileniem stresu oksydacyjnego, który prowadzi do szybszego starzenia się organizmu oraz rozwoju nowotworów, miażdżycy czy choroby Alzheimera [7]. Niektóre prace naukowe wskazują, że zarówno w nadczynności, jak i niedoczynności tarczycy obserwuje się zmniejszone stężenia witamin antyoksydacyjnych, np. witaminy C i E, w surowicy krwi, a ich powrót do właściwych stężeń następuje po osiągnięciu stanu eutyreozy [7]. Witaminy te wykazują silne działanie przeciwzapalne, dzięki czemu biorą udział w wymiataniu wolnych rodników. Ich odpowiednia podaż jest niezwykle istotna, ponieważ nasilony stres oksydacyjny należy do czynników niszczących komórki tarczycy. Ponadto witaminy o działaniu antyoksydacyjnym wpływają na zwiększenie wchłaniania selenu z przewodu pokarmowego, którego niedobory częściej obserwuje się chociażby u osób z chorobą Hashimoto [1, 8]. Prace naukowe wskazują, że witamina C odpowiada za syntezę tyrozyny, której niedobory są związane z rozwojem niedoczynności tarczycy [9]. Może też odpowiadać za normalizację stężenia przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO). W badaniu u 102 osób z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy wykazano, że w wyniku suplementacji diety 500 mg witaminy C dziennie przez trzy miesiące stężenia anty-TPO spadły w grupie przyjmującej witaminę C, ale nie zmieniły się u pacjentów otrzymujących placebo [10]. Badania wskazują również, że witamina C zwiększa wchłanianie lewotyroksyny – leku, który stosuje się w leczeniu niedoczynności tarczycy oraz w chorobie Hashimoto. Badania w grupie 31 pacjentów z niedoczynnością tarczycy, przyjmujących lewotyroksynę, wykazały poprawę stężeń TSH, fT4 i fT3 w surowicy krwi w wyniku suplementacji diety 500 mg witaminy C dziennie [11]. Podobne wyniki uzyskano w innym badaniu u 28 pacjentów leczonych lewotyroksyną. W okresie badania pacjenci kontynuowali tę samą dawkę lewotyroksyny, ale dodatkowo suplementowali 1 g witaminy C dziennie. Po 6–8 tygodni od rozpoczęcia przyjmowania lewotyroksyny wraz z witaminą C poziom TSH w surowicy spadł u wszystkich osób włączonych do badania [12]. Głównym kryterium włączenia do obydwu badań była obecność podwyższonego TSH pomimo wielokrotnych prób jego normalizacji przy częstych zmianach dawki lewotyroksyny. Z kolei witamina E działa synergistycznie z witaminą C, chroniąc ją przed utlenieniem i odnawiając do formy antyoksydacyjnej. Ponadto wpływa na zwiększenie przepuszczalności naczyń krwionośnych, więc może być pomocna w redukcji obrzęków, które są częstą przypadłością w przypadku niedoczynności tarczycy i choroby Hashimoto [9]. 

Kwasy tłuszczowe omega-3

Odpowiedna podaż kwasów tłuszczowych omega-3, w tym kwasu eikozapentaenowego (EPA) oraz dokozaheksaenowego (DHA), które należą do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, jest bardzo istotna dla prawidłowej pracy tarczycy. Ich główne źródło z diety stanowią ryby morskie oraz owoce morza. Tymczasem typowa zachodnia dieta jest uboga w te produkty i tym samym w kwasy tłuszczowe omega-3, dlatego warto rozważyć suplementację. Kwasy tłuszczowe omega-3 stymulują konwersję T4 do T3 w wątrobie, a ponadto mogą wpływać na zwiększenie wrażliwości tkanek na działanie hormonów tarczycowych [13]. Usprawniają również odpowiedź immunologiczną poprzez hamowanie wzrostu cytokin prozapalnych, co jest szczególnie istotne przy schorzeniach o podłożu autoimmunologicznym, takich jak choroba Hashimoto [14]. 
Dzięki temu mogą znacznie wspomagać terapię chorób autoimmunologicznych oraz łagodzić istniejące już objawy wywołane występującym przewlekle stanem zapalnym. Kwasy tłuszczowe omega-3 budują również osłonki mielinowe i błony komórkowe, także w obrębie synaps, co przyczynia się do prawidłowego przewodnictwa nerwowego i zmniejszenia ryzyka wystąpienia depresji, na której objawy – jak wskazują badania naukowe – osoby z chorobą Hashimoto mogą być narażone [15, 16]. U pacjentów z niedoczynnością tarczycy oraz chorobą Hashimoto częściej obserwuje się również zaburzenia gospodarki węglowodanowej, ponieważ hormony tarczycy mają istotny wpływ na metabolizm glukozy i rozwój insulinooporności [17]. Ponadto autoimmunologiczne zapalenie tarczycy wiąże się z występowaniem hipercholesterolemii oraz wyraźnym wzrostem lipoprotein o małej gęstości (LDL), w tym zwiększone ryzyko nadwagi lub otyłości [18]. W randomizowanym, pojedynczo zaślepionym, kontrolowanym p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy