Dołącz do czytelników
Brak wyników

Diagnoza lekarska i dietetyczna

17 grudnia 2021

NR 6 (Grudzień 2021)

Otyłość – zalecane leczenie farmakologiczne

0 2220

Leczenie farmakologiczne otyłości jest nowoczesną możliwością wspomagania redukcji masy ciała u pacjentów z otyłością i jej powikłaniami. Aktualnie są dostępne trzy grupy leków rekomendowanych w leczeniu otyłości. Dwie z nich działają głównie na układ nagrody w ośrodkowym układzie nerwowym, zmniejszając apetyt i pobór pokarmu. Jedynie orlistat działa wyłącznie miejscowo w przewodzie pokarmowym. Analogi peptydu glukanopodobnego stosowane w otyłości – liraglutyd i semaglutyd – mają działanie plejotropowe, redukując ryzyko kardiometaboliczne. Należy pamiętać, że leki te mają różne ograniczenia w postaci wysokiej ceny, specyficznych przeciwwskazań do ich włączenia, a także licznych działań niepożądanych, szczególnie dotyczących przewodu pokarmowego. 
 

Wstęp


Otyłość jest poważną jednostką chorobową, związaną z szeregiem powikłań metabolicznych, endokrynologicznych, kardiologicznych, ortopedycznych i psychologicznych [1]. Otyłość wiąże się również ze zwiększonym ryzykiem nowotworów, w szczególności przewodu pokarmowego, piersi czy nerek [2]. Pacjenci otyli statystycznie żyją krócej, a ich jakość życia jest niższa niż pacjentów z prawidłową masą ciała [3]. Powinnością lekarza jest aktywne diagnozowanie i leczenie otyłości u pacjentów ze względu na liczne negatywne implikacje zdrowotne nadmiernej masy ciała [1–3]. Podstawą leczenia otyłości jest zmiana stylu życia, obejmująca właściwe postępowanie dietetyczne i zwiększenie aktywności fizycznej dostosowanej do możliwości i stanu zdrowia pacjenta, tak aby uzyskać deficyt kaloryczny, umożliwiający redukcję masy ciała. Warto rozważyć leczenie farmakologiczne otyłości, szczególnie jeśli doszło do rozwoju chorób będących jej powikłaniami, a wcześniejsze interwencje w zmianę stylu życia okazały się nieskuteczne bądź niewystarczające. Należy jednak podkreślić, że bez zmiany stylu życia interwencje farmakologiczne będą nieskuteczne i nietrwałe [4]. Poniżej omówiono dopuszczone przez Agencję Żywności i Leków (ang. Food and Drug Administration, FDA) leki do farmakologicznej terapii otyłości. Ze względu na często niewystarczającą znajomość tematu zarówno w środowisku medycznym, jak i wśród pacjentów omówiono też krótko najnowsze rekomendacje dotyczące leczenia hormonalnego pacjentów otyłych [5].


Leki stosowane w farmakologicznym leczeniu otyłości


Aktualnie mamy dostępne trzy rodzaje leków do farmakologicznego leczenia otyłości. Dwie z omawianych grup leków działają głównie na układ nagrody w ośrodkowym układzie nerwowym, warunkujący pobór pokarmu. Jedynie orlistat działa wyłącznie miejscowo w przewodzie pokarmowym.

POLECAMY


Orlistat (Xenical®)


Orlistat, zatwierdzony przez FDA w 1999 r., jest inhibitorem lipaz trzustkowych, ograniczającym adsorpcję tłuszczu o nawet 32% [6, 7]. Dodatkowo lek ten redukuje w niewielkim stopniu stężenie cholesterolu całkowitego i trójglicerydów oraz zmniejsza ryzyko sercowo-naczyniowe i rozwoju cukrzycy typu drugiego (DM2) (spadek względnego ryzyka DM2 o 37,3%) [6, 8]. Lek przyjmuje się doustnie bezpośrednio przed posiłkiem, w trakcie posiłku lub do godziny po posiłku. W trakcie stosowania leku zaleca się umiarkowanie niskokaloryczną, niskotłuszczową dietę. Mechanizm działania leku odpowiada za najczęstsze działania niepożądane, pojawiające się w szczególności u pacjentów nieprzestrzegających zaleceń dietetycznych – bóle brzucha, stolce tłuszczowe, parcie na stolec czy nietrzymanie kału [7]. Lek może też wywołać hipoglikemię i bóle głowy. Zgodnie z wynikami metaanalizy Sahebkar i wsp. średnia redukcja masy ciała w trakcie stosowania orlistatu wynosiła 2,12 kg (średni czas terapii od 2 miesięcy do 3 lat) [6]. Orlistat według Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) zalecany jest u pacjentów ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) ≥ 28 kg/m2 i dodatkowymi czynnikami ryzyka bądź u pacjentów z BMI ≥ 30 kg/m2. Rekomendowana dawka dobowa wynosi 360 mg (120 mg, czyli 1 kapsułka 3 razy na dobę). W przypadku braku spadku masy ciała w ciągu 12 tygodni o co najmniej 5%, należy odstawić lek. Długoterminowe obserwacje działania orlistatu w badaniach klinicznych obejmowały okres do 4 lat [8]. Lek jest przeciwwskazany w cholestazie, przewlekłym zespole złego wchłaniania i u pacjentek karmiących piersią.


Chlorowodorek naltreksonu/chlorowodorek bupropionu (Mysimba®)


Jest to preparat złożony, składający się z antagonisty receptora opioidowego (cholorowodorek naltreksonu) i inhibitora zwrotnego wychwytu dopaminy i noradrenaliny (chlorowodorek bupropionu). Substancje te w połączeniu zmniejszają pobór pokarmu, wpływając na jądro łukowate podwzgórza i dopaminergiczny układ nagrody, choć dokładny mechanizm neurochemiczny leżący u podłoża działania leku nie został poznany [9]. W fazie III randomizowanego badania wieloośrodkowego z podwójnie zaślepioną próbą przeprowadzonego u 1742 pacjentek lek stosowany przez 56 tygodni spowodował średnią utratę 6,1% masy ciała (w porównaniu: placebo jedynie 1,3%) [11]. Z uwagi na działania niepożądane leku, głównie nudności, bóle głowy i zaparcia, tylko połowa pacjentów ukończyła badanie [10]. Ocena skuteczności skojarzenia naltrekson + bupropion badana było również w połączeniu z intensywnym programem zmiany zachowań (badanie NB-302) [11]. Redukcja wyjściowej masy ciała w takim wypadku była większa niż przy stosowaniu samego połączenia natlreksonu i bupropionu (8,1% wobec 5,4% w badaniu NB-301), jak i względem placebo (4,9% wobec 1,3% w badaniu NB-301) [11]. Efekty skojarzenia naltreksonu i bupropion obserwowane u pacjentów z otyłością lub nadwagą oraz DM2 wydają się nieco słabsze niż w populacji pacjentów z otyłością i bez DM2, choć nadal istotne (redukcja wyjściowej masy ciała o 5% (naltrexon+bupropion) vs. 1,8% (placebo), p < 0,001) [12] . Lek skojarzony obniżył też istotniej niż placebo stężenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) i trójglicerydów oraz podwyższył stężenie lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL) [12]. Zgodnie z ChPL lek zalecany jest u pacjentów z BMI ≥ 27 kg/m2 i co najmniej jedną chorobą będącą powikładniem otyłości (np. DM2, nadciśnienie tętnicze) bądź u p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy