Glifosat — czy jest się czego bać?

Glifosat jest najczęściej stosowaną substancją czynną herbicydów na świecie i od ponad 5 dekad jedną z podstaw wspierających współczesne rolnictwo. Herbicydy zawierające glifosat są powszechnie stosowane do zwalczania szerokiego spektrum chwastów jedno- i dwuliściennych, zarówno przed siewem roślin uprawnych, jak i po zbiorach. W przeszłości glifosat wykorzystywano również do desykacji niektórych upraw, jednak zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej nie jest dopuszczony do stosowania w celu desykacji rzepaku ani do kontroli terminu zbioru czy optymalizacji młócki [9]. W 2023 r. Komisja Europejska po przeprowadzeniu ponownej oceny ryzyka przez EFSA i ECHA odnowiła zatwierdzenie glifosatu jako substancji czynnej środków ochrony roślin do 15 grudnia 2033 r. [1].
Pod względem chemicznym glifosat − N-(fosfonometylo)glicyna − jest organicznym związkiem należącym do grupy fosfonianów, będącym pochodną kwasu fosfonowego połączoną z glicyną. Charakteryzuje się właściwościami hydrofilnymi i w preparatach handlowych najczęściej występuje w postaci soli izopropyloaminowej, choć stosowane są również sole amonowe, potasowe, sodowe oraz trimetylosulfoniowe, a także postać kwasu. Gotowe formulacje herbicydów zawierają ponadto substancje pomocnicze, przede wszystkim środki powierzchniowo czynne, których zadaniem jest zwiększenie skuteczności preparatu poprzez ułatwienie przenikania substancji czynnej do tkanek roślin [10]. Coraz większą uwagę zwraca się jednak na fakt, że to właśnie skład całej formulacji, a nie wyłącznie samego glifosatu może oddziaływać na organizmy żywe i środowisko.

Jak działa glifosat?

Mechanizm działania glifosatu polega na hamowaniu aktywności syntazy 5-enolopirogronianoszikimiano-3-fosforanowej (...