Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

2 listopada 2020

NR 5 (Październik 2020)

Choroby bieguna mózgowego osi mózgowo-jelitowej: depresja (cz. 2)

22

W pierwszej części artykułu (FF 4(38)/2020) omówiono, czym jest oś mózgowo-jelitowa, podkreślono wielokierunkowość powiązań mikrobioty – jelit – mózgu, wskazując, że to właśnie mikroorganizmy zasiedlające nasz przewód pokarmowy mogą wpływać na syntezę neurotransmiterów, a poprzez aktywację układu immunologicznego – na produkcję cytokin albo innych cząsteczek zapalnych [1]. 

POLECAMY

Należy zauważyć, że produkowane w stanie zapalnym interleukiny prowadzą do indukcji enzymu (indolo-2,3 dioksygenazy), który obniża stężenie tryptofanu oraz spadku plastyczności neuronalnej (zmniejszenie produkcji czynnika wzrostu nerwów) i ograniczenia produkcji serotoniny [2]. Toteż probiotykoterapia, oparta na odpowiednich szczepach psychobiotycznych, wydaje się właściwym sposobem utrzymania równowagi mikrobiologicznej organizmu (eubioza) oraz leczenia zaburzeń psychicznych, których źródłem jest stan zapalny. 

Bakterie psychobiotyczne zdolne są do wytwarzania i dostarczania substancji neuroaktywnych, takich jak kwas gamma-
aminomasłowy (GABA) czy serotonina, które działają na oś mózgowo-jelitową [3]. Również prebiotyki (fruktooligosacharydy (FOS), galaktooligosacharydy (GOS)) wykazują korzyści dla zdrowia psychicznego i wspierają rozwój określonych bakterii komensalnych o działaniu psychofizjologicznym. Wydaje się zatem, że prebiotyki można także włączyć do definicji psychobiotyków [4]. 

Działanie psychobiotyków polega na:

  • wzmacnianiu integralności nabłonka jelitowego (stymulacja wydzielania mucyny, stymulacja syntezy szczelnych połączeń TJ (ang. tight-junctions) pomiędzy komórkami nabłonka jelitowego, produkcja związków cytoochronnych);
  • regulacji humoralnej i komórkowej odpowiedzi układu immunologicznego przewodu pokarmowego (GALT) – aktywacja/hamowanie syntezy cytokin przeciwzapalnych; 
  • regulacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, osi sympatyczno-nadnerczowej [3, 4].

W licznych badaniach wykazano, że psychobiotyki mogą regulować i kontrolować osie neuroimmunlogiczne. Jak już wspomniano, dwubiegunowa oś mózgowo-jelitowa jest wielokierunkowa i obejmuje: ośrodkowy układ nerwowy, układ neuroendokrynny i neuroimmunologiczny, współczulne i przywspółczulne „ramiona” autonomicznego układu nerwowego, jelitowy układ nerwowy, a także mikrobiotę jelitową. Wszystkie te elementy oddziałują ze sobą i umożliwiają wysyłanie sygnałów z mózgu do jelita i odwrotnie – trzewne komunikaty z jelita mogą wpływać na funkcje mózgu, w tym na obszary wpływające na regulację stresu [5].

Poniżej przedstawiono wyniki przykładowych 5 badań dotyczących wpływu różnych szczepów probiotyków na objawy depresyjne i lękowe:

Celem pierwszego badania była ocena wpływu probiotyku zawierającego szczepy Lactobacillus helveticus Rosell-52 i Bifidobacterium longum Rosell-175 na zaburzenia lękowe i strategie radzenia sobie ze stresem w modelu zwierzęcym i u zdrowych ochotników. W badaniu w modelu zwierzęcym szczury podzielono na 3 grupy. I otrzymywała probiotyk, II – diazepam, III – placebo. Po 2 tygodniach suplementacji wykazano, że zarówno w grupie z probiotykiem, jak i diazepamem dolegliwości lękowe były istotnie mniejsze niż w grupie otrzymującej placebo.

Natomiast zdrowych ochotników przydzielono do jednej z dwóch grup – pierwsza z nich otrzymywała wspomniany powyżej probiotyk, druga – placebo. Po 30 dniach trwania badania zauważono, że u osób przyjmujących probiotyk poprawiły się objawy psychiczne (oceniane według kwestionariusza HSCL-90 ang. Hopkins Symptom Checklist) obniżyła się intensywność odczuwania stanów lękowych i depresyjnych badanych skalą HADS (ang. Hospital Anxiety and Depression Scale – szpitalna skala lęku i depresji), dodatkowo odnotowano istotne statystycznie obniżenie dobowego wydalania kortyzolu z moczem [6].

W kolejnym badaniu oceniano wpływ probiotyku zawierającego szczepy bakterii Lactobacillus helveticus Rosell-52 i Bifidobacterium longum Rosell-175 oraz prebiotyku (galaktooligosacharyd) na objawy depresji oceniane w Skali Depresji Becka. Do badania włączono 110 osób z depresją o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, które przyjmowały standardowe leki przeciwdepresyjne. Pacjentów losowo przydzielono do jednej z trzech grup otrzymujących odpowiednio: I – probiotyk, II – prebiotyk, III – placebo. Po 8-tygodniowej interwencji zaobserwowano, że w grupie pacjentów otrzymujących probiotyk doszło do istotnego obniżenia nasilenia depresji w porównaniu do obu pozostałych grup, co mogło być związane ze zwiększonym wytwarzaniem serotoniny w szlaku przemian tryptofanu. Co więcej, nie odnotowano efektów ubocznych stosowania probiotyku [7].

Celem następnego badania była ocena wpływu suplementacji diety probiotykami na objawy depresji i jakości życia (QOL, ang. Quality of life) u pacjentów z zawałem mięśnia sercowego. Po 12 tygodniach stosowania probiotyku (Lactobacillus rhamnosus) w grupie interwencyjnej odnotowano obniżenie nasilenia depresji mierzonej w skali Becka. Co więcej, również ocena jakości życia była lepsza w grupie przyjmującej probiotyk w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Także markery stresu oksydacyjnego (stężenie aldehydu malonowego) i stanu zapalnego (stężenie białka C-rea...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy