Znaczenie błonnika w utrzymaniu prawidłowej pracy jelit

Błonnik w diecie człowieka zajmuje szczególne miejsce z uwagi na wielokierunkowość działania profilaktycznego oraz terapeutycznego w różnych problemach zdrowotnych. Odpowiednia podaż i dobór jego frakcji są ważnym elementem postępowania dietetycznego w dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego.
Błonnik pokarmowy stanowi naturalny składnik diety człowieka od początku jego ewolucji. Dane antropologiczne wskazują, że dieta populacji łowiecko-zbierackich, bogata w dzikie rośliny, korzenie, nasiona i ziarna, dostarczała ok. 70–120 g błonnika dziennie [1]. Rozwój przemysłowego przetwórstwa żywności i wzrost spożycia produktów wysokoprzetworzonych doprowadziły do istotnego ograniczenia jego podaży. Chociaż termin „błonnik pokarmowy” pojawił się w literaturze naukowej w latach 50. XX w., jego znaczenie dla zdrowia zaczęto intensywnie badać w latach 70., kiedy wyniki badań epidemiologicznych wykazały zależność między wysokim spożyciem błonnika a mniejszą częstością występowania chorób przewlekłych, w tym chorób przewodu pokarmowego. Oprócz roli w zapobieganiu chorobom, błonnik pokarmowy ma również potencjał terapeutyczny, szczególnie w przypadku zaburzeń żołądkowo-jelitowych [1–3].

RODZAJE BŁONNIKA POKARMOWEGO

Poszczególne frakcje błonnika oddziałują na funkcjonowanie przewodu pokarmowego poprzez wpływ na motorykę jelit, skład mikrobioty, procesy fermentacyjne oraz wchłanianie składników odżywczych [2, 3, 9]. Błonnik obejmuje zróżnicowaną grupę związków pochodzenia roślinnego, których wspólną cechą jest odporność na trawienie i wchłanianie w jelicie cienkim. W konsekwencji docierają one do jelita grubego, gdzie w różnym stopniu ulegają fermentacji przez ekosystem jelitowy [7]. 
Do podstawowych składników błonnika zalicza się nieskrobiowe polisacharydy, w tym celulozę, hemicelulozy, a także ligninę. Definicja błonnika została jednak rozszerzona i obecnie obejmuje również inne niestrawne składniki żywności, takie jak skrobia oporna, wybrane oligosacharydy, gumy i śluzy roślinne, polidekstrozę, produkty reakcji Maillarda oraz aminopolisacharydy (np. chitynę). W skład błonnika wchodzą ponadto niewielkie ilości innych związków roślinnych, m.in. lipidów, związków azotowych, saponin, fitynianów i...