Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

28 czerwca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

„Superorganizm” we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego – rola probiotykoterapii

0 165

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa – CU) należy do grupy nieswoistych chorób zapalnych jelit, których etiologia nie została do końca poznana. Manifestacja kliniczna niniejszej jednostki chorobowej jest wynikiem interakcji czynników genetycznych oraz środowiskowych. Wśród przyczyn wyróżnia się zmiany w zakresie mikrobioty jelitowej, a w następstwie zaburzenia w enterycznym układzie odpornościowym. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzenia. W związku z powyższym niezwykle pożądanym celem jest wskazanie skutecznej i bezpiecznej metody wspomagającej utrzymanie jak najdłuższych okresów remisji oraz stabilnego stanu klinicznego pacjenta. Z uwagi na występującą dysbiozę jelitową modyfikacja mikrobiomu jelitowego u osób z nieswoistymi zapaleniami jelit okazuje się obiecującą strategią terapeutyczną pozwalającą na uzyskanie dłuższych i częstszych okresów remisji.

Zaburzenia w składzie mikrobioty jelitowej 

Wśród potencjalnych przyczyn colitis ulcerosa upatruje się nieprawidłowości w zakresie funkcjonowania odporności komórkowej oraz humoralnej u osób predysponowanych genetycznie, co z kolei prowadzi do nadreaktywności skierowanej przeciwko mikrobiocie komensalnej gospodarza oraz zapalenia błony śluzowej jelita [1]. Nie bez powodu podkreśla się rolę „superorganizmu”, czyli mikrobioty jelitowej w funkcjonowaniu nie tylko samego przewodu pokarmowego, ale również całej osi mózgowo-jelitowej. Ponadto badania mikrobiologiczne potwierdzają obecność dysbiozy jelitowej oraz znacząco zmniejszonej różnorodności (nawet o 25% w stosunku do osób zdrowych) mikrobioty u osób z CU. Podkreśla się znaczące zmniejszenie liczby korzystnych bakterii z rodzaju Lactobacillus oraz Bifidobacterium z jednoczesnym przerostem patogennych szczepów Deltaproteobacteria oraz Bilophila wadsworthia [1]. W badaniach potwierdza się również zmniejszenie liczby bakterii Akkermansia muciniphila, które stanowią nawet 1–5% mikroorganizmów w organizmie człowieka [2]. Warto mieć na uwadze, że zmiany w zakresie ekosystemu jelitowego mogą być indukowane antybiotykoterapią oraz probiotykoterapią. Z tą różnicą, że pierwsze z wymienionych zazwyczaj wiąże się z rozwojem oporności na antybiotyki oraz potencjalnymi działaniami niepożądanymi. Dlatego optymalnym rozwiązaniem wydaje się probiotykoterapia, której efektywność została już potwierdzona w wielu jednostkach chorobowych, w tym również w CU.

Terapia probiotyczna u osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego

Konwencjonalna terapia CU polega na zastosowaniu kortykosteroidów oraz leków przeciwzapalnych (mesalazyna). Dodatkowo stosuje się leczenie objawowe środkami przeciwbiegunkowymi oraz nawadniającymi [1]. Jak się okazuje, wspomniane metody nie zawsze są skuteczne, a niejednokrotnie obciążone ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Połączenie probiotykoterapii oraz standardowego leczenia wpływa na poprawę jakości życia pacjentów, zmniejszenie dolegliwości oraz częstości występowania efektów ubocznych [3, 4]. 
Rozpatrując skuteczność poszczególnych preparatów probiotycznych, warto powołać się na wyniki aktualnych badań klinicznych oraz doniesień naukowych bazujących na przeglądach systematycznych i metaanalizach, które jednoznacznie wskazują, że probiotykoterapia jest skuteczna zarówno w indukowaniu remisji, jak i zapobieganiu zaostrzeniu w przebiegu colitis ulcerosa [5]. Przykładowo w badaniu klinicznym z udziałem 60 pacjentów z colitis ulcerosa (n = 30 – grupa badana; n = 30 – grupa kontrolna) potwierdzono skuteczność mieszaniny zawierającej Lactobacillus salivarius, Lactobacillus acidophilus oraz Bifidobacterium bifidum BGN4 w przebiegu CU [5]. Szczep Lactobacillus salivarius wykazuje istotne działanie przeciwzapalne, antybakteryjne oraz antagonistyczne względem patogennej flory charakterystycznej dla pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit. Ponadto Bifidobacterium bifidum BGN4 dzięki zawartości chiro-inozytolu w błonie komórkowej intensyfikuje korzystne działanie bakterii kwasu mlekowego, zmniejszając tym samym produkcję cytokin prozapalnych [5]. Efektywność suplementacji diety Bifidobacterium została również potwierdzona w badaniach z wykorzystaniem fermentowanego napoju mlecznego wzbogacanego wspomnianymi bakteriami (BFM) [6]. Jak się okazuje, bakterie z rodzaju Bifidobacterium wpływają na syntezę kluczowego czynnika warunkującego prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej, jakim jest krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy – maślan. Podaż BFM powoduje zmniejszenie stężenia kwasu masłowego w świetle jelita, co jest spowodowane jego zwiększoną absorpcją i wykorzystaniem na poziomie komórkowym. Efektem takiego działania jest zmniejszenie stopnia nasilenia zmian zapalnych w błonie śluzowej jelita, ocenianym na podstawie indeksu aktywności choroby [6].
W innym badaniu klinicznym potwierdzono skuteczność suplementacji diety probiotycznymi grzybami drożdżopodobnymi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy