Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

28 października 2021

NR 5 (Październik 2021)

Stosowanie probiotyków u osób aktywnych fizycznie

0 308

Aktywność fizyczna jest niezbędnym elementem zdrowego stylu życia. Regularne ćwiczenia są profilaktyką wielu chorób cywilizacyjnych. Jednak istnieją także zagrożenia związane z nieodpowiednio dobraną lub zbyt intensywną aktywnością czy też nieprawidłową regeneracją po treningu. Probiotyki mogą być pomocne w przywracaniu prawidłowej mikrobioty jelitowej u sportowców oraz wspieraniu poprawy zdrowia i wyników sportowych.

Wysiłek fizyczny – korzyści i zagrożenia

Nieodzownym elementem zdrowego stylu życia jest aktywność fizyczna. Regularne ćwiczenia stanowią profilaktykę chorób cywilizacyjnych, a także wpływają pozytywnie na nasze samopoczucie i nastrój.
WHO określa aktywność fizyczną jako ruch ciała wywołany przez mięśnie szkieletowe, który wymaga wydatku energetycznego. Jako aktywność fizyczną uważa się zajęcia sportowe, aktywność zawodową, związaną z przemieszczaniem się lub aktywności związane z życiem codziennym. Zgodnie z zaleceniami organizacji osoby dorosłe (powyżej 18. r.ż.) powinny wykonywać aktywność fizyczną o umiarkowanej intensywności przez min. 150 minut lub intensywną przez min. 75 minut tygodniowo. Istotne jest także włączenie ćwiczeń wzmacniających układ mięśniowo-szkieletowy (ćwiczenia siłowe wykorzystujące ciężar własnego ciała lub obciążenie) min. dwa razy w tygodniu [1]. 

Regularny wysiłek fizyczny przynosi wiele korzyści dla organizmu człowieka. Badania zgodnie wskazują, że odpowiednio dopasowana aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko przedwczesnej śmierci oraz ponad 25 przewlekłych schorzeń. Regularny ruch zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe (w tym chorobę niedokrwienną serca czy udar niedokrwienny), cukrzycę typu 2 oraz cukrzycę ciążową, nadciśnienie tętnicze, raka piersi, raka okrężnicy, kamicę żółciową [2]. Dodatkowo, oprócz profilaktyki nadwagi czy otyłości, aktywność fizyczna umożliwia także utratę oraz utrzymanie masy ciała [3]. Aktywny tryb życia wpływa także na zdrowie psychiczne.

Uważa się, że aktywność fizyczna ma wpływ na poprawę nastroju, samooceny, funkcji poznawczych oraz ogólną jakość życia [4].

Jednak istnieją także zagrożenia związane z nieodpowiednio dobraną lub zbyt intensywną aktywnością czy też nieprawidłową regeneracją po treningu. Nieodpowiednie nawodnienie organizmu oraz wymagające warunki atmosferyczne mogą wpływać na zaburzenia elektrolitowe i odwodnienie. Brak regeneracji, przeciążenie podczas treningu czy nieprawidłowe wykonywanie ćwiczeń może prowadzić do urazów czy kontuzji. U sportowców, szczególnie u młodych kobiet, istnieje ryzyko obniżonego poziomu żelaza we krwi, a nawet anemii [5]. 

Ostatnio coraz częściej dostrzega się także negatywny wpływ zbyt intensywnej aktywności fizycznej na mikrobiotę sportowców.

Dysbioza mikrobioty u sportowców – przyczyny

Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna jest sposobem leczenia wielu stanów zapalnych. Jednak badania sugerują, że zbyt intensywny wysiłek fizyczny wpływa na produkcję wielu metabolitów i mediatorów stanu zapalnego. Przedłużający się nadmierny wysiłek fizyczny ma szkodliwy wpływ na pracę jelit. Intensywne ćwiczenia powodują redystrybucję krwi z krążenia trzewnego do aktywnie oddychających tkanek. Stan ten zaburza homeostazę śluzówki, która odgrywa ważną rolę w powstrzymywaniu drobnoustrojów przed przyleganiem do nabłonka jelita i służy jako ważny element funkcjonowania bakterii związanych z prawidłową mikrobiotą jelitową.

Zaburzenia w obrębie śluzówki mogą prowadzić do uszkodzenia enterocytów. Gdy stan ten się przedłuża, może dojść do niedokrwienia jelit, objawiającego się skurczami brzucha, luźnym stolcem lub nawet krwawą biegunką.

Wszystkie te czynniki mogą mieć wpływ na dysbiozę u osób wykonujących intensywny wysiłek fizyczny [6, 7].

Intensywne ćwiczenia pociągają za sobą liczne procesy adaptacyjne, w celu odzyskania homeostazy. Zatem intensywną aktywność można uznać za pewną formę stresu dla organizmu. Podczas stresu organizm wytwarza wiele hormonów, w tym noradrenalinę, która mobilizuje mózg i ciało do działania. Badania wykazały, że hormon ten może oddziaływać także na mikrobiotę jelitową. Uważa się, że może on promować patogenny wzrost bakterii oraz ułatwione przyleganie bakterii E. coli do ściany jelita, a także aktywację ekspresji czynników związanych z wirulencją Salmonella typhimurium, co ułatwia infekcje tymi bakteriami [8]. 

Badanie Allen i wsp. (2015) na modelu zwierzęcym także wykazało wpływ stresu oraz wysiłku fizycznego na zmiany w obrębie jelit. Dobrowolne bieganie na bieżni przez sześć tygodni łagodziło objawy, podczas gdy wymuszony bieg na bieżni zaostrzał stany zapalne jelit w zwierzęcym modelu zapalenia jelita grubego [9]. 

Jednym z czynników wpływających na dysbiozę u sportowców może być także specyficzna dieta, stosowana u atletów. Wyniki badania Jang i wsp. (2019) sugerują, że diety wysokobiałkowe mogą mieć negatywny wpływ na różnorodność mikrobioty jelitowej u sportowców. Dodatkowo diety wysokobiałkowe, w połączeniu z niską podażą węglowodanów stosowane w sportach oporowych, wykazują spadek ilości bakterii komensalnych wytwarzających krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe [10]. 

International Society of Sports Nutrition wydało opinię, która sugeruje, że w populacji sportowej określone szczepy probiotyczne mogą zmniejszyć liczbę epizodów, nasilenie i czas trwania infekcji górnych dróg oddechowych.

Dysbioza u sportowców – wpływ na sprawność fizyczną

Mikrobiota jelitowa odgrywa rolę w regulacji metabolizmu energetycznego, stresu oksydacyjnego, stanu nawodnienia, odpowiedzi zapalnych oraz pracy układu odpornościowego. Optymalizacja procesów metabolicznych oraz utrzymanie odpowiedniego profilu mikrobioty jelitowej są niezbędne do utrzymania zdrowia i poprawy wyników sportowych [11]. Dysbioza u sportowców została powiązana z miejscową zmianą zapalną prowadzącą do przepuszczalności ściany jelita, co może powodować zwiększoną ogólnoustrojową migrację bakterii. To z kolei może prowadzić do ogólnoustrojowych dysfunkcji immunologicznych i metabolicznych. Procesy te mają związek z wieloma chorobami przewlekłymi, takimi jak choroby alergiczne czy astma. Choroby alergiczne są powszechne u sportowców, których drogi oddechowe są często narażone na działanie czynników środowiskowych. Choroby alergiczne zwiększają ryzyko infekcji górnych dróg oddechowych. Zauważono również występowanie dolegliwości żołądkowo-jelitowych, spowodowanych przez względny niedobór energii w sporcie. Przy zbyt niskim spożyciu energii wiele układów organizmu może doświadczyć upośledzenia pracy. Zmiany w składzie mikrobioty mogą występować w wyniku wydłużonego czasu niedoboru energetycznego [12]. 

Probiotyki w odbudowie mikrobioty jelitowej u osób aktywnych fizycznie

Probiotyki definiuje się jako żywe mikroorganizmy, które po podaniu w odpowiednich ilościach przynoszą korzyści zdrowotne gospodarzowi. Ze względu na ich właściwości istnieje zainteresowanie stosowaniem probiotyków szczególnie u sportowców, w celu utrzymania ogólnego stanu zdrowia, wzmocnienia funkcji odpornościowej lub zmniejszenia częstości występowania infekcji górnych dróg oddechowych i nasilenia czy czasu trwania objawów [13].

Obszerna metaanaliza...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy