Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychodietetyka , Otwarty dostęp

1 lipca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

Psychodietetyka dziecka w perspektywie rozwojowej

0 221

Zdrowie psychiczne dziecka

Dziecko nie jest mniejszą wersją dorosłego – w psychologii od lat podkreśla się liczne różnice wynikające z okresu dzieciństwa i okresu dorosłości. Należy pamiętać, że dzieci charakteryzują się nie tylko odmiennym poziomem dojrzałości, w tym emocjonalnej i biologicznej, lecz także specyficznymi problemami oraz etiologią ewentualnych zaburzeń psychicznych i rozwojowych. Nieustannie zachodzące zmiany w cyklu ich życia, interakcje wielokontekstowe ze środowiskiem, a zwłaszcza z rodzicami, powodują także konieczność udzielania innej niż w przypadku dorosłych pomocy i interwencji. Rodzice sprawujący określone funkcje, budujący wczesne więzi oraz wpływający na kształtowanie się młodej jednostki mają niezwykle istotny wpływ na obecną i przyszłą jakość zdrowia psychicznego swojego potomstwa. Pomimo trudności w definiowaniu normy i patologii zdrowia wśród dzieci i młodzieży należy przyjąć, że zdrowie psychiczne w tym wypadku traktowane powinno być jako stan dobrego, emocjonalnego samopoczucia, umożliwiający sprawne funkcjonowanie w sferze fizycznej, psychicznej i społecznej [1, 2]. 
Zdrowie dziecka to jednocześnie umiejętność radzenia sobie z wymaganiami i trudnościami stawianymi na drodze życia, wypełnianie zadań rozwojowych, osobisty potencjał pozwalający realizować określone potrzeby dziecka dążącego do osiągnięcia satysfakcji i ogólnego zadowolenia. Prawidłowe efekty rozwojowe nazywane są często pozytywną adaptacją, tj. harmonijnym przystosowywaniem się – na tle własnych zasobów i możliwości – do pojawiających się nowych etapów w toku rozwoju. Niestety, trudno mówić o dobrostanie młodej osoby, w przypadku tzw. dysharmonii między poszczególnymi sferami rozwoju dziecka. Atypowość, zaburzony sposób funkcjonowania, opóźnione dojrzewanie i problemy przystosowawcze mogą stać się dla dziecka źródłem frustracji i swoistego rodzaju bodźcem do gwałtownych, niedostosowanych zachowań lub opozycyjnego wycofania społecznego [1].

Okresy rozwojowe dziecka 

Znajomość poszczególnych etapów życia i zadań rozwojowych dziecka jest niezwykle istotna w umiejętnej ocenie zdrowia i podjęciu odpowiednio dopasowanych działań terapeutycznych, psychologicznych lub psychodietetycznych. Kiedy u dziecka w okresie niemowlęcym i poniemowlęcym zauważa się ciekawość świata bez towarzyszącego temu strachu przed otoczeniem, chęć eksploracji otoczenia, pogodny nastrój, wrażliwość, spokojny temperament – można wnioskować, że jednostka dobrze radzi sobie z zadaniami tej fazy. Równie ważną kwestią w pozytywnej realizacji owych wyzwań jest przywiązanie dziecka do matki, które w sytuacji wzorcowej powinno być bezpieczne, tj. ufne. Kolejny etap przedszkolny, w którym dziecko „radzące sobie” m.in. kształtuje zainteresowania poznawcze, przeżywa lęki, wyraża proste uczucia i nawiązuje relacje rówieśnicze, pozwala kontynuować i rozszerzać zdobyte wcześniej umiejętności. Warto zwrócić uwagę, iż odwrotna sytuacja – gdy dziecko bywa np. kapryśne lub drażliwe, słabo wyrażające emocje, uczucia – może mieć swoje podłoże w pozabezpiecznym modelu przywiązania, tj. nieufnym, którego symptomy ujawniają się w negatywnych relacjach z rodzicami. Szczególnie interesującym czasem okazuje się tzw. okres wczesnoszkolny, podczas którego dochodzi do kolejnej modyfikacji warunków zewnętrznych, środowiska, panujących zasad wobec innych. Przy pozytywnej reakcji na zmianę u dziecka wzrasta zdolność do autouspokajania się po wzburzeniu, refleksji i samokontroli. Młody człowiek charakteryzuje się nie tylko pozytywną samooceną i poczuciem własnej wartości, ale także motywacją i wytrwałością w realizacji celów (edukacyjnych), w tym do wysiłku intelektualnego. W przypadku kiedy obserwuje się u ucznia m.in. wzmożoną impulsywność, negatywizm, słabe umiejętności społeczne, przeszkody w rozwiązywaniu problemów interpersonalnych, obniżoną wytrwałość bądź preferowanie rówieśników wywierających zły wpływ, można wstępnie wnioskować, iż takie dziecko przeżywa trudności w perspektywie rozwojowej. Okres dorastania jest ostatnim etapem zamykającym charakterystykę dzieci w perspektywie rozwojowej. Niezwykle intensywnie zachodzące zmiany w zakresie seksualności i intymności, planowania kariery zawodowej, dalsze poznawanie własnych zachowań i stanów emocjonalnych mogą być przeżywane w inny sposób. Z jednej strony obserwuje się młodzież empatyczną, dobrze radzącą sobie z silnymi emocjami, zaangażowaną w budowanie i utrzymywanie pozytywnych więzi, z zaangażowaniem rozwijającą swoje zainteresowania oraz szczególne umiejętności, a z drugiej – młodzież charakteryzującą się m.in. negatywnym obrazem siebie, brakiem poczucia własnej wartości czy niską samooceną. Grupę gniewną, buntowniczą, ignorującą potrzeby innych ludzi, niepielęgnującą kontaktów z bliskimi i podejmującą ryzykowne zachowania [1, 3].

Sposoby odżywiania się dzieci i młodzieży

„Nawyki żywieniowe przyswojone w okresie dzieciństwa utrzymują się do okresu dorosłości” (Ogden, 2011) – to znane w dietetycznym gronie stwierdzenie jest od lat badane przez wybitnych naukowców na całym świecie. Część z nich koncentruje się na analizowaniu preferencji żywieniowych, inni zwracają uwagę na korelację pomiędzy wybieranym pożywieniem a zachorowalnością na określone choroby, lecz są również tacy, którzy skupiają się na odkrywaniu np. kulturowych tendencji żywieniowych. W części kr...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż konto lub zaloguj się.
Czekają na Ciebie bezpłatne artykuły pokazowe z wybranych numerów czasopisma.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy