Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

16 grudnia 2020

NR 6 (Grudzień 2020)

Probiotykoterapia a odporność

304

W okresie jesienno-zimowym jednym z głównych tematów, jakie porusza się w gabinetach lekarskich, jest odporność organizmu. Jednak jako lekarz wiem, że o odporność warto dbać cały rok, ponieważ lepiej zapobiegać, niż leczyć. Sprawnie działający układ odpornościowy zapewnia nam ochronę przed wtargnięciem do organizmu bakterii czy wirusów oraz zapewnia łagodniejszy przebieg choroby. Jest to szczególnie ważne w dzisiejszych czasach, kiedy zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u każdego człowieka może wyglądać inaczej. Biorąc to pod uwagę, warto odpowiednio zadbać o swoją odporność, co może wpłynąć na lżejszy przebieg choroby. 

W celu utrzymania stanu homeostazy musimy dostarczyć organizmowi wszystkich niezbędnych makroskładników, witamin i składników mineralnych oraz zadbać o prawidłowe funkcjonowanie mikrobioty jelitowej. Dysbioza jelitowa może zwiększać podatność na infekcje, nie wspominając o tym, że może być ona przyczyną wielu różnych dolegliwości. Aby zapewnić jak najlepsze funkcjonowanie układu immunologicznego, należy wprowadzić do codziennego jadłospisu odpowiednie produkty sezonowe oraz probiotyki, dzięki czemu zwiększymy poziom leukocytów, przeciwciał oraz makrofagów. 

POLECAMY

Surowe warzywa i owoce

Warzywa i owoce, szczególnie te wybierane sezonowo, są szczególnie ważne we wspieraniu odporności. Większość owoców i warzyw stanowi dobre źródło witaminy C, szczególnie:

  • dzika róża,
  • czarne porzeczki,
  • owoce cytrusowe,
  • papryka,
  • szpinak, jarmuż,
  • brukselka, kalafior i brokuły,
  • natka pietruszki [1, 2].

Odpowiednie dawki witaminy C przyczyniają się do zwiększenia poziomu immunoglobulin oraz właściwej aktywności neutrofili. Witamina C zwiększa również przyswajanie żelaza, którego niedobory mogą prowadzić do zwiększonej podatności na infekcje. Neutrofile są istotnym składnikiem wrodzonego układu odpornościowego, zapewniając pierwszą linię obrony przed atakującymi patogenami. Po inwazji drobnoustrojów neutrofile migrują do miejsca zakażenia w odpowiedzi na mediatory prozapalne pochodzące od patogenów i żywiciela, co nazywamy chemotaksją. Neutrofile następnie fagocytują, czyli trawią atakujące patogeny. Zużyte neutrofile przechodzą następnie proces programowanej śmierci komórkowej – apoptozy. Skuteczne usuwanie neutrofili z miejsc zapalnych jest niezbędne w ustępowaniu odpowiedzi zapalnej, ponieważ uwolnienie martwiczej zawartości komórek prowadzi do uszkodzenia tkanki. Zatem jak widać, prawidłowe działanie neutrofili stanowi istotny element układu odpornościowego, a dowiedziono, że witamina C ma kluczowe znaczenie w prawidłowym funkcjonowaniu neutrofili, głównie w poprawie chemotaksji i apoptozy [3]. Metaanalizy wykazały również, że spożycie witaminy C w ilości co najmniej 200 mg dziennie może zmniejszyć ryzyko infekcji dróg oddechowych [4, 5]. 
W celu poprawy odporności warto do diety włączyć również czosnek, nazywany naturalnym antybiotykiem, ponieważ wpływa na reakcje obronne organizmu. Jego główny składnik – allicyna – odpowiada za działanie antybakteryjne i przeciwgrzybicze czosnku [6, 7]. Mówi się również, że czosnek może działać hamująco na H. pylori, przyczynia się do niszczenia Mycobacterium, a jednocześnie wpływa symulująco na rozwój bakterii z rodzaju Lactobacillus [8, 9]. 
Mówiąc o odporności, należy również wspomnieć o beta-karotenie, z którego powstaje witamina A mająca silne działanie przeciwutleniające. Odpowiednia ilość witaminy A zapobiega nadmiernemu działaniu wolnych rodników w organizmie, co wpływa na zmniejszenie uszkodzeń komórek, dzięki czemu nie dochodzi do zaburzeń odporności. W trakcie przetwarzania następuje jednak zmiana struktury chemicznej, co prowadzi do zmniejszonej aktywności prowitaminy A oraz zmniejszonej aktywności antyoksydacyjnej [10]. 
Dieta zawierająca warzywa i owoce wpływa na niższe poziomy markerów zapalnych oraz jest związana z niższym stężeniem CRP [11, 12]. Biorąc pod uwagę wszystkie te informacje, niezmiernie ważne jest spożywanie warzyw na surowo bądź poddanych minimalnej obróbce termicznej, która wpływa zarówno na zawartość witamin i składników mineralnych, jak i na zawartość błonnika, który tworzy bardzo dobre środowisko do rozwoju dobrych bakterii w jelitach. Bakterie jelitowe regulują układ immunologiczny organizmu, dlatego też odpowiednia ilość błonnika przyczynia się do wzmocnienia odporności i skutecznej walki z infekcjami [13]. 

Biofilmy bakteryjne

Wiemy, że zwiększona podatność na infekcje oraz stosunkowo duża ilość zaburzeń organizmu spowodowane są przez bakterie. Właściwy skład mikrobioty jelitowej jest niezbędny do utrzymania stanu homeostazy w organizmie. Jednak zastosowanie odpowiednich probiotyków może stanowić problem, kiedy skupiamy się tylko na obecności określonych bakterii patogennych w organizmie. Większość bakterii chorobotwórczych formuje w organizmie człowieka tzw. biofilmy, przez co ich eradykacja jest utrudniona. Biofilm bakteryjny najlepiej można opisać jako wielokomórkową strukturę otoczoną substancjami organicznymi i nieorganicznymi produkowanymi przez te bakterie i ściśle przylegającą do powierzchni, na której został utworzony [14, 15]. Dzięki swojej budowie biofilm jest niezwykle odporny na tradycyjne środki przeciwdrobnoustrojowe i bakteriobójcze [16]. 
W biofilmie bakterie dzielą się składnikami odżywczymi oraz wymieniają DNA, dzięki czemu ulegają nieustannym zmianom. Zatem komórki odpornościowe mają trudność z wykryciem patogennych bakterii. Biofilm wymaga również mniejszej ilości składników odżywczych i tlenu oraz ma inne pH, co sprawia, że jest bardzo odporny na działanie antybiotyków [17]. Mikrouszkodzenia oraz stany zapalne nabłonka jelita sprzyjają przyleganiu biofilmu w miejscach uszkodzenia, co może być szczególnie powszechne u pacjentów z zespołem przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO), zapalnymi chorobami jelit czy też chorobą Leśniowskiego-Crohna [18]. 
Najlepszym sposobem zwalczania biofilmów bakteryjnych jest zastosowanie interferencji bakteryjnej, czyli wykorzystanie szczepu niepatogennego do wytworzenia biofilmu probiotycznego. Szczep Lactobacillus rhamnosus jest w tym kontekście najskuteczniejszy. Dzięki jego zdolności adherencji do śluzówki przewodu pokarmowego, hamuje wzrost m.in. Escherichia coli oraz bakterii z rodzaju Salmonella. L. rhamnosus zawarty np. w probiotyku Quickmelt, ma zdolność zmiany biofilmu bez zwiększania fermentacji w jelicie w porównaniu do innych probiotyków, co jest niezmiernie ważne. Wykazano również, że przylega on do błony śluzowej okrężnicy i utrzymuje się tam przez dłuższy czas, już po zaprzestaniu podawania szczepu GG [19, 20]. 
Dzięki temu zapobiega on kolonizacji i tworzeniu biofilmu bakterii patogennych. 
Wpływ probiotyków na układ odpornościowy:

  • Konkurują z patogenami o przyleganie do nabłonka jelitow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy