Dołącz do czytelników
Brak wyników

ABC prawidłowego żywienia

29 sierpnia 2019

NR 4 (Sierpień 2019)

Pielęgnacja skóry kosmetykami z lawendą i aloesem

0 98

Zarówno aloes, jak i lawenda są dobrymi surowcami do produkcji kosmetyków naturalnych. Lawenda ceniona jest za olejek eteryczny, który ma nie tylko właściwości aromaterapeutyczne, ale przede wszystkim aseptyczne, co czyni z niego naturalny konserwant kosmetyczny, mogący zastąpić sztuczne substancje konserwujące w kosmetykach. Żel znajdujący się wewnątrz mięsistych liści aloesu to magazyn wody i substancji bioaktywnych oraz praktycznie gotowy surowiec kosmetyczny.

Lawenda – pachnie i leczy

Lawenda to roślina wywodząca się z terenów basenu Morza Śródziemnego. Gatunkiem najbardziej rozpowszechnionym w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym jest lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia Mill.), nazywana lawendą lekarską [1]. Pozyskuje się z niej olejek eteryczny, który w kosmetykach działa wielokierunkowo – stanowi substancję zapachową, pełni funkcję naturalnego konserwantu, a także charakteryzuje się określoną aktywnością biologiczną. Ziele lawendy (liście wraz z kwiatami) służy głównie jako dodatek do mieszanek ziołowych, mydeł w kostkach oraz aromatycznych soli kąpielowych. 
Olejek lawendowy otrzymuje się poprzez destylację z parą wodną zawiesiny rozwiniętych kwiatów, ponieważ w nich znajduje się go najwięcej [15]. Głównymi składnikami olejku z lawendy wąskolistnej są: octan linalolu, linalol, ocymeny, lawandulol, octan lawandulolu i beta-linalol [1, 4]. Na działanie olejku ma wpływ zróżnicowany skład chemiczny lawendy lekarskiej, który zależy od odmiany czy kraju pochodzenia rośliny. Adaszyńska i wsp. porównali skład olejków eterycznych z różnych odmian lawendy wąskolistnej i wykazali, że posiadają one te same związki główne, ale w różnych stężeniach, stąd charakteryzują się odmienną aktywnością biologiczną [8].
Olejek lawendowy w kosmetyce używany jest głównie do aromaterapii i nadawania przyjemnego zapachu kosmetykom. Pozytywny wpływ zapachu lawendy na ośrodkowy układ nerwowy zawdzięczamy związkom terpenoidowym [1]. Działanie to potwierdzono podczas badań przeprowadzonych wśród pacjentów klinik medycyny estetycznej poddawanych terapii toksyną botulinową typu A – wykazano, że dzięki aromaterapii olejkiem lawendowym u osób tych, w trakcie trwania zabiegu, znacznie wzrosła aktywność układu przywspółczulnego. Mimo że olejek lawendowy nie miał wpływu na mniejsze odczuwanie bólu, to pacjenci byli spokojniejsi i bardziej zrelaksowani. Takiego efektu nie stwierdzono w przypadku zastosowania placebo [2]. 
Olejek lawendowy wpływa na poprawę stanu skóry i wytworów naskórka. Wywołuje przekrwienie skóry i przeciwdziała gromadzeniu się płynów w tkance podskórnej, dzięki czemu może być wykorzystany w leczeniu cellulitu [9]. Olejek lawendowy ma też sprawdzone działanie w zwalczaniu łupieżu, a także wykazuje właściwości stymulujące włosy do wzrostu i hamuje ich wypadanie [15].
 

Tabela 1. Wybrane substancje czynne zawarte w aloesie i ich działanie kosmetyczne [6, 7, 10, 11, 12, 18]
Substancja czynna Mechanizm działania Zastosowanie kosmetyczne i lecznicze
glikozyd aloina hamowanie tyrozynazy (głównego enzymu procesu melanogenezy)
i agregacja melaniny
rozjaśnianie przebarwień
antrachinony pochłanianie promieniowania ultrafioletowego ochrona przeciwsłoneczna, przeciw promieniowaniu UVB
beta-sitosterol wspomaganie angiogenezy przyspieszenie gojenia się ran
mleczan magnezu hamowanie aktywności dekarboksylazy histydynowej
i zapobieganie tworzeniu się histaminy
łagodzenie reakcji alergicznej, złagodzenie bólu i świądu nią wywoływanych
kwas salicylowy działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne leczenie trądziku
emodyna (Aloe-emodin) stymulowanie mieszków włosowych pobudzenie wzrostu włosów, leczenie łysienia


Olejek lawendowy niweluje zakażenia bakteriami ropotwórczymi powstałymi na powierzchni skóry, dlatego znalazł zastosowanie w preparatach do trudno gojących się ran oraz skórnych stanów zapalnych. W związku z tym wspomaga leczenie trądziku, grzybicy, infekcji narządów płciowych i liszajów. Według doniesień literaturowych może on też łagodzić poparzenia słoneczne i zmniejszać ból spowodowany ukąszeniami owadów [4, 15]. Olejek lawendowy ma silne działanie przeciwgrzybicze, zwłaszcza w połączeniu z olejkiem z drzewa herbacianego. Hamuje aktywność takich grzybów, jak: Trichophyton rubrum i T. mentagrophytes, 
Penicilium chrysogenum i Candida albicans [1, 8].
Olejek lawendowy jest obiecującym surowcem do produkcji kosmetyków naturalnych, ponieważ może zastępować w nich substancje konserwujące, takie jak parabeny [1, 5]. 
Działanie antyseptyczne uzyskuje się, wzbogacając kosmetyk o olejek lawendowy, a jeszcze silniejszy efekt można osiągnąć, gdy zastosuje się mieszaninę olejków: lawendowego, kminkowego, cedrowego, szałwiowego lub cytrynowego [3]. Olejki eteryczne mogą jednak uczulać, dlatego szczególną ostrożność należy zachować podczas wzbogacania nimi kosmetyków do cery wrażliwej czy przeznaczonych dla dzieci. 

ALOES – naturalny żel o kojącym działaniu

Aloes wywodzi się z terenów Afryki, Indii i Chin, ale można go spotkać również w krajach śródziemnomorskich. Duże plantacje tej rośliny znajdują się na Barbadosie i Maskarenie. Spośród wielu gatunków, z których 20 uważa się za lecznicze, w dermatologii i kosmetyce zastosowanie znalazły dwa: aloes zwyczajny (Aloe barbadensis Mill., nazywany też Aloe vera L.) oraz aloes drzewiasty (Aloes arborescens Mill.). Z liści aloesu pozyskuje się dwa produkty: żel aloesowy oraz alonę (zagęszczony sok z aloesu, tzw. mleczko aloesowe) [4, 10]. Żel wykorzystuje się głównie do wyrobu kosmetyków, a alona ma zastosowanie wewnętrzne.
Głównym składnikiem żelu aloesowego jest woda (ok. 99%), 
a pozostałą część (0,5–1%) stanowi prawie 100 składników, m.in. glikoproteiny, sacharydy, antrachinony, polipeptydy, aminokwasy, saponiny, mikroelementy oraz witaminy i kwasy organiczne [11]. Bezpośrednio pozyskiwany miąższ aloesu znany jest od dawna w medycynie ludowej, jako środek łagodzący podrażnienia skóry i ukąszenia owadów [18].
Dzięki hipoalergicznym właściwościom aloes można stosować do pielęgnacji każdego typu cery, nawet wrażliwej i skłonnej do alergii. Żel aloesowy chroni skórę przed nadmiernym przesuszaniem. Glikoproteiny i polisacharydy w nim zawarte tworzą koloidy o działaniu osłaniającym, zmiękczającym oraz ułatwiającym wiązanie wody w skórze [10]. 
Znalazł więc zastosowanie w różnego rodzaju kremach, tonikach i balsamach. Jak wykazali Możdżeń i wsp., aloes zwyczajny jest jednym z najczęstszych składników masek pielęgnacyjnych do skóry twarzy, dostępnych na polskim rynku, obok herbaty chińskiej (Camelia sinensis), nagietka lekarskiego (Calendula officinalis) oraz winorośli właściwej (Vitis vinifera) [13].
Ekstrakt z liści aloesu ma działanie przeciwzapalne, regeneracyjne, przyspieszające gojenie ran, a nawet łagodzi zmiany skórne po radioterapii [4, 12, 17]. W badaniach na królikach wykazano, że aloes jest skuteczniejszy niż sól srebrowa sulfatiazolu w leczeniu oparzeń drugiego stopnia – 
efektywnie zwalcza drobnoustroje i przyspiesza proliferację komórek [19]. Działanie to znalazło zastosowanie m.in. w kosmetykach do opalonej i podrażnionej skóry. Wyciąg z aloesu ma też właściwości fotoprotekcyjne, a to za sprawą obecnych w nim pochodnych chromonu – udowodniono, że wykazują one maksimum absorpcji w zakresie promieniowania UVB, jednak aby spełniały funkcję fotoochronną, powinny być użyte w co najmniej 10% stężeniu [10].
Żel aloesowy działa rozjaśniająco, dlatego stosowany jest do redukcji przebarwień, a jego właściwości odkażające, przeciwzapalne i ściągające wspomagają leczenie trądziku [4, 6, 7]. 
Wyciąg z tej rośliny to naturalny dezodorant, ponieważ działa antybakteryjnie, dzięki czemu neutralizuje przykry zapach potu. Aloes pobudza podziały komórek skóry, dlatego wykorzystywany jest również do wygładzania blizn, leczenia łuszczycy i atopowego zapalenia skóry [10]. 
Żel aloesowy nawilża i wzmacnia strukturę włosów. Nie tylko zapobiega ich wypadaniu, ale też pobudza je do wzrostu [18]. Ma również zastosowanie w leczeniu łupieżu. W badaniu in vitro przeprowadzonym przez Chouhan i wsp. wykazano, że połączenie ketokonazolu (przeciwgrzybiczy lek powszechnie stosowany w leczeniu łupieżu) z żelem aloesowym pozwala na zmniejszenie dawki ketokonazolu, a także minimalizuje jego działania niepożądane i uboczne. Dodatek aloesu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy