Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ciąża i zdrowy rozwój dziecka

1 lipca 2020

NR 3 (Czerwiec 2020)

Dieta dziecka a prawidłowy rozwój układu pokarmowego

112

Mikrobiom (mikrobiota) to ogół mikroorganizmów występujących w danym siedlisku. Mikrobiota jelit jest jednym z najważniejszych czynników warunkujących prawidłowy rozwój układu pokarmowego, odpornościowego, rzutując również na funkcjonowanie innych układów w rozwijającym się organizmie. 
Idealnym rozwiązaniem i wspaniałym początkiem dla dziecka jest przejście przez kanał rodny podczas porodu naturalnego, gdy zostaje zasiedlone korzystnymi bakteriami z pochwy matki, głównie z rodzaju Lactobacillus oraz Bifidobacterium [1].
Choć oczywiście proces kształtowania się mikrobioty ma również miejsce podczas ciąży, a nawet i przed nią, gdyż w myśl medycy chińskiej dziecko przejmuje „klimat” w brzuchu mamy, zatem ciężarna, która ma sprawnie funkcjonujący układ pokarmowy, brak stanów zapalnych przekaże taką tendencję swojemu potomkowi [2].
Kolejnym niezwykle ważnym czynnikiem wspierającym prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego jest karmienie piersią. Mleko matki to pokarm idealny ze względu na kompletność składników odżywczych oraz cenną ilość prebiotyków, czyli substancji sprzyjających rozwojowi prozdrowotnych bakterii. Są doniesienia, które wskazują na to, że poprzez karmienie dziecka piersią do 1 r.ż. jego mama jest w stanie odbudować zasoby mikrobioty, nawet jeśli dziecko urodziło się przez cesarskie cięcie [3].
Znacząco wzrasta liczba publikacji, które ukazują, że jednym z kluczowych czynników rzutujących na właściwe funkcjonowanie organizmu dziecka na całe życie są pierwsze 2–3 lata życia [4].
Uważa się, że jest to absolutnie kluczowy czas na wsparcie i kształtowanie prawidłowej mikrobioty układu pokarmowego. Podejrzewa się, że będzie to rzutowało na zmniejszenie ryzyka ujawnienia się wielu dolegliwości zdrowotnych [4].
Medycyna wschodnia także uważa, że im młodszy organizm, tym bardziej plastyczny i podatny na procesy regeneracji. Dlatego prawidłowa dbałość o funkcjonowanie małego organizmu w pierwszych latach życia będzie najlepszą inwestycją na przyszłość w zdrowie dziecka i sprawnie funkcjonujący układ pokarmowy [2].
Wiele badań wskazuje, że „typowa” zachodnia dieta bogata w cukier, przetworzone węglowodany, nadmiar białka i tłuszczów zwierzęcych, a zawierająca niewielkie ilości błonnika roślinnego oraz fermentowanych produktów wpływa na prozapalne choroby układu pokarmowego. Uszczupla ogólną liczbę mikroorganizmów w jelitach, a w szczególności tych korzystnych, sprzyjając tzw. syndromowi cieknącego jelita [5, 6].
W pierwszej kolejności bardzo istotne jest to, czego nie podawać dziecku lub co znacząco ograniczać w diecie, aby nie stwarzać warunków do rozwoju patogennej mikrobioty, co sprzyja prozapalnemu środowisku układu pokarmowego. 
Cukry rafinowane, bardzo słodkie owoce oraz soki owocowe nie sprzyjają właściwemu kształtowaniu mikrobiomu małego człowieka. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem będą blendowane koktajle warzywno-owocowe z przewagą warzyw lub świeżo wyciskane soki warzywne [2].
Ponadto zalecane jest ograniczenie w diecie rafinowanych zbóż, zwłaszcza pszenicy. Gluten, szczególnie występujący w produktach przetworzonych, może wywoływać dolegliwości trawienne, zmniejszając grubość warstwy ochronnej jelita, mucyny, sprzyjając syndromowi „cieknącego jelita”. Nieodpowiednie będą również produkty przetworzone, konserwowane, z dodatkiem sztucznych barwników. Zalecam dużą ostrożność co do produktów mlecznych oraz uważną obserwację po ich podawaniu [6].
Rozszerzając dietę dziecka podczas wprowadzania stałych pokarmów, trzeba pamiętać, by nowe składniki pokarmowe dodawać nie częściej niż raz na kilka dni. W ten sposób można zaobserwować, czy u dziecka występują jakiekolwiek objawy nadwrażliwości pokarmowej [7].
Bardzo istotna jest regularność posiłków, jak również odstępy między nimi, trwające od 2 do 4 godzin, w zależności od wieku dziecka i sytości posiłku. 
Warto postawić na błonnik, w który często ubogie jest typowe dziecięce jedzenie, a więc pieczywo, mąki i kasze z pełnego przemiału, nieoczyszczone, świeże owoce sezonowe, warzywa [9].
Znaczące ilości rozpuszczalnego błonnika można znaleźć w fasolkach azuki, jęczmieniu, płatkach owsianych, owocach, zwłaszcza jabłkach, morelach, bananach, borówkach, jagodach, żurawinie, figach, winogronach, brzoskwiniach oraz śliwkach. 
Pokarmy bogate w nierozpuszczalny błonnik to głównie płatki, nasiona, otręby, zboża z pełnego przemiału, skórki wielu warzyw i owoców. 
Odpowiednia ilość rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego błonnika w diecie reguluje rytm wypróżnień, poziom glukozy we krwi, ma probiotyczną funkcję, wspierając rozwój korzystnych bakterii jelitowych, regulując tym samym procesy trawienne [8].
Według medycyny chińskiej produkty mleczne, rafinowane tłuszcze i pikantne jedzenie będą działały drażniąco i pobudzały wydzielanie śluzu i powinny być spożywane w ograniczonych ilościach, obserwując reakcje dziecka. Dobrej jakości fermentowane produkty mleczne, tj. kefir, maślanka, zsiadłe mleko o prostych składach i jak najkrótszym terminie przydatności do spożycia, będą dostarczały wielu cennych szczepów probiotycznych, o ile nie występują na nie nadwrażliwości pokarmowe. 
Niezwykle istotną częścią zrównoważonej diety i źródła bakterii prozdrowotnych są produkty kiszone, popularne w naszej diecie ogórki, kapusta, jak również kimchi, miso, żurek czy zakwas buraczany, który dodatkowo działa przeciwzapalnie na śluzówkę jelit oraz wspiera uszczelnianie nabłonka jelitowego. Warto również wyjść poza powszechne schematy i kisić inne warzywa czy owoce, urozmaicając jednocześnie dietę dziecka. Znakomicie w takiej formie sprawdzą się także dynia, cukinia, marchew, cytryny oraz wiele innych [7]. 
Zioła już u najmłodszych dzieci od najmłodszych lat mogą wspierać pracę układu pokarmowego, działać regulująco w przypadku występowania dolegliwości trawiennych. W ramach profilaktyki znakomicie sprawdzą się owoc kopru włoskiego, kwiat rumianku, korzeń lukrecji, korzeń prawoślazu [10].
Buliony kolagenowo-kostne, czyli długo gotowane rosoły, stanowią bogate źródło glutaminy, która ma regeneracyjne właściwości dla błon śluzowych i kosmków jelitowych, wspiera detoksykacje wątroby oraz działa generalnie wzmacniającą na organizm, zwiększając potencjał małego organizmu do wzrostu i rozwoju [13].
Częścią odżywiania jest również właściwe nawodnienie organizmu, które będzie wspierało procesy trawienne, detoksykacji organizmu, rozpuszczania związków odżywczych. Dobrymi wyborami będą: woda, kompoty bez cukru, soki warzywne czy napary ziołowe. 
Dobre nawyki żywieniowe budowane od najmłodszych lat mogą mieć długofalowe skutki zdrowotne – aż do wieku dorosłego. Warto zwrócić uwagę na dokładne gryzienie. 
To bardzo ważne dla prawidłowej pracy układu pokarmowego...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy