Zaburzenia czynności tarczycy (nadczynność i niedoczynność tarczycy) z persptektywy lekarza

Diagnoza lekarska i dietetyczna

W dobie powszechnej dostępności badań laboratoryjnych i szeroko rozpowszechnionej świadomości na temat chorób tarczycy, częstość i szybkość rozpoznawania zaburzeń czynności tarczycy wzrasta. Coraz częściej diagnozuje się subkliniczne zaburzenia czynności tarczycy. Należy pamiętać o różnych czynnikach wpływających na oznaczanie hormonu tyreotropowego (TSH), który służy jako przesiewowy wskaźnik dysfunkcji tarczycy, co zostanie omówione poniżej [1]. Zaburzenia morfologii i czynności tarczycy mogą, lecz nie muszą współwystępować [2]. Dostępne są różne opcje terapeutyczne, zarówno w nadczynności, jak i w niedoczynności tarczycy, które warto przedyskutować z pacjentem, by zindywidualizować terapię i dobrać ją do jego potrzeb.

Niedoczynność tarczycy – informacje ogólne

Niedoczynność tarczycy może mieć charakter pierwotny, wtórny lub subkliniczny (tab. 1). Możemy też podzielić niedoczynność tarczycy w zależności od wieku, w jakim wystąpiła choroba, na wrodzoną i nabytą [2–4].

W skali światowej najczęstszą przyczyną wrodzonej niedoczynności tarczycy jest niedobór jodu, natomiast na terenie Europy (i w innych rejonach o prawidłowej podaży jodu, takich jak Japonia czy Ameryka Północna) jest to dysgenezja tarczycy, rzadziej zaburzenia hormonogenezy, czyli syntezy hormonów tarczycy, czy zespoły oporności na hormony tarczycy [3]. Dysgenezja tarczycy to jej brak, niedorozwój lub nieprawidłowe położenie, czyli ektopia. Wrodzona niedoczynność tarczycy występuje rzadko, z częstością około 1:3500 [3]. 

POLECAMY


Tabela 1. Podział niedoczynności tarczycy (opracowanie własne)

Niedoczynność tarczycy
Rodzaj pierwotna, jawna subkliniczna wtórna
Odchylenia w badaniach laboratoryjnych TSH ↑, FT4 ↓ TSH ↑, FT4 w normie TSH ↓ lub w normie, FT4 ↓ 

FT4 – wolna tyroksyna; TSH – hormon tyreotropowy

W Polsce badanie przesiewowe wszystkich urodzonych noworodków prowadzone jest od 1994 r., a polega na ocenie stężenia TSH we krwi pobranej na specjalną bibułę [3].

Do przyczyn nabytej niedoczynności tarczycy należą:

  • autoimmunizacyjne zapalenia tarczycy,
  • wady wrodzone tarczycy (ujawniające się później niż przy urodzeniu, np. hemiagenezja tarczycy),
  • niedobór jodu (wole endemiczne na obszarach o zbyt małej podaży jodu),
  • ...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI