Dołącz do czytelników
Brak wyników

ABC prawidłowego żywienia

2 listopada 2020

NR 5 (Październik 2020)

Trychologia a dietetyka

73

Włosy stanowią ważny element wizerunku człowieka i mają bardzo duże znaczenie kulturowe i psychospołeczne. Zadbane, gęste włosy w dobrej kondycji to jeden z elementów decydujących o wyglądzie człowieka, kojarzony z dobrym zdrowiem, pewnością siebie. Ich utrata, niezależnie od płci czy wieku, może wiązać się ze spadkiem samooceny i być objawem chorób toczących się w organizmie człowieka, a nie tylko problemem natury estetycznej. Włosy stanowią istotny wskaźnik dotyczący stanu odżywiania i wielu chorób, które wpływają negatywnie na ich wzrost, strukturę, zabarwienie czy grubość [1, 2, 3, 4].

POLECAMY

Trychologia (z greckiego trikhos – włos, logos – nauka) to młoda dziedzina nauki zajmująca się diagnozą, analizą niepokojących zmian, pielęgnacją i terapią owłosionej skóry głowy oraz profilaktyką wypadania włosów.

Trychologia

Jako pierwszy, już w 1860 r., problemy związane z nadmierną utratą włosów analizował prof. Wheeler, który w salonie fryzjerskim w Londynie zainteresował się problemem ich wypadania oraz pielęgnacją. W Anglii w 1902 r. powstał najstarszy na świecie Instytut Trychologiczny, zrzeszający lekarzy, naukowców i fryzjerów. Ponad ćwierć wieku później, w 1928 r., 
pod kierunkiem Francisa Lawa została otwarta, również w Anglii, klinika, w której specjalizowano się w diagnostyce, leczeniu chorób skóry i włosów. Pod koniec XIX w. w Wielkiej Brytanii w ramach studiów wprowadzono specjalizację trychologiczną. W Polsce prof. Wojciech Kostanecki, wybitnej klasy dermatolog, wydał w 1970 r. pierwszy podręcznik Choroby włosów, który stał się pionierską pozycją literaturową rozwijającej się trychologii [5]. 

Sama trychologia (z greckiego trikhos – włos, logos – nauka) to młoda dziedzina nauki zajmująca się diagnozą, analizą niepokojących zmian, pielęgnacją i terapią owłosionej skóry głowy oraz profilaktyką wypadania włosów.

Łączy ona dziedziny medyczne z zakresu dermatologii, anatomii, histologii, fizjologii, patofizjologii, dietetyki, fizjoterapii, endokrynologii, diagnostyki laboratoryjnej i psychologii [6, 7]. Jej podział na trychologię medyczną i kosmetologiczną jest ściśle związany z zakresem kompetencji i możliwości wykonywania określonych zabiegów na skórze głowy oraz zróżnicowaniem metod, technik czy wykorzystywaniem specjalistycznej aparatury. Trychologia medyczna, praktykowana wyłącznie przez lekarzy, to głównie lecznicze zabiegi inwazyjne wykonywane z naruszeniem bariery skórnej mające na celu leczenie zmian patologicznych, 
np. przeszczepy włosów czy wspomaganie terapii przepisanymi lekami. Natomiast trychologia kosmetologiczna związana jest ze stosowaniem procedur profilaktyczno-zachowawczych czy pielęgnacji dobranej indywidualnie do potrzeb klienta. Jej zadaniem jest minimalizowanie dysfunkcji owłosionej skóry głowy i włosów, wykonywanie nieinwazyjnych zabiegów mających na celu przywrócenie zdrowego wyglądu i prawidłowego funkcjonowania skóry głowy i włosów [6, 7]. 

Ważne jest podejście holistyczne do problemu dążące do poprawy ogólnego stanu zdrowia, co przekłada się na hamowanie wypadania włosów, wpływa pozytywnie na ich wygląd, stan skóry głowy, a tym samym na cały organizm.

Podstawy diagnostyki trychologicznej

Właściwe zdiagnozowanie problemu, z którym zgłasza się klient, stanowi fundament powodzenia każdej trychoterapii. Podstawą jest prawidłowo, w sposób bardzo rzetelny i wnikliwy, przeprowadzony wywiad, który umożliwi uzyskanie informacji, nie tylko o codziennej pielęgnacji włosów, ale również dostarczy wiedzy związanej z kompleksowym działaniem organizmu pod kątem przebytych chorób, zażywanych leków, suplementów, funkcjonowania przewodu pokarmowego, stosowanych diet, występowania alergii czy poziomu stresu. Istotną kwestią jest możliwość rozmowy o stanie zdrowia klienta, mając do dyspozycji jego aktualne wyniki badań laboratoryjnych.

Oczywiście rolą trychologa nie jest diagnozowanie jednostek chorobowych, ale powinien on mieć podstawową umiejętność ich interpretowania. Zlecenie przez lekarza wykonania takich badań, z którymi przychodzi klient do gabinetu, powinno być indywidualnie sprecyzowane i tak naprawdę stanowić jeden z ważniejszych elementów diagnozy trychologicznej [2, 8].

Podstawowym badaniem laboratoryjnym jest wykonanie morfologii krwi z rozmazem. Pozwala ono ocenić jakość i ilość erytrocytów, leukocytów czy płytek krwi. Odchylenia od normy mogą wskazywać na niedobory żelaza czy witaminy B12 lub/i kwasu foliowego. Przyczyny takich zmian mogą być różnorodne, np. anemia, zakażenie bakteryjne czy wirusowe, stres czy ciąża. Dokładniejszą diagnozę można uzyskać poprzez oznaczenie poziomu żelaza, ferrytyny i transferyny [9, 10].

Inną grupą badań bardzo istotnych w praktyce trychologicznej są oznaczenia panelu tarczycowego. Choroby tarczycy obecnie stanowią duży odsetek problemów związanych z włosami i skórą głowy. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność wpływają na ilość i jakość włosów, ale przede wszystkim są przyczyną ich znaczącego wypadania. Dlatego ważnym badaniem, które warto przeanalizować w gabinecie, jest poziom hormonu tyreotropiny (TSH) oraz stężenia wolnej (nie związanej z białkami) trijodotyroniny (fT3) i wolnej tyroksyny (fT4) [9, 11]. Przykład pozostałych badań laboratoryjnych, które powinny być zlecone przez lekarza u osób z wypadaniem włosów, przedstawia tab. 1 [8].

Tabela 1. Wybrane badania laboratoryjne pomocne w konsultacji trychologicznej [8, opracowanie własne]

Badanie laboratoryjne
Glukoza
Aminotransferazy
Witamina D3
Witamina B12
Jonogram
Stężenie prolaktyny, progesteronu, testosteronu, dihydrotestosteronu
Przeciwciała przeciwtarczycowe, przeciwjądrowe 

Wyniki badań wskazują obraz sytuacji, ale nie przyczynę. W przypadku odchyleń od normy podjęte działania powinny być wypadkową leczenia choroby podstawowej i odpowiedniej diety, co umożliwi podjęcie skutecznej kuracji trychologicznej.

Witaminy

Włosy, będące przydatkami skóry, można traktować jako swoisty barometr zdrowia całego organizmu, dlatego ważną częścią trychoterapii powinna być zbilansowana dieta, która powinna zaspokajać wszystkie potrzeby żywieniowe organizmu. Niestety, w większości przypadków sposób żywienia, jak również styl życia i występujące choroby odpowiadają za niedobór składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wskaźnikiem deficytu witamin i składników mineralnych są nie tylko problemy ogólnoustrojowe, ale także wygląd i kondycja skóry oraz jej przydatków [2, 12]. Mieszki włosowe należą do najbardziej aktywnych metabolicznie struktur w organizmie, a na porost włosów może mieć wpływ również niedożywienie, zbyt mała kaloryczność posiłków, niedobór białka, mikroelementów, witamin, a powiązania te są bardzo złożone. Niedobory żywieniowe i witaminowe oraz nagła utrata masy ciała mogą wpływać na strukturę i wzrost włosów, skutkować nasilonym wypadaniem, a w przypadku niedoboru niacyny powodować łysienie rozlane [10]. Badania wykazały też duże powiązania między deficytem kalorycznym a przewlekłym łysieniem telogenowym (Telogen effluvium TE), łysieniem androgenowym (Androgenetic alopecia AGA), wypadaniem włosów typu żeńskiego (Female pattern hair loss FPHL) [13]. Biorąc pod uwagę te zależności, wielu klientów trychologicznych zapyta o zalecenia dietetyczne.

Niedobory witamin bardzo odbijają się na kondycji przydatków, ale również mogą być przyczyną zaburzeń funkcjon...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy